Om de lucht in Nederland voor eens en voor altijd schoon te maken, moeten binnensteden aan de bak

De Rotterdamse ‘s Gravendijkwal krijgt een verbod op vrachtverkeer, zo wil staatssecretaris Stientje van Veldhoven. Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon
De Rotterdamse ‘s Gravendijkwal krijgt een verbod op vrachtverkeer, zo wil staatssecretaris Stientje van Veldhoven.Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon

Een pakket lokale maatregelen moet de smerigste stukjes van Nederlandse steden binnen de EU-norm brengen.

Alleen nog maar elektrische bussen op de Graadt van Roggenweg in Utrecht, een verbod voor vrachtverkeer op de Rotterdamse ’s-Gravendijkwal en speciale standplaatsen voor schone taxi’s op het Leidseplein in Amsterdam. Het is een greep uit de maatregelen die staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) van infrastructuur en waterstaat voorstelt om de lucht in Nederland voor eens en voor altijd schoon te maken.

De maatregelen zijn een aanvulling op het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) en zijn samen met provincies en gemeenten opgesteld. Want hoewel het al jaren beter gaat met de luchtkwaliteit in Nederland, wordt nog op zo’n 150 specifieke locaties de EU-norm voor stikstofdioxide en fijnstof overschreden. Vooral in steden, in de buurt van veehouderijen en in industriegebieden worden de normen overschreden.

Daarom zijn voor de zogeheten knelpunten in zeven steden waar de concentraties fijnstof en stikstofdioxide te hoog zijn, specifieke maatregelen opgesteld. “Want wat in Rotterdam werkt, heeft geen effect in Maastricht”, zegt een woordvoerder van de staatssecretaris. “Per knelpunt is gekeken naar welke oplossing werkt.”

Specifieke maatregelen

Hoewel voor elk van de knelpunten inderdaad specifieke maatregelen zijn bedacht, zet bijna elke stad in op elektrisch rijden, het stimuleren van fiets- en ov-gebruik en het invoeren van milieuzones voor auto’s. Landelijk staat het aanscherpen van emissienormen op de rol, evenals extra fiscale maatregelen om gebruik van vervuilende vervoersmiddelen en machines te ontmoedigen. Ook mogen gemeenten vanaf 2021 hun parkeertarieven aanpassen voor auto’s die minder vervuilend zijn, al stond deze afspraak al in het Regeerakkoord.

Ook voor de veehouderij zijn maatregelen opgesteld, maar zo concreet als voor de steden zijn die nog niet. Maatregelen voor de industrie ontbreken, evenals voor de scheep- en luchtvaart. “Dit is echt gericht op het verbeteren van knelpunten in de binnensteden”, zegt de woordvoerder. Scheepvaart, luchtvaart en industrie horen daar niet bij.

Het NSL werd al in 2009 opgesteld, ook toen al met locatiespecifieke maatregelen. Van die lange lijst plannen en projecten was in 2017 de helft nog niet eens in de voorbereidende fase. De luchtkwaliteit verbeterde wel, maar de EU-normen werden dus niet overal gehaald. Met de aanvullende maatregelen wil Van Veldhoven die wel halen. Ze wil zelfs verder gaan en de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als uitgangspunt nemen. Die zijn strenger dan de EU-norm. De Gezondheidsraad adviseerde eerder dit jaar al de WHO-norm als standaard te nemen om er onder andere voor te zorgen dat minder mensen levensbedreigend ziek worden door vuile lucht.

Kort geding

Vorig jaar was het regeringsbeleid nog aanleiding voor Milieudefensie om te proberen de overheid via de rechter te dwingen extra maatregelen te nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren: het streven naar een schone lucht in 2030, zoals het kabinet wil, is volgens Milieudefensie niet snel genoeg. In een kort geding kreeg de milieuorganisatie toen gelijk, een paar maanden later besliste de rechter in een bodemprocedure juist in het voordeel van de staat. Daartegen gaat Milieudefensie in beroep.

Helemaal definitief is de lijst met extra maatregelen nog niet. Wie wil kan tot 7 mei aanvullingen voorstellen. Ook worden de plannen nog doorgerekend. De staatssecretaris ziet de maatregelen als een tussenstap en broedt verder op een nationaal actieplan om de lucht permanent schoon te maken.

Lees ook:

- De Gezondheidsraad adviseert het kabinet eerder dit jaar al strengere normen te hanteren voor de uitstoot van stikstof en fijnstof. Niet de nu geldende Europese normen, maar die van de Wereldgezondheidsraad (WHO) moeten gaan gelden.
-Vorig jaar kwam de Europese Commissie al met een waarschuwing: de kwaliteit Nederlandse lucht 'zorgelijk'
- De Chinese overheidscampagne tegen luchtvervuiling lijkt een succes. Maar schijn bedriegt enigszins.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden