OM boekt eerste succes in jacht op Willem Holleeder

Analyse | Justitie heeft kennelijk sterke bewijzen in handen om opdracht tot moorden te bewijzen

De aanhouding van Willem Holleeder bevestigt dat Justitie stevige troeven bezit om de crimineel opnieuw voor jaren in de cel te laten opsluiten.

Naar buiten toe is zijn arrestatie, zaterdag in zijn woning in Amsterdam, het eerste tastbare resultaat in de jacht die het Openbaar Ministerie (OM) sinds jaren met grote vastberadenheid op Holleeder maakt. Dat het zolang duurde alvorens hij als veronderstelde opdrachtgever van moorden is opgepakt, zegt niets over de slagkracht of kwaliteit van het OM. Het doet vooral vermoeden dat de misdaadbestrijders op het specifieke werkterrein van 'liquidaties' niets aan het toeval hebben willen overlaten.

Toch is het voor het OM te vroeg om achterover te leunen. Technisch bewijs is er niet en op een bekentenis van Holleeder hoeft niet te worden gerekend. Verklaringen van (mogelijke) getuigen zijn, juist als het over Holleeder gaat, daarentegen vaker ingetrokken, afgezwakt of herzien. Vaak gebeurde dit volgens zijn vijanden uit angst. Heimelijk bij de politie afgelegde verklaringen van de naderhand geliquideerde vastgoedhandelaar Willem Endstra en caféhouder Thomas van der Bijl bevestigden de vermoedens van intimidatie.

Pas wanneer bewezen is dat Holleeder daadwerkelijk opdrachtgever is geweest van de liquidaties van caféhouder Thomas van der Bijl en vastgoedhandelaar Kees Houtman zou dat de laatste episode inluiden uit het leven van 's lands beruchtste crimineel. Een aanzienlijke vrijheidstraf, mogelijk zelfs levenslang, ligt dan voor de hand.

Belangrijk voor een eventuele berechting is ook de betrouwbaarheid van de voor Holleeder belastende verklaringen. Het grote liquidatieproces Passage, waarin een tiental zware jongens uit de Amsterdamse onderwereld en één vrouw terechtstaan, heeft al aangetoond dat het weinig moeite kost elkaar de schuld van allerlei geweldsmisdrijven in de schoenen te schuiven.

Over de 56-jarige Holleeder doen al jaren geruchten, verhalen en verklaringen de ronde dat hij opdracht gaf voor liquidaties. In de rauwe werkelijkheid van de door de bovenwereld vaak geromantiseerde Amsterdamse onderwereld sidderde menigeen voor de 'Neus'. Volgens sommigen zou hij acht keer of zelfs vaker opdracht hebben gegeven een onwillige medespeler in zijn omgeving uit de weg te ruimen.

Uitgerekend Thomas van der Bijl en Kees Houtman waren twee van hen. Letterlijk gedreven door doodsangst waagden zij de stap om bij de Criminele Inlichtingen Eenheid een boekje open te doen over hun tegenstander. Hoe zeer de haat tegen Holleeder de boventoon voerde en zijn leven beheerste, vatte Van der Bijl anderhalf jaar voor zijn liquidatie in een paar woorden samen. "Hitler was een hond en hij had zijn zoon kunnen zijn", vertrouwde hij een van de rechercheurs toe.

Dat Holleeder vanwege afpersing en bedreiging van onder meer vastgoedhandelaar Willem Endstra tot zijn vrijlating begin 2012 zes jaar in de cel verbleef, kwamen recherche en OM goed van pas. De naspeuringen naar de macht, invloed en vermoede liquidatieopdrachten in de Amsterdamse onderwereld door Holleeder gingen onderwijl onverdroten voort. Dat dit niet heeft geleid tot de harde verdenking dat Holleeder direct betrokken was bij de moord op Endstra in 2004, en op die van zijn eigen zwager, Cor van Hout tekent tegelijkertijd de moeilijkheidsgraad van het onderzoek.

In het Passage-proces is Holleeders naam vaker genoemd, zonder dat hij zelf terechtstaat. Zijn aanhouding van zaterdag verandert hieraan niets, Als het tot een berechting komt, zal Holleeder zich afzonderlijk voor de rechter moeten verantwoorden. In het schimmenspel dat verdachten in het liquidatieproces opvoeren, past het dat uitgerekend de nieuwe kroongetuige Fred Ros zich tot zijn belangrijkste rivaal heeft ontpopt.

In navolging van de eerste kroongetuige in dat maffiaproces, Peter la Serpe, legde Ros een jaar geleden belastende verklaringen af voor Holleeder. Die hebben de verdenking tegen de crimineel na uitvoerige 'bestudering en analyse sterker' gemaakt, bevestigde het OM zaterdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden