OM begrijpt zorgen van Astrid Holleeder over gebrekkige beveiliging

Crimineel Willem Holleeder in 2014. Beeld ANP

Astrid Holleeder vindt dat het beschermingsprogramma voor getuigen verbeterd moet worden. De zus van crimineel Willem Holleeder, die zelf tegen haar broer getuigt, uit forse kritiek op de manier waarop ze zelf wordt beveiligd. Minister van justitie Grapperhaus zegt zich “sterk te willen maken” voor optimale bescherming van getuigen.

Grapperhaus wilde vanochtend voorafgaand aan de ministerraad niet rechtstreeks reageren op berichten dat de getuigenbescherming van Astrid Holleeder te wensen zou overlaten. “Ik laat me niet uit over individuele zaken. Ik begrijp dat het OM met haar in gesprek is.''

In haar nieuwe boek ‘Dagboek van een getuige’ dat vandaag uitkomt, beklaagt Astrid Holleeder zich over de volgens haar falende beveiliging door het Openbaar Ministerie (OM). Volgens haar schiet die ernstig tekort en draait zij grotendeels zelf op voor de kosten, zoals verhuiskosten, hogere huur, andere auto’s en parkeervergunningen.

Hetzelfde geldt voor haar zus Sonja en Willem Holleeders ex-vriendin Sandra, eveneens belangrijke getuigen in het proces tegen de beruchte Amsterdamse crimineel, die onder meer vast zat voor de ontvoering van biermagnaat Heineken in 1983. Astrid, Sonja en Sandra hebben besloten geen getuigenissen meer af te leggen zolang justitie de situatie rond hun beveiliging niet verbetert.

Judas

Astrid Holleeder kreeg de beveiliging na de verschijning in november vorig jaar van haar eerste boek ‘Judas’, dat gaat over haar leven met broer Willem. Na het verschijnen van het boek moest zij om veiligheidsredenen stoppen met haar werk als strafrechtadvocaat en heeft om die reden ook geen inkomsten meer.

‘Hoe kan het dat ik moet betalen voor de opsporing en vervolging van een moordenaar’, schrijft Astrid in Dagboek van een getuige. Ze citeert ook uit een gesprek dat ze had met een van haar beveiligers, die haar door justitie is toegewezen.

‘In dat gesprek laat hij zich ontvallen dat men in zijn kringen vindt dat ik nu mijn eigen veiligheid wel kan betalen. Ik begrijp hem niet. Afgezien van het kogelvrije vest en het beveiligen van mijn huis, draag ik immers alle kosten zelf. Wat bedoelt hij dan?’, vraagt Astrid Holleeder zich af.

Dat getuigen in grote processen als dat tegen Willem Holleeder risico’s lopen is evident. In het recente verleden zijn getuigen als vastgoedhandelaar Willem Endstra, caféhouder Thomas van der Bijl en crimineel John Mieremet vermoord, vermoedelijk omdat ze te veel wisten en wilden samenwerken met justitie.

Het boek Judas van Astrid Holleeder: Judas, een familiekroniek. De strafrechtadvocate schrijft in het boek over de door haar broer gepleegde misdrijven. Beeld ANP

Ook nu vermoedt het OM dat Holleeder vanuit zijn cel in de extra beveiligde gevangenis (EBI) in Vught via medegedetineerden wraakacties probeert te beramen op de zussen-Holleeder en Sandra, die alle drie zeer belastende verklaringen hebben afgelegd. Ook misdaadjournalist Peter R. de Vries moest uit de weg worden geruimd.

Verder blijkt Justitie de beveiliging niet goed op orde te hebben. Alarmsystemen werken niet of slecht en ook wordt een persoonsbewaker wegens lekken op non-actief gesteld. Omdat hij op de hoogte is van de details van Astrids leven moet ze daarna met spoed verhuizen.

Schietschijf

Volgens de advocate moet er structureel iets veranderen aan de getuigenbescherming. ‘Getuigen die niet naar het buitenland kunnen, moeten worden geholpen om te overleven. Stel dat een advocaat of notaris wil getuigen, geef die mensen dan een vooruitzicht, een toekomstplan en regel huisvesting en vervoer. Als je niet naar het buitenland wil of kan, moet je dan maar een schietschijf zijn?’, stelt ze.

Volgens Holleeder moeten de beleidsmakers zorgen voor een tussenvorm tussen het vergaande programma Getuigenbescherming en het stelsel Bewaken en Beveiligen. ‘Er moet structureel iets wijzigen met getuigenbescherming. Ik red me nu wel dankzij Judas. Hoe moet het met die bedreigde getuigen die niet zoveel tegengas kunnen geven als ik?’ 

Ze hoopt dat het boek een discussie over de omgang met het OM op gang brengt. 'Een slagvaardiger OM krijgt het beter en makkelijker als het over belangrijke getuigen kan beschikken. Als ik daar ruzie over moet maken, vind ik dat niet zo erg.'

Het Openbaar Ministerie zei vandaag niet op de hoogte te zijn geweest van de publicatie van het nieuwe boek van Astrid Holleeder. ‘De kritiek van haar en de andere twee getuigen is het Amsterdamse OM al langer bekend’, schrijft het OM in een reactie. ‘OM en de politie zijn voortdurend met hen in gesprek over hun beveiliging. Het OM heeft begrip voor de uitzonderlijke positie waarin de getuigen zich bevinden en snapt hun zorgen.’

Getuigenbescherming of bewaken en beveiligen

In Nederland zijn twee stelsels voor de beveiliging van getuigen: bewaken en beveiligen en het veel verdergaande getuigenbeschermingsprogramma. Bewaken en beveiligen is erop gericht dat de beveiligde zijn privé- en maatschappelijke activiteiten zoveel mogelijk moet kunnen voortzetten binnen de beperkingen van de beveiliging. Welke beveiligingsmaatregelen er nodig zijn wordt bepaald door beveiligingsexperts en ‘is nadrukkelijk geen onderwerp van onderhandeling’, schreef minister van justitie Stef Blok begin deze maand in antwoord op vragen uit de Tweede Kamer. In dit programma zitten de getuigen Astrid en Sonja Holleeder en Willem Holleeders ex-vriendin Sandra.

Onder het getuigenbeschermingsprogramma neemt de beveiligde persoon volledig afscheid van zijn oude leven, krijgt een andere identiteit en bouwt elders een nieuw bestaan op, wat ook in het buitenland kan zijn. Kroongetuigen als Fred Ros en Peter La Serpe in het Passage-liquidatieproces vallen onder dit programma. Om onder het getuigenbeschermingsprogramma te vallen moet er een beschermingsovereenkomst worden opgesteld, tussen de officier van justitie en de te beveiligen persoon waar beide partijen zich aan houden. In het stelsel bewaken en beveiligen bestaat zo’n overeenkomst niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden