Olympische Spelen / Revival van Russische sport verstoord

De aftakeling van het Sovjetsportsysteem ging gepaard met dopingschandalen. Bij de revival van de Russische sport is het niet anders.

Vorige week zwaaide president Medvedev in Moskou persoonlijk de 467 sporters tellende olympische ploeg uit. Hij benadrukte daarbij dat sportvictorie bijdraagt aan de revival van het patriottisme in Rusland. Hij had het gevoeld tijdens recente successen op voetbal- en ijshockeygebied.

Het Internationaal Olympisch Comité mag anders beweren, sport en politiek gaan hand in hand. Dat Rusland drie dagen later werd geconfronteerd met een groot dopingschandaal, werd dan ook als een klap in het gezicht ervaren.

Zeven atletes, onder wie vijf olympische favorieten, zijn door de internationale atletiekfederatie (IAAF) geschorst. Zij worden verdacht van fraude bij dopingcontroles. Omdat het gaat om sporters uit uiteenlopende disciplines, rijst de verdenking dat het om systematische doping gaat.

Daarvan was sprake vóór de val van het Oostblok in 1991, toen de topsport werd gestuurd vanuit de overheid en de vrouwensport door het gebruik van (mannelijke)hormoonpreparaten werd gedomineerd. Omdat het gebeurde onder medische en wetenschappelijke begeleiding, kon het Westen vermoedens uiten, maar niets bewijzen.

Dat werd anders toen de Sovjet-Unie uiteenviel, Rusland in een economische depressie raakte en het topsportsysteem uiteen viel. Sporters en trainers waren op zichzelf aangewezen, wilden hun broodwinning behouden en gingen shoppen op de illegale markt. Het gevolg was een stijging van het aantal dopinggevallen in Rusland en de andere voormalige Sovjetstaten.

Sport is in Rusland inmiddels geen privé-onderneming meer. Voormalig president Poetin was de aanjager, hij stimuleerde rijke oliemaatschappijen om een bijdrage te leveren aan het opbouwen van een nieuwe infrastructuur.

De voormalige ijshockey-ster Vjatseslav Fetisov is hoofd van Rossport, de overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van sport. Hij zei onlangs in de New York Times dat zijn budget voor accommodaties en faciliteiten is gestegen van enkele honderdduizenden dollars in 2002 tot een miljard nu. Er moeten 4000 nieuwe accommodaties komen, waaronder zwembaden, turnhallen en arena’s voor voetbal en ijshockey.

Daarin past het binnenhalen van de organisatie van de Olympische Winterspelen in 2014 in Sochi. Ofschoon de Russische stad nabij de Zwarte Zee ooit een olympisch trainingscentrum had, zijn er nauwelijks faciliteiten om zo’n evenement te kunnen herbergen. De overheid heeft meer dan zeven miljard euro toegezegd voor een nieuwe infrastructuur.

Toch is er kritiek op de wijze van investeren. Een van de criticasters is notabene het Russisch olympisch comité, dat bij monde van zijn hoofd communicatie verklaart: „Er worden slechts weinig trainingscentra gebouwd. Iedereen is bezig met het bouwen van grote, vanuit architectonisch oogpunt prachtige complexen, die een groot deel van het geld opslurpen. Maar ze zijn van weinig nut voor de sporters.”

Dat kan het olympisch bonussysteem wél zijn. Poetin stimuleerde de tien rijkste Russische zakenmensen een steunfonds op te richten voor olympische sporters. Uit de bijna tien miljoen euro die daarin is gestort, worden premies betaald voor goud, zilver en brons, respectievelijk 100.000, 60.000 en 40.000 euro. Er wordt gerekend op meer dan negentig medailles.

Vier jaar geleden in Athene verwezen de Verenigde Staten en China Rusland naar de derde plaats in het medailleklassement. Dat was de laagste positie tijdens Zomerspelen sinds de Sovjet-Unie voor het eerst deelnam, in 1952.

Het verloren terrein zal ondanks de gigantische investeringen in ’Peking’ niet vanzelfsprekend herwonnen wonnen. Het wordt normaal gesproken weer een strijd tussen de VS en China. En het dopingschandaal heeft Rusland vijf medaillekandidaten gekost. Acht dagen voor de Spelen was geen beroep meer mogelijk.

In Russische kranten is daarom gesproken van een politieke samenzwering tegen Rusland. In het Westen vraagt men zich af of het bedrog wel beperkt is tot de atletiek, waarin de zaak na gericht onderzoek boven water kwam.

Waar sport en politiek samengaan, zijn de sporen van wantrouwen uit de koude oorlog niet verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden