Olmert tolerant èn bikkelhard Burgemeester helder over religieuze en politieke status Jeruzalem

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - “Religieus zeer tolerant, maar politiek bikkelhard.” Zo luidt het oordeel van dr. M. Poorthuis, tot voor kort studiesecretaris van de Katholieke Raad voor Israël, over de standpunten van burgemeester Ehud Olmert met betrekking tot de status van de stad Jeruzalem.

Poorthuis zei dit gisteren, na afloop van een besloten lunchbijeenkomst in de Portugese synagoge te Amsterdam. De Jeruzalemse burgemeester en Nederlandse geestelijke leiders wisselden daar van gedachten over de toekomst van de stad. Ofschoon het hierbij vooral ging over de heilige plaatsen van christenen, joden en moslims in Jeruzalem - onder andere de heilige grafkerk, de klaagmuur en de Al-Aksha moskee - kwam ook de kwestie van de politieke status ter sprake.

Op de bijeenkomst in Amsterdam waren vertegenwoordigers aanwezig van onder meer de islamitische, Grieks-orthodoxe, koptisch-orthodoxe, Russisch-orthodoxe, hervormde en gereformeerde geloofsgemeenschappen in Nederland.

Dr. Poorthuis die, samen met secretaris-generaal drs. H. Verhoeven van de r.-k. kerkprovincie de rooms-katholieke kerkgemeenschap vertegenwoordigde, vond de politieke opstelling van Olmert nog harder dan hij al had gevreesd.

Geen dubbelbestuur

“Olmert stelde niet alleen dat Jeruzalem de hoofdstad van Israël is, maar benadrukte ook dat het 'niet de hoofdstad van enig ander land is'. Daarmee wijst de burgemeester zelfs de mogelijkheid af van een dubbelbestuur, waarbij Jeruzalem de hoofdstad van zowel Israël als van een te creëren Palestijnse staat wordt. Dat is bikkelhard.”

De burgemeester maakte volgens Poorthuis duidelijk dat er wat hem betreft een scherpe scheiding bestaat tussen het religieuze en het politieke. In Olmerts visie, die wordt onderschreven door de meerderheid van de Israëliërs, is Jeruzalem politiek één en ongedeeld, maar moet er ruimte zijn voor alle drie de geestelijke stromingen: christenen, joden en moslims. Zo heeft hij geen bezwaar tegen het feit dat de moslims het godsdienstig beheer uitoefenen over de Tempelberg, waar hun twee belangrijkste moskeeën liggen.

Poorthuis: “Als ik een Palestijnse moslim was zou ik zeggen: 'Wat u in feite doet is eerst van Jeruzalem een soort religieus museum maken en vervolgens zeggen: in dat museum mag elke geloofsgroepering zijn eigen plek hebben.”

Wat het Vaticaan betreft constateert dr. Poorthuis dat het de kerkelijke staat met name te doen is om vrije toegang tot de heilige plaatsen. Dat heeft de paus nog zeer recent tijdens de ontvangst van de eerste Israëlische ambassadeur bij het Vaticaan onderstreept. “Als die vrije toegang is gegarandeerd kan het Vaticaan niets meer zeggen. Er staat immers in het akkoord tussen Israël en het Vaticaan dat het Vaticaan zich zal onthouden van territoriale discussies. En ik denk dat ze in Rome zich er zeer voor zullen hoeden om het hoofd in zo'n wespennest te steken. Daar heeft men niets bij te winnen. Wat echter de lokale kerk, met name de Palestijnse katholieken, niet verhindert om zich wel in de politieke discussie over de status van de stad te mengen.”

Gevraagd naar het nut van de bijeenkomst met Olmert zei Poorthuis: “Ach, het had een ceremoniële uitstraling die op zich zinvol is. Trouwens de burgemeester heeft iedereen uitgenodigd om naar Jeruzalem te komen en het zou me niet verbazen als we ook allemaal gaan. Dat zou een interessant bezoek kunnen worden omdat iedereen zijn eigen ingangen heeft en iedereen van iedereen zou kunnen profiteren.”

Een van de aanwezigen die van plan is van de uitnodiging van Olmert gebruik te maken, is I. Ates, voorzitter van de Islamitische Raad Nederland. Hij toonde zich tevreden over de ontmoeting met de Jeruzalemse burgemeester. Met name het feit dat Olmert bevestigde dat ook de moslims hun heilige plaatsen vrijelijk mogen bezoeken viel bij Ates in goede aarde. Hij is het “geheel eens” met Olmert dat Jeruzalem alleen een vreedzame toekomst heeft als de drie religies het voortouw nemen op het gebied van tolerantie en vrede.

Ates ziet de politieke regeling van de status van Jeruzalem als het sluitstuk van een maatschappelijk en godsdienstig toenaderingsproces. “Ik ben blij dat de heer Olmert het ook zo ziet. Kijk naar Bosnië. Als je de gevoelens van de diverse bevolkingsgroepen niet nader tot elkaar brengt blijven mensen elkaar wantrouwen en bevechten. Ongeacht welke politieke oplossing er uit de bus rolt. Dat geldt evenzeer voor Jeruzalem. Als het wederzijdse wantrouwen en de onderlinge discriminatie blijven voortbestaan dan is elke politieke regeling op drijfzand gebouwd.”

Olmert zelf karakteriseerde de lunchbijeenkomst als een “uiterst vriendschappelijke” uitwisseling van ideeën. Dat gold volgens hem ook voor de aanwezige moslims. Al had de secretaris van de Nederlandse Moslimraad, mevrouw S. Sattar wel geklaagd over de discriminatie van de 150 000 Palestijnen in Jeruzalem. “Ik heb haar uitgenodigd om ter plekke met eigen ogen de waarheid te komen zien.” Olmert had zijn gehoor duidelijk gemaakt dat Jeruzalem zonder enige beperkingen openstaat voor alle gelovigen. “Het is immers de stad waar volgens de christenen hun messias ter dood werd gebracht, waar naar de islamitische overlevering Mohammed ten hemel is gevaren en waar het centrum ligt van onze joodse geloofstraditie. Zo'n stad moet vrij zijn.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden