Olijvenpest ook hier een gevaar

Besmetting | Neem niet zo'n schattig olijfboompje als souvenir mee terug uit Zuid-Europa, drukken Nederlandse boomkwekers vakantiegangers op het hart. Er dreigt een bacterie.

Boomkwekers houden hun hart vast. Ze zijn als de dood dat vakantiegangers met olijvenpest besmette boompjes meenemen uit Italië of Frankrijk. Als Nederlandse bomen en planten met de dodelijke bacterieziekte worden besmet, kost dat de sector mogelijk tientallen miljoenen. Nu in Duitsland een geval is ontdekt, komt het onheil steeds dichterbij.

Het gevaar zit 'm in de bacterie Xylella fastidiosa, die rond 2010 vanuit Costa Rica in Italië terechtkwam. Daar zorgde de bacterie ervoor dat miljoenen olijfbomen sneuvelden. Zo werd de naam 'olijvenpest' geboren. Ook op Corsica en in Zuid-Frankrijk veroorzaakt de bacterie, die via het speeksel van kleine insecten wordt verspreid, veel schade.

Naast olijfbomen zijn inmiddels ook lavendel, oleander en de vleugeltjesbloem geïnfecteerd. De symptomen: verkleurde bladeren en een uitgedroogde plant die niet meer te redden is. In totaal is er nu van ongeveer vierhonderd bomen en planten bekend dat ze vatbaar zijn voor de ziekte, maar die lijst wordt nog steeds aangevuld. In Nederland loopt daarmee een groot deel van de bomen en planten risico, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Jan Veltmans van de vakgroep Bomen en vaste planten van brancheorganisatie LTO maakt zich zorgen. Zeker nu er tijdens de zomervakantie weer een hoop mensen afreizen naar het zuiden van Europa. Een schattig olijfboompje of een geurende lavendelplant zijn immers leuke souvenirs. Hij wijst op de Duitse vakantieganger die onlangs een besmette oleander mee naar huis nam; de eerste keer dat de bacterie zo dichtbij kwam. "De enige reden dat hij daarmee geen ramp veroorzaakte, is dat in het gebied waar de plant terechtkwam nauwelijks boomkwekers zitten."

Veltmans is naast vertegenwoordiger van zijn branche ook een van de 1700 boomkwekers met een bedrijf in Nederland. Duikt de Xylella-bacterie op in Meijel, waar hij teelt, of in bijvoorbeeld Boskoop, waar ook veel kwekers zich ophouden, dan kan de schade oplopen tot tientallen miljoenen. Nog hoger zijn de bedragen als de olijvenpest opduikt in of vlakbij Aalsmeer, waar de grootste bloemenveiling van Nederland zit. Die kan de deuren dan wel sluiten, en dat kost algauw enkele honderden miljoenen.

Dit komt door de quarantainemaatregelen die binnen de EU gelden, legt Veltmans uit. In een straal van honderd meter van de getroffen boom of plant worden alle soorten waarop de ziekteverwekker zich verder kan ontwikkelen vernietigd. Daarnaast wordt om het besmette gebied een bufferzone van tien kilometer ingesteld. Dat gebied gaat vervolgens voor vijf jaar op slot, wat betekent dat de kwekers die daar zitten hun handel voor vijf jaar stil moeten leggen. Ook handelaren hebben dan dus pech. Veltmans: "Voor de meesten is het dan einde verhaal."

Een lichtpuntje voor Nederlandse kwekers is dat de temperatuur hier lager ligt dan in landen als Italië en Frankrijk. Het spuugbeestje, zoals het insect dat de bacterie verspreidt wordt genoemd, gedijt stukken beter in de mediterrane zomerhitte. Maar dat betekent niet dat het hier helemaal niet voorkomt, benadrukt Veltmans. Daarom voeren onder meer de LTO en de NVWA zoveel mogelijk campagne om burgers te informeren. "Meer kunnen we helaas niet doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden