Review

Olijke Taalvos signaleert Duitse voetangels en klemmen

Gerda Meijerink: De Taalvos - Valstrikken in de Duitse taal. Thomas Rap, Amsterdam; 145 blz. - Fl. 20.

Ter illustratie: het Duitse bellen is in het Nederlands niet 'bellen', maar 'blaffen', terwijl het Nederlandse bellen in het Duits 'klingeln' is. Wanneer je een vreemde taal op deze met je eigen taal verstrengelde manier leert, dan leidt dat tot een zin die een van mijn leerlingen bij zijn eindexamen havo schreef: 'Es blaffte an der Tür'.

'De Taalvos Duits - Valstrikken in de Duitse taal' van Gerda Meijerink is eveneens volgens het bovenstaande recept opgebouwd. De ondertitel zou in een andere richting kunnen wijzen, maar is aan de veel te royale kant. Over de grammatica en de zinsbouw van het Duits is geen woord te lezen.

Het grote verschil met een boek als 'Wortschatz' ligt in de olijke inslag van 'De Taalvos'. Het is kennelijk met veel plezier geschreven en het commentaar dat bij de alfabetisch gerangschikte woorden is gevoegd, heeft vaak een speels karakter: Kreuzschmerzen - Das Kreuz is de rug of de onderrug, dientengevolge heeft iemand die zegt Kreuzschmerzen te hebben pijn in haar of zijn rug en niet ergens anders. Ook cultuurhistorische achtergronden worden aardig belicht: Mein Name ist Hase ('mijn naam is haas, ik weet van niets' - deze uitdrukking is bekend geworden in de laat negentiende eeuw toen de Heidelbergse student Viktor Hase tijdens een proces weigerde tegen een medestudent te getuigen: Mein Name ist Hase, ich weiss von nichts, sprak hij.

In het voorwoord vraagt de samensteller om commentaar. Ik geef een paar suggesties en correcties. Termin ('afspraak') is mannelijk, niet vrouwelijk. Bij der Eidgenosse staat dat de Zwitserse oerkantons de kantons Schwyz, Uri, Unterwalden en Luzern zijn. Dat is niet helemaal juist. Luzern voegde zich pas in 1332 bij de in 1291 op de Ruetli gestichte Confoederatio Helvetica. Peter Handke's roman heet 'Die Angst des Tormanns beim Elfmeter' en niet 'vorm Elfmeter'. De Tante-Emma-Laden is geen winkel van sinkel voor hoeden en petten, maar het doodgewone kruidenierswinkeltje op de hoek van de straat.

Gemist heb ik de volgende rubrieken en trefwoorden: blauer Montag, taub/dof, Fuchs, Federfuchsen, Gesamtkunstwerk, Hebamme, I.G. = Interessengemeinschaft, Kiste/Sarg, Nikolaus/Knecht Ruprecht, Littfasssüule', Rappen, Verleger/verlegen, Schrebergarten en de uitdrukking Barthel weiss schon, wo er den Most holt, die uit het Jiddisch afkomstig is en in het Nederlands luidt: 'Hij weet waar Abraham de mosterd haalt'. Met meer spreekwoorden en citaten zou dit boek nog aantrekkelijker kunnen zijn. De literaire vorming is dan mooi meegenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden