Oliewinsten halveren of erger

Zware tegenslag bij grote olieconcerns en toeleveranciers door blijvend lage olieprijs

Veel gelachen werd er niet in de mondiale olie-industrie deze week. Bij presentaties van de kwartaalcijfers waren er alleen maar strakke gezichten. Zakelijk, alsof ze wilden zeggen: het is ernstig, maar we hebben het onder controle. Maar dat is nu het probleem. Niemand heeft de olieprijs in de hand. Vroeger was daar de Opec voor, met aan het hoofd Saudi-Arabië. Maar dit kartel heeft de regie ook verloren.

De aanhoudende lage olieprijs veroorzaakte zware malheur bij de grote olieconcerns en hun toeleveranciers. Winsten stortten in over het derde kwartaal, na al ruim een jaar van malaise. Shell spande de kroon met een verlies van 6 miljard euro in het derde kwartaal. ExxonMobile zag gisteren zijn winst over dezelfde periode gehalveerd. Chevron en Total meldden allebei een winstdaling van rond de 68 procent. BP deed het met 40 procent minder.

Minder winst betekent meteen minder investeringen en minder werknemers. En dat is meteen te merken bij bedrijven die diensten en producten leveren aan de olie-industrie. Bodemonderzoeker Fugro, die bodemkaarten maakt voor de oliebedrijven, kondigde gisteren aan 500 banen te schrappen, boven op een eerdere sanering van 1000 arbeidsplaatsen dit jaar. Brunel, een grote detacheerder van gespecialiseerd personeel aan onder meer energiebedrijven, meldde een daling van de omzet in deze markt met 21 procent op jaarbasis.

De grote boosdoener: de olieprijs. Kostte een vat Brent olie in juni vorig jaar nog 114 dollar, gisteren schommelde de prijs iets onder de 49 dollar. Sinds dit jaar blijft de prijs tussen de 45 en 50 dollar jojoën. Meer dan een halvering sinds medio vorig jaar die wordt veroorzaakt door het overaanbod van olie op de wereldmarkt. De wereldeconomie kent een tragere groei door het terugvallen van China, maar ook Rusland, Brazilië, Zuid-Afrika kennen stevige economische tegenwind. Minder groei is minder olieverbruik. Tegelijkertijd wordt er meer olie geproduceerd.

Sinds mensenheugenis was, jawel was, Saudi-Arabië het land dat de meeste olie oppompte, nu zo'n 10,4 miljoen vaten per dag. Rusland is in september het sjeikdom voorbij gestreefd met 10,7 miljoen vaten. De VS, die vijf jaar geleden nog nauwelijks meetelde, doen inmiddels al 9,4 miljoen vaten per dag. En de laatste twee landen gooien de productie maand na maand omhoog.

Inmiddels heeft Iran zich ook weer gemeld, nu de sancties worden opgeheven tegen het land. Nu al produceert het 2,9 miljoen vaten per dag en dat gaat stijgen naar om en nabij de 3,5 miljoen. Het Internationale Energieagentschap (IEA) schat dat daardoor de olieprijs nog wel eens met een dollar of tien kan dalen.

De lage olieprijs en het grote aanbod zijn een zegen voor de wereldeconomie. Benzine en tal van producten worden goedkoper door de goedkope olie, maar de olie-industrie krijgt rake klappen. De voorspelling van diverse gespecialiseerde organisaties in de branche zijn de laatste maanden naar beneden bijgesteld. De verwachting is dat de extreem lage olieprijs, onder de 60 dollar per vat, tot zeker in 2017 aanhoudt en misschien wel tot 2020. Maar het zijn voorspellingen die steeds weer bijgesteld worden.

Voor oliemaatschappijen rest maar één oplossing: het mes in de kosten zetten. Massaal worden ontslagen aangekondigd. Shell meldde deze week nog eens 1000 arbeidsplaatsen te schrappen bovenop de eerder dit jaar aangekondigde 6500 banen die moeten verdwijnen. Shell zet ook de toon door te saneren in olievelden en exploratie. Kostenintensieve projecten, die ook grote milieurisico's met zich meebrengen, worden stopgezet, zoals de boringen in de Noordelijke IJszee bij Canada of de winning van olie uit teergronden in Carmen Creek in Canada.

Het zijn eenmalige afschrijvingen die tot het verlies van Shell hebben geleid en naast de saneringen zet het bedrijf, net als alle andere grote olieconcerns, met veel moeite de tering naar de nering om de weg omhoog weer te vinden.

De verwachting is dat de grote olieconcerns ook in de komende kwartalen nog nieuwe kostenreducties van formaat zullen aankondigen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden