Oliediefstal is big business voor Mexicaanse bendes

Inwoners van Puebla maken dankbaar gebruik van een door dieven geslagen gat in de pijpleiding van Pemex.Beeld AFP

Mexicaanse bendes hebben zich op de benzinehandel gestort. Dat leidt tot geweld en kost het nationale oliebedrijf Pemex miljarden.

Wie Progreso de Juárez binnenrijdt, ruikt de scherpe geur van benzine. Op een braakliggend stuk grond pal naast de centrale weg ligt een grote, donkere vlek. "Benzine", zegt Silvia Campos. "Er loopt hier pal onder de grond een grote pijpleiding. Die hebben ze onlangs geprobeerd af te tappen."

Halcones

Campos wil niet te opzichtig wijzen, want honderd meter verder kijken twee tienerjongens op een fiets naar de bezoekers bij de donkere vlek. Het zijn halcones, legt Campos uit. Uitkijkposten van een lokale criminele bende. Ze houden strak in de gaten wie van en naar Progreso gaat. "We kunnen beter gaan", zegt ze bezorgd.

Progreso is een dorpje op 150 kilometer ten oosten van Mexico-Stad in de deelstaat Puebla. Op het eerste gezicht is het een agrarische gemeenschap, omringd door agavevelden. Het gebied heet in de volksmond 'El Triángulo Rojo', de Rode Driehoek. Het is een van de belangrijkste knooppunten van oliepijpleidingen van Pemex, Mexico's monopolistische nationale oliemaatschappij, en sinds enkele jaren een van de beruchtste criminele broeinesten van het land.

Illegaal aftappen

De Rode Driehoek is het toneel van grootschalig illegaal aftappen van pijpleidingen van Pemex. Criminele bendes pompen dagelijks duizenden liters benzine en diesel naar tankwagens, die het gestolen product naar een clandestien distributiecentrum brengen en in plaatsjes in de buurt verkopen. Gestolen benzine wordt huachicol genoemd, naar een oud Mexicaans woord voor illegaal gestookte alcohol. Huachicol is voor armere Mexicanen een aantrekkelijk alternatief voor de Pemex-pomp. Een gallon (3,7 liter) gestolen brandstof kost amper 2 euro, terwijl ze in benzinestations een euro duurder is.

Volgens Campos, een verslaggever van een lokale krant die het fenomeen al jaren onderzoekt, is het aftappen van de leidingen op zich geen nieuw fenomeen. "Er lopen hier al decennia pijpleidingen en er zijn altijd al hele families geweest die huachicol aftappen en verkopen", legt ze uit. "Maar die praktijk is de laatste paar jaar geëscaleerd nu de georganiseerde misdaad zich erop heeft geworpen."

27.000 vaten per dag

Inderdaad is volgens Pemex de benzinediefstal in minder dan tien jaar schrikbarend gestegen; tussen 2011 en 2015 met bijna 1000 procent, tot 27.000 vaten per dag. De schade voor Pemex is astronomisch; volgens website Animal Político is sinds 2009 ruim 15 miljard liter gestolen, waardoor Pemex zo'n 7 miljard euro aan inkomsten zou hebben misgelopen.

En dat is pijnlijk voor de oliemaatschappij, die door wanbeleid en inefficiëntie al jaren wordt geteisterd door miljardenverliezen en teruglopende productie. Afgelopen week bereikte de productie zelfs het laagste niveau sinds de jaren negentig met minder dan twee miljoen vaten per dag. Huachicol is dan ook een hoofdpijndossier voor de regering van president Enrique Peña Nieto, die in 2013 een voorzichtig begin maakte aan het gedeeltelijk privatiseren van de oliemarkt. Sinds de nationalisering in 1938 wordt de oliemarkt volledig beheerst door staatsmonopolist Pemex, maar Peña Nieto hoopt buitenlandse investeerders aan te trekken om de olie-industrie te moderniseren.

Zware wapens

Voor de inwoners van Puebla is huachicol echter vooral een oorzaak van geweld. De bendes die zich de laatste jaren op clandestiene benzine hebben geworpen, doen dat met zware wapens. Geregeld vechten zij met de politie en het leger die sinds enkele maanden intensief patrouilleren in Puebla om de bendes op te sporen. In mei vielen op enkele kilometers van Progreso nog tien doden, toen een groep huachicoleros slaags raakte met soldaten. Het Congres overweegt nu om oliediefstal harder aan te pakken met langere straffen die kunnen oplopen tot dertig jaar gevangenisstraf.

"De oliedieven hebben zich de afgelopen jaren steeds beter georganiseerd", stelt Alejandro Hope, een expert op het gebied van de georganiseerde misdaad. "Ze zijn zwaar bewapend, ze gebruiken uitkijkposten, ze hebben hun eigen beveiliging."

Campos denkt dan ook dat, zware straffen en legerpatrouilles ten spijt, huachicol niet snel verdwijnt: "Het is een onderdeel van de lokale cultuur geworden, benzine aftappen is net zo normaal in Puebla als de landbouw."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden