Verkiezingskoorts

Oktoberverrassingen stapelen zich op voor Donald Trump

Voorlopig is het vooral Donald Trump die lijdt onder oktober. Beeld afp

In de Amerikaanse politiek is het een begrip: de 'October surprise'. Een gebeurtenis, of een onthulling, in de laatste weken voor de presidentsverkiezingen, die een van de kandidaten, of allebei, in een ander daglicht stelt. Voor het slachtoffer van de oktoberverrassing is er dan nog maar weinig tijd om de schade te repareren.

Oktober is nog maar een paar dagen jong, maar het regent surprises. De grootste knaller is de uitgelekte belastingaangifte van Donald Trump over 1995. Het is maar één jaar, en het is niet zijn aangifte bij de federale overheid, maar bij de staten New York, New Jersey en Connecticut. Maar de informatie is spannend genoeg. Een verlies van bijna een miljard dollar, dat hij tot en met 2010 kon compenseren.

Goede kans, concludeerde de New York Times, die de aangifte met de ouderwetse post toegestuurd kreeg, dat hij al die jaren geen cent inkomstenbelasting heeft betaald aan die staten of aan de nationale overheid. Dat is alleen maar slim, riep Trump tijdens zijn eerste debat met Hillary Clinton, toen zij die mogelijkheid opperde. Maar de meeste Amerikanen denken er niet zo over. Ze hebben een hekel aan belastingen, maar ook aan belastingen ontduiken.

Eigenlijk is het een wonder dat er niet al veel eerder informatie over Trumps financiën uitlekte. De Washington Post berekende vorige maand dat binnen de Amerikaanse overheid, en met name dan de IRS, de nationale belastingdienst, er toch al gauw tienduizenden mensen zijn die vanachter hun bureau gewoon even Trumps dossier kunnen inzien. Dat er tot nu toe geen federale aangifte is uitgelekt, pleit voor het plichtsbesef van de ambtenaren bij de IRS en/of voor de controlemechanismen die misbruik van persoonlijke informatie moeten tegengaan. In beide gevallen moet de conclusie hetzelfde zijn: de stelling van Trump dat de federale overheid een puinhoop is, klopt niet algemeen; en evenmin klopt de algemeen in Republikeinse kring gehuldigde opvatting dat de IRS door de regering wordt gebruikt als politiek wapen.

Lelijke opmerkingen
Dat rechters het op Trump voorzien hebben, daar kun je de Republikeinse kandidaat ook niet meer vanaf brengen. Op 30 september (rekenen we ook mee als oktoberverrassing) maakte een rechter in Washington de video openbaar van een getuigenis dat Trump aflegde in een proces dat hij zelf aangespannen tegen twee bekende koks, José Andres en Geoffrey Zakarian.

Die zouden elk een restaurant exploiteren in Trumps nieuwe hotel in Washington DC, vlak bij het Witte Huis, maar ze trokken zich terug na Trumps lelijke opmerkingen, in de rede waarin hij zijn kandidatuur bekendmaakte, over Mexicaanse illegale immigranten, die allemaal verkrachters zouden zijn. Formeel is hun argument: Trump doet uitspraken die slecht zijn voor de omzet, en dus mag hij hen niet aan het contract houden.

Transcripties van het verhoor waren al bekendgemaakt, maar de video zal er voor zorgen dat Trumps woorden bredere verspreiding krijgen. Opvallend is dat hij in dat getuigenis, onder ede, een iets andere voorstelling van zaken geeft over die rede. In het openbaar had hij steeds gezegd dat hij die opmerking over de verkrachters spontaan eruit had gegooid, wat paste bij zijn imago van een vrijgevochten, harde waarheden sprekende niet-politicus. In de video geeft hij toe dat hij het van tevoren had gepland - en dat het een aantal van zijn zakelijke belangen geen goed heeft gedaan, iets wat hij ook in het openbaar altijd heeft tegengesproken.

Cuba
En dan is er de onthulling van Newsweek, dat een consultant op kosten van Trumps onderneming in de jaren negentig naar Cuba is geweest om te kijken of daar zaken te doen waren. Dat was in strijd met het handelsembargo dat de VS - nog steeds - met Cuba hebben. Belangrijker nog: het is niet iets wat de Cubanen in de VS, vooral de oudere generatie emigranten in Florida, graag zien, en Trump heeft hen bij bezoeken meermalen bezworen dat hij natuurlijk nooit zaken zal doen met het Castro-regime. De kwestie kan hem in Florida stemmen kosten - en het belang van Florida voor Trump is niet te overschatten.

Is er dan helemaal niets aan oktoberverrassingen overgebleven voor Hillary Clinton? Jawel, maar heel schokkend is die niet. In een video spreekt ze tot geldschieters over de aanhangers van Bernie Sanders. Het gaat volgens haar vaak om jongeren die als gevolg van de recessie nog bij hun ouders wonen, veroordeeld tot eenvoudige baantjes. Op het eerste gezicht doet dat denken aan andere uitgelekte video's waarin kiezers worden geminacht, zoals die van haar over de 'betreurenswaardigen' die Trump steunen, die van Mitt Romney vier jaar geleden over de '47 procent' die afhankelijk wil zijn van de overheid, of Obama's opmerking acht jaar geleden over mensen die 'zich vastklampen aan wapens en religie'. Maar de woorden van Clinton gaan over Democraten, zij het dat ze destijds nog niet voor haar stemden. Ze lijken eerder meelevend dan minachtend, en grote verontwaardiging is tot nu toe alleen van Republikeinse kant over haar uitgestort. Voorlopig is het vooral Trump die lijdt onder oktober.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden