Oirschot is in de ban van een laffe moord in... 1838

Herdenkingskruis voor Giovanni Castione.Beeld Koen Verheijden

Het Brabantse Oirschot heeft zich altijd beziggehouden met de moord op een Italiaanse marskramer, 180 jaar geleden. Zaterdag wordt die op een bijzondere manier herdacht.

Oud zeer zal er na zoveel tijd niet meer zijn. Wanneer de nazaten van Martinus Zoeren en Giovanni Castione elkaar zaterdag voor het eerst ontmoeten, komen ze om te lachen en zich te verwonderen.

Ze zijn familie van dader en slachtoffer van een moord die in Oirschot nooit is vergeten en komend weekend opnieuw wordt herdacht. Het is een gebeurtenis van 180 jaar geleden, immer omgeven door mysterie en spookverhalen en nu eindelijk volledig opgehelderd.

Kruis

Dit verhaal gaat over een kruis in de bossen rond een Brabants dorp. Langs de weg die Oirschot met Boxtel verbindt, leidt een smal paadje naar het herdenkingsteken dat ooit door buurtbewoners is neergezet en door de jaren heen diverse keren is hersteld of vernieuwd.

Het is een plek die veel dorpelingen liever vermeden, uit bijgeloof of omdat ze die - door dichte begroeiing - te luguber vonden. Maar gesproken is er altijd over de plaats waar een lokale jongeman met een dennentak een 16-jarige marskramer op het hoofd sloeg en in een nabijgelegen sloot verdronk om hem vervolgens zijn geld afhandig te maken.

Premosello

Aan de stamtafel van zijn café, gelegen op enkele honderden meters van het kruis, hoorde Leon Vingerhoeds (51) jarenlang alle verhalen aan. Er deden zo veel varianten de ronde dat hij met enkele dorpsgenoten besloot om de moord helemaal uit te pluizen.

De zoektocht bracht hem in Premosello, nabij het Lago Maggiore, waar zijn bezoek breed was aangekondigd en het halve dorp uitliep om hem te ontmoeten. "Dat was destijds het dorp van de Castiones. Tot mijn verbazing kenden de mensen de geschiedenis van de moord. Blijkbaar stond er tien jaar geleden nog een stuk over in een plaatselijke krant. 'Grazie, grazie', hoorde ik de hele tijd. Ze begrepen niet dat wij ons er na 180 jaar ook nog zo druk over maken en dat kruis onderhouden. Andersom wist ik niet dat het daar nog zo leefde."

Dit weekend komen zeven afstammelingen van Giovanni Castione naar Oirschot. Sinds het dorp een werkgroep van achttien man formeerde die in alle relevante archieven naar details zocht, is de geschiedenis beetje bij beetje opgehelderd.

Vingerhoeds: "We weten nu zelfs welke kleding Castione en Zoeren droegen. Zaterdag presenteren we een boek over de moord. Er is een Castionepad langs de route die Zoeren met zijn slachtoffer aflegde en zijn latere vluchtweg. En we onthullen op de plek van de moord enkele borden met informatie, waarna de pastoor het kruis zal zegenen voor de zielerust van Giovanni. Wat we verder allemaal nog hebben gevonden, ligt tentoongesteld in ons plaatselijke museum."

Beeld Koen Verheijden

'Ene van Zoeren'

Eigenlijk, zegt Vingerhoeds, heeft Oirschot zich altijd rot geschaamd voor de laffe moord. Sommige inwoners ondervinden daar nog steeds de gevolgen van. Het zijn de mensen met de achternaam Van Laarhoven. Sinds een nicht van Zoeren in 1883 met ene Antonius van Laarhoven trouwde, wordt elke Van Laarhoven in het dorp aangeduid als 'ene van Zoeren'.

Vingerhoeds: "Twee jongere familieleden hebben nu de hele stamboom opgemaakt. Aanvankelijk tot afgrijzen van oude familieleden die er eigenlijk niets mee te maken wilden hebben. Maar nu we de gebeurtenis op deze manier herdenken, kan ook de oudere generatie ermee leven. Ik ben benieuwd hoe hun kennismaking met de Italianen verloopt."

Dader kreeg de strop

Nog even voor de volledigheid van het verhaal: ook met de dader Martinus Zoeren liep het in 1838 slecht af. Nadat de arme jongen in de plaatselijke horeca opvallend veel geld begon uit te geven, werd hij gepakt. Hij bekende en in zijn geboorteplaats Arnhem wachtte hem de strop.

Onderzoeker Vingerhoeds: 'Daarmee is hij een van de laatste mensen in Nederland die buiten oorlogstijd is opgehangen.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden