Oh jee, het was m'n broer!

Geestige, sprankelende roman over familie met een geheimpje

Met haar vier boeken in vijftien jaar is Nicoline Mizee (1965) niet bepaald een veelschrijfster. Dat doet vermoeden dat ze in die paar werkstukken een hoop energie stopt. Maar van de eventuele moeite die het schrijven haar kost, merk je niet veel. Net als in haar gebundelde NRC-columns over het schrijversvak 'Schrijfles' (2009) demonstreert ze in haar proza vooral de lichte en geestige kant van het schrijverschap. Je zou haar werk sprezzatura kunnen noemen, zoals die typisch Italiaanse bestudeerde nonchalance . Het oogt, ondanks de zweetdruppels van het schrijverschap, alsof het allemaal vanzelf gaat.

Belangrijkste thema in haar boeken is de familie, zo ook in het juist verschenen 'De halfbroer', het zelfstandig te lezen vervolg op 'Toen kwam moeder met een mes' dat in 2004 de shortlist van de Libris Literatuurprijs haalde. Net als dat boek is 'De halfbroer' onmiskenbaar geënt op Mizee's eigen leven en ervaringen. Haar alter ego Marly Sanders is bijvoorbeeld net als de schrijfster zelf familie van Paul Witteman en Louis Andriessen en ook Marly woont in Haarlem.

Over dat soort authenticiteit gesproken, het is veelbetekenend wat de hoofdpersoon ergens halverwege bekent: "dat ik sinds enige jaren een toenemende verlegenheid ervoer bij boeken over mensen die niet echt bestaan hebben. Het lezen van romans was daardoor bijna onmogelijk geworden, hoewel ik er minder last van had bij detectives en dan bij voorkeur van schrijvers die al een tijdje dood waren."

Met veel gevoel voor humor en relativering beschrijft Mizee via vertelster Marly het lot van haar dementerende vader en de rest van de familie waaronder een obscure halfbroer Arthur.

Zeker, ook de familie Sanders kent zoals elke andere nette familie een geheim, maar het is maar een vederlicht schandaaltje. Marly die in haar jonge jaren nog iets met deze Arthur heeft gehad realiseert zich later 'God, we hebben bloedschande gepleegd'. "In een Griekse tragedie zou heel Haarlem door rampen overspoeld worden ... Ratten, pestilentie, sterfte der eerstgeborenen."

Zoiets is in Mizee's wereld ondenkbaar. Bij haar worden alle gebeurtenissen, hoe tragisch of 'al te menselijk' ook, opgetild, gewichtsloos, of het nu de moeizame relatie van Marly met de lastige en veel oudere Rob is, of de dood van haar vader, of het besef van alle 'ongeschreven regels' die ze almaar onbewust overtreedt.

Het is onmogelijk je gezicht in de plooi te houden als je leest over de door Marly voor Japanner gehouden schrijver Kenno, die later de beroemde Franse auteur Queneau blijkt te zijn. Of als haar bij de dood van haar vader 'de mogelijkheden van kisten van kliklaminaat' worden voorgelegd.

Zelfs de beschrijving van een flesje spa dat bij opening in Marly's gezicht spuit, in wezen ordinaire slapstick, wordt in Mizee's handen een juweeltje van schrijfkunst. Net zoals Marly's overwegingen bij de terugkeer van geliefde Rob uit het ziekenhuis. "Stel dat ik Rob terugkreeg, maar halfzijdig verlamd. Met een scheve mond? Of een Limburgs accent en een hang naar heavy metal?"

In de eindeloze canon van familieromans met ondraaglijke geheimen die ons sinds de negentiende eeuw overspoelen, is 'De halfbroer' een geestige en sprankelende uitzondering.

Je kunt natuurlijk vinden dat Mizee's sprezzatura echte diepgang in de weg zit, maar eerlijk gezegd heb ik in geen tijden zo'n geestig en gevat boek als 'De halfbroer' gelezen, en dat is ook veel waard. De familieroman als antidepressivum, kom er maar eens om.

Nicolien Mizee: De halfbroer Nijgh & Van Ditmar; 240 blz, euro 18,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden