Column

Oh jee, de schrijvers staken

Rob SchoutenBeeld Maartje Geels

Het is onrustig in het literaire wereldje. Na het opstappen van een uitgever bij Atlas Contact legt een aantal schrijvers zijn pen neer.

Eerst had je die knakker (om met Robert Gesink te spreken) van WPG-uitgevers, waaronder onder meer De Bezige Bij valt, die op zoek was naar een algoritme dat bestsellers kon voorspellen, zo van: met zus of zo ingrediënten wordt een boek een succes. Patrick Swart heet-ie, doet er niet toe. Iedereen natuurlijk bang dat deze nare technocraat de keuterschrijvertjes, niet in staat tot zulke bestsellers, zou gaan discrimineren of er zelfs uitgooien.

En dan nu Atlas Contact waar uitgeefster Mizzi van der Pluijm opstapte, weg naar concurrent Das Mag, vanwege een conflict met moederconcern VBK (het zijn ook voor een deel die afkortingen die het 'm doen, dat klinkt niet lekker in uitgeefland, WPG, VBK, schrijvers houden van rondborstige namen met bijen erin, atlassen, arbeiders etc.). De auteurs van Atlas Contact willen weten wat de toekomst gaat brengen; is hun uitgeverij nog wel zelfstandig, worden hun boeken nog wel op een aangename wijze uitgebracht?

Het conflict tussen VBK en Van der Pluijm ging naar verluidt over e-books, ook al zo'n heikel onderwerp, hoe zit het met de centjes van verkochte e-books? Het geval doet denken aan de Klaverblad-commercial, het verzekeringsbedrijf dat al te nieuwerwetse ontwikkelingen van de hand wijst ('Inderdaad, dat willen we niet weten!'); was het in uitgeefland ook maar zo!

Vrije vogels

Enfin, de auteurs van Atlas Contact hebben het bijltje erbij neergelegd, ze staken! Dat hoort u goed: stakende schrijvers! Wat moeten we ons daar in hemelsnaam bij voorstellen? Ze leggen de pen neer, heet het in het persbericht, tot ze opheldering krijgen over het vertrek van Van der Pluijm en de toekomst van hun uitgeverij. 

Tjonge, niet meer schrijven, hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? Ik heb geen idee. Van podiumkunstenaars kun je je nog voorstellen dat ze Hamlet even niet willen spelen en geen danspasjes willen maken maar ophouden met schrijven...? En wát als de inspiratie niettemin over je heen rolt! Toch maar niet toegeven, handen op de rug gebonden! En hoe moet, nu Geert Mak, Adriaan van Dis, Hanna Bervoets, Lieke Marsman en al die anderen het niet meer doen, het met de bevoorrading van de boekwinkels?

Komt er nu binnenkort een tekort aan literair werk, die pijler van onze cultuur? Meer dan door de modernistische fratsen van de uitgevers laten de stakende schrijvers zelf zien dat de uitgeefwereld een fabriek is geworden waar je klompen in de machine kan gooien. Want je kunt alleen maar staken als je in dienst bent. 

Zijn ze dan in dienst? Welnee, schrijvers zijn vrije vogels, zzp'ers, ze werken niet van 9 tot 5 maar wanneer het ze zo uitkomt. Als de uitgever ze niet bevalt kunnen ze weglopen, naar een andere uitgeverij die ze beter behandelt. Ze hebben geen prikklok, geen cao, het enige wat ze hebben is een pen, of een schrijfmachine of een laptop. Die kun je neerleggen en uitzetten maar dan ben je geen schrijver meer. 

Kortom, schrijvers kúnnen helemaal niet staken. Doen ze het wél dan zijn ze van de weeromstuit de loonslaven geworden die ze juist niet willen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden