Officieren van justitie zien kroongetuigen als enige weg naar criminele top

AMSTERDAM - Voor alle duidelijkheid: niemand moet denken dat de officieren van justitie F. Teeven en M. Witteveen trots zijn op de overeenkomsten die zij in de Hakkelaar-zaak hebben gesloten met kroongetuigen Fouad Abbas en Ad Karman. “Maar het is onze plicht ons ook op de grote criminele bazen te richten. En in die strijd heeft het doel de middelen geheiligd.”

HANS MARIJNISSEN

Het was een realistisch betoog gisteren, van de heren van justitie. Ook zij hadden het liever met traditionele recherche-methoden gedaan: het doornemen van financiële administraties, observaties, tappen van telefoons en hier en daar een peilzender. Met al die methodieken waren ze trouwens al een eind gekomen, maar het was eenvoudigweg niet genoeg.

Alles wees op de betrokkenheid van Johan V. en zijn twee companen bij de grootschalige smokkel van hasj, maar justitie kreeg het bewijs, ook na jaren onderzoek, niet rond. De middelgroten in de organisatie die zich actief met de smokkelschepen hadden bemoeid, waren wel veroordeeld. Maar hun bazen, de leidinggevenden op de achtergrond, bleven uit handen van justitie.

“Er was geen andere weg dan het gebruiken van de kroongetuigen”, zei officier Witteveen gisteren. “Het kan niet zo zijn dat de bazen de dans ontspringen.” Het is volgens justitie jammer dat Ad Karman, de ex-garagehouder die manusje-van-alles voor de Hakkelaar was, zijn straf ontloopt, al heeft hij in Frankrijk een half jaar onder moeilijke omstandigheden in uitleveringsdetentie gezeten. En de prijs die in de deal met Fouad Abbas is betaald, is nog groter. Deze bemiddelaar in de internationale hasjhandel hoeft slechts 1,8 miljoen boete te betalen. Beter iets dan niets, denkt justitie, hij was toch ongrijpbaar. Toch hebben deze verdachten als kroongetuigen uiteindelijk wél voor het doorslaggevende bewijs tegen de Hakkelaar gezorgd. En de deal die met hen is gesloten, voldoet aan alle criteria (o.a. zorgvuldigheid, openheid en controle) die daar doorgaans in het buitenland aan gesteld worden.

De officieren rekenden gisteren af met de criticasters van de kroongetuige-regeling die, volgens het openbaar ministerie, meest deskundigen zijn met weinig praktijkervaring en met kritiek 'die de geur heeft van de tekentafel of het laboratorium'. Vooral de commissie Van Traa kan geen goed doen in de ogen van de officieren. Bijna spottend citeerde Witteveen gisteren uit het rapport Van Traa: “In Nederland blijkt geen sprake te zijn van een grote invloed van de georganiseerde criminaliteit op het functioneren van democratische instellingen. Derhalve ... moet de kroongetuige niet in het Nederlandse strafrecht worden ingevoerd.”

Volgens Van Traa kent Nederland geen 'Italiaanse toestanden'. Maar, vroegen de officieren zich cynisch af, hoe zit het dan met al die liquidaties die in Nederland worden uitgevoerd, moorden zonder daders? En hoe komt het dat er maar zo weinig grote criminele bazen worden veroordeeld? En hoe komt het dat volgens onderzoekers er miljarden guldens aan misdaadgeld moet zijn en Nederland niet weet wat daar mee gebeurt?

Vooral de twee omstreden kroongetuigen hebben volgens het openbaar ministerie een uniek beeld kunnen schetsen van de georganiseerde misdaad in Nederland. “En dat beeld is zo onthullend, omdat er zoveel beschreven is dat tot voor kort voor onmogelijk werd gehouden.”

De inzet van de kroongetuigen, maar ook de roep om een hogere strafmaat voor de smokkel van softdrugs, komt volgens justitie niet voort uit de schade die de smokkelwaar hasj aan de volksgezondheid zou opleveren, maar veel meer uit de schade die de snel en veel verdienende handelaren aan de maatschappij toebrengen. “De handel aan hasj levert zelfs meer op dan de handel in harddrugs. Die handel genereert zulke grote winsten dat criminele handelaren machtsfactoren zijn geworden.” En met hulp van advocaten, notarissen en belastingadviseurs kunnen ze hun handel een legaal vernisje geven, aldus justitie.

Volgens de officieren is met de toegenomen handel in softdrugs een gezwel in onze samenleving gegroeid, dat de belangen van de economische orde en die van de rechtsstaat ondergraaft. “Geld genereert macht”, aldus officier Witteveen. “En heel veel geld genereert absolute macht. En: macht corrumpeert. Maar absolute macht corrumpeert absoluut.”

Als voorbeeld voor deze ontwikkeling ziet hij bij uitstek de groei van de organisatie van de Hakkelaar: begin jaren '80 was deze nog een middenmoter in de autohandel in de Gooi- en Vechtstreek, maar krap tien jaar later wordt hij door de criminele wereld beschouwd als de 'baas der bazen' die niet meer in tweedehandsjes hoefde te handelen, maar nu zelf een Ferrarie van tien miljoen gulden kon aanschaffen.

Het proces wordt vandaag voorgezet met het pleidooi van de verdedigers van de Hakkelaar: vader en zoon Moszkowicz.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden