OFFICIEEL ORGAAN VAN HET NEDERLANDS GENOOTSCHAP TER BEVORDERING EN VERBREIDING VAN NUTTELOZE KENNIS. OPGERICHT 14 JULI 1989 TE AMSTERDAM. VOORZITTER:JAN KUIJK, SECRETARIS-PENNINGMEESTER: RUUD VERDONCK, LID: ROB SCHOUTEN. 4e JAARGANG NUMMER 12

Als het maar blauw is

Een uniform moet autoriteit uitstralen en als zodanig herkenbaar zijn, van chauffeur tot bode op het stadhuis. Da's logisch. Toch bleek vorige week nog, dat er een wijziging van de wet op de weerkorpsen nodig is, om deze eis duidelijk te maken aan particuliere beveiligingsbedrijven. Niet dat het ministerie van justitie al een-kant-en-klare regeling voor het nieuwe uniform gereed heeft.

Voorlopig wordt volstaan met een voor de hele branche geldend embleem, met daarop een door het ministerie vastgesteld logo. Zo moet de particulier bewaker zich onderscheiden van de politie en toch voor iedereen herkenbaar blijven.

Blijven, want beveiligingsbeambten zien er toch allang overal hetzelfde uit? Bel een willekeurig securitybedrijf, vraag naar de voorschriften waaraan het uniform van het personeel moet voldoen en je krijgt steevast dezelfde reactie: gewoon, een blauw pak met een wit overhemd, in sommige gevallen nog een pet erbij en de naam van het bedrijf op de mouwen. Dat is het dan wel.

Voorwaarden

Het lijkt onwaarschijnlijk, dat al die gewone blauwe pakken niet aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. Een bedrijf laat zijn pakken immers niet voor niets bij een uniformkleermakerij vervaardigen. Voorwaarden blijken er inderdaad te zijn, maar buiten een verbod op de keuze van een zwart uniform, hebben deze voorwaarden helemaal niets van doen met wetten en andere justitiele voorschriften. Beveiligingsbedrijven hechten veel meer belang aan de praktische en modieuze kanten van het uniform.

In de regel willen bedrijven een donkerblauw uniform, om de doodeenvoudige reden, dat deze de kleur zwart het dichtst benadert. Tenslotte is de belangrijkste functie van een uniform, dat er enige autoriteit wordt uitgestraald. En het mag de particuliere beambte dan verboden zijn op een reguliere agent te lijken, die trouwens ook al vaak door de kleur blauw gekenmerkt wordt, binnen de grenzen van de wet en rekening houdend met hun opdracht, is het niet meer dan logisch, dat de bewaker niet teveel van de agent afwijkt.

Naast de kleur is het bij de uniformkeuze van belang of de beambte binnen of buiten werkt. Iemand die de hele dag op een parkeerterrein staat, krijgt doorgaans in plaats van een blauw colbert een blauw jack aangemeten. Opvallend is, dat een ski-jack vaak de voorkeur geniet. Waarschijnlijk is het nogal opgeblazen model van dit soort jassen daar debet aan. Een schijnbaar fors postuur geeft de drager van een uniform immers nog meer gewicht.

Stijver

Op modieus gebied zijn de verschillende beveiligingsbedrijven minder unaniem in hun keuze. Uniformkleermakerijen onderscheiden twee soorten uniformen: een-rijige en twee-rijige. Het eerste is wat stijver dan het tweede. Bij het twee-rijig type ligt de nadruk namelijk op het colbert, waardoor er enige variatie mogelijk is in de keuze van de broek die eronder wordt gedragen.

Maar blauw zal de hoofdkleur zijn, dan weet iedereen wie de baas is. Nu is waarschijnlijk ook de vraag opgelost waarom schippers van blinkende zeilboten graag een blauwe blazer met pet dragen.

Arnold Marseille

Prins Louis

'First Sea Lord' prins Louis van Battenberg is helemaal niet in 1917 vanwege zijn Duitse naam afgetreden, maar al in 1914, laat afnemer S. Monster te Nunspeet weten naar aanleiding van de studie 'Svp geen allochtoon op de troon' in ons O. O., vierde jaargang nr 11. "Nu werd in 1917 inderdaad de achternaam van de familie veranderd in 'Mountbatten', doch prins Louis' aftreden vond al plaats in 1914, toen Winston Churchill, minister van marine, hem niet langer kon handhaven. Volgens Richard Hough (in zijn biografie 'Winston and Clementine', uitg. Bantam Books) waren daarvoor twee redenen:

1. Zoals al voorspeld door Lloyd George (toen minister van financien) en anderen, werden zijn Duitse naam en achtergrond al gauw onaanvaardbaar na de oorlogsverklaring op 4 augustus 1914 en in verband met de anti-Duitse hysterie: in heel Engeland werden bijvoorbeeld de ruiten ingegooid van winkels met Duitse namen, burgers met Duits klinkende namen bedreigd en zelfs honden van Duits ras met stenen bekogeld.

2. Wellicht had een snelle overwinning van de Royal Navy op de Duitse vloot prins Louis kunnen redden, maar de Duitsers lieten zich niet tot een zeeslag verleiden. Al gauw begon er een fluistercampagne tegen prins Louis, de 'Germ-hun', zoals een parlementslid hem noemde. Anderen zinspeelden op de sterkte van de bloedbanden tussen de Battenbergs en de Hohenzollerns en er werd zelfs gesuggereerd dat prins Louis een spion kon zijn.

Vandaar dat Winston Chruchill al op 28 oktober 1914 gedwongen was prins Louis als 'aangeschoten wild' te ontslaan, waarna deze, diep gekrenkt en als een gebroken man, in de vergetelheid verdween."

Lengte

Afnemer Harm J. Hazewinkel uit Voorburg zond naar aanleiding van onze beschouwing 'Uit de lengte of de breedte' (ons O. O., 4e jaargang, nr 11) een interessante aanvulling.

"Waren het in Nederland de spoorwegen, die unificatie van de tijd bevorderden, in wat toen nog 'ons Indie' heette, was deze rol weggelegd voor het vliegtuig - hetgeen gezien de afstanden niet zo verwonderlijk was. In het Indische blad 'Luchtvaart' uit 1932 vinden wij derhalve:

'De tijschaos die in Indie bestond viel pas sterk op door de burgerluchtvaart. De Midden-Java tijd gold ook voor Palembang en Pakan Boeroe, doch Medan was 38 minuten voor en Soerabaja 20 minuten achter. Op verzoek van de KNILM (Kon. Nederlandsch Indische Luchtvaart Maatschappij) is hieraan door de regering een einde gemaakt. Indie werd verdeeld in vijf tijdzones: Molukken 8 1/2 uur later dan GMT, Celebes en Timor: Celebestijd 8 uur later dan GMT, Java, Madoera, Lombok, Bali: Javatijd 7 1/2 uur later dan GMT, Benkoelen, de Lampongs, Palembang, Djambi, Riouw, Bangka, Billiton: Zuid Sumatratijd, 7 uur later dan GMT; Sumatra's Westkust, Tapanoeli, Oostkust en Atjeh: Noord Sumatratijd, 6 1/2 uur later dan GMT'."

Breedte

Afnemer J. van der Rest te Alkmaar, deed ons naar aanleiding van 'Uit lengte of de breedte' een volwaardige studie toekomen op basis van 'De wereld volgens de Bosatlas 1877-heden', 'The Times Atlas of the World, comprehensive edition, 2nd edition' en 'De Grote geillustreerde Bosatlas, 1983'.

"Bestudering van de 0-meridiaan op de kaarten van 1877 leert, dat deze daarop niet door het meest westelijke punt van het Canarische eiland Ferro (Hierro) loopt, maar door het meest westelijke punt van het vasteland van de oude wereld, namelijk de Kaap, waar nu de Senegalese hoofdstad Dakar ligt (K. Verde, K. Vert in de Bosatlas, niet te verwarren met de Kaapverdische eilanden).

De kaart van Europa uit de Bosatlas van 1877 maakt al duidelijk dat de 0-meridiaan niet de oude wereld afgrensde, aangezien hij hier IJsland door midden deelt. Nog westelijker dan de Canarische eilanden en IJsland bevinden zich overigens nog de Kaapverdische eilanden en de Azoren.

Afspraak

Heeft meester Bos nu in zijn atlas van 1877 op genoemde kaarten (niet op de wereldkaart! blad XVII) een eigen indeling gevolgd, had Lodewijk XIII zich uiteindelijk toch zelf tot het Vasteland bepaald, of bestond er langere tijd een algemene afspraak over de 0-meridiaan langs Afrika's Westkaap, en zo ja, wie is hiervan de geestelijke vader?

Zouden we het nog eens over doen, de oude wereld van de nieuwe scheidend aan de Atlantische zijde - dan kon men het er waarschijnlijk snel over eens worden, dat de 0-meridiaan langs de westpunt (pta Comprida) van het meest westelijke eiland der Azoren, Faial (of Fayal) moest lopen. Daarmee zouden we heel Afrika en Europa met al hun eilanden weer binnen een en hetzelfde (oostelijk) halfrond hebben verzameld, evenals de noordelijke oostkust van Groenland!

De Braziliaanse eilanden Fernando de Noronha (nu 33 w.l.), Sao Pedro en Sao Paulo (nu 29 22' w.l., net ten n. van de Equator) en zelfs Ilha da Trindade en de Ilhas Martin Vas, resp. 29 22' en 28 51' w.l. zouden net op het westelijk halfrond blijven. De voor de hand liggende 0-meridiaan, die langs de westpunt van de Azoren loopt, is namelijk de meridiaan van 28 51' w.l. van nu. Hij is de meridiaan die de oude en de nieuwe wereld exact scheidt.

Falklands

In het Antarctisch gebied krijgen we dan tenminste de Britse South Sandwich Islands op ons eigen halfrond; met South Georgia (nu 36 w.l.) lukt dat helaas niet, en het terugbrengen van de Falklands naar het halfrond van de Oude Wereld is cartografisch zo mogelijk nog lastiger, omdat deze op een westelijker lengte liggen dan Rio, Paramaribo en Montevideo.

Maar, zal men zich afvragen, hoe moet het dan met de 180 meridiaan, die nu tenminste nog een beetje in de buurt van de Beringstraat blijft, en zo mooi ten oosten van Nieuw-Zeeland, Fiji, Tuvalu en Kiribati loopt. Waar komt die te lopen als we van de 28 51' w.l.-meridiaan van nu de 0-lijn maken? Schept zo'n nieuwe scheidslijn tussen de halfronden daar niet nog meer nieuwe problemen dan ze hier, in het Atlantische, oplost?

Het antwoord luidt: integendeel! De nieuwe meridiaan van 180 ooster- en westerlengte, op de lijn die wij nu kennen als de meridiaan van 151 09' o.l., verheldert ook vele onduidelijkheden in de Pacific.

Evenals nu met de 0-meridiaan het geval is, loopt de nieuwe meridiaan van 180 die bij onze tegenvoeters de halfronden moet scheiden, midden door de grootste stad van een engelstalig land, en als er al niet toevallig een staat, kan er even buiten deze stad, bijvoorbeeld op Mt. Colah, een observatorium worden gebouwd om hier, in Sydney, de scheidslijn aan te geven tussen het oostelijk en het westelijk halfrond.

Desastreus

Een uiterst klein deel van Australie komt nu op het westelijk halfrond te liggen, maar dat is minder ontsierend dan de situatie nu, waarbij stukken van Europa, waaronder drie hele zelfstandige staten, op een ander halfrond liggen dan de rest van de oude wereld, en dan kijken we nog niet eens naar de desastreuze verdeling van Afrika door de huidige 0-meridiaan.

Maar er zijn, juist in het meest verre oosten, uitstekende redenen om de 151 09' o.l.-meridiaan van nu de halfronden te laten scheiden, en wel, van noord naar zuid, de volgende:

1. De oude wereld eindigt in het noorden bij Magadan (150 50' o.l.), de laatste stad in Oost-Siberie, waar ook de laatste weg eindigt. Oostelijker wonen ongetwijfeld enkele mensen die verwant zijn aan de oorspronkelijk bewoners van Alaska.

2. De Aleoeten (VS) komen in hun geheel op het westelijk halfrond, waar ze thuishoren.

3. De nieuwe 180-meridiaan lost het probleem met de Koerilen (-archipel) op, gelijk een Salomonsoordeel (de Solomons eilanden zouden overigens het meest westelijke land van het westelijk halfrond worden): de noordelijke helft die op het westelijk halfrond - blijft bij Kamchatka horen, en de zuidelijke helft, Oeroep en zuidelijker, op het oostelijk halfrond, komt weer bij Japan.

4. De belachelijke situatie van nu, waarbij de kalender op Fiji en Tonga een dag later aanwijst dan die op buurland West-Samoa, terwijl het er even laat is, kan dan ongedaan gemaakt worden. Heel Polynesie komt op het westelijk halfrond te liggen, evenals Nieuw-Zeeland. De oorspronkelijke bevolking van deze gebieden verschilt etnisch ook totaal van die van Australie en Nieuw-Guinea, zwart hoort bij de Oude Wereld. De 180-meridiaan komt prachtig langs de oostpunt van PapuaNieuw-Guinea te lopen. Het voortdurend opstandige eiland Bougainville (nu 155 o.l.) kan zich dan eindelijk als behorend tot het westelijk halfrond afscheiden van Papua-Nieuw-Guinea, het meest oostelijke land van de oude wereld.

Zo liggen dan Oceanie en Amerika op het westelijk halfrond en de gehele oude wereld, van IJsland tot het land van de aboriginals op het oostelijke."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden