Of ze nou slecht geïnformeerd zijn of digibeet: het zijn vooral ouderen die nepnieuws delen

Beeld ANP XTRA

De meeste mensen negeren nepnieuws op sociale media, blijkt uit onderzoek. 65-plussers geven het vaak wél door. 

Nieuw was het fenomeen niet, maar tijdens de laatste Amerikaanse presidentsverkiezingen kreeg het nepnieuws wel een oppepper. Gebruikers van sociale media deelden verzonnen berichten die een van de kandidaten, met name Hillary Clinton, in een kwaad daglicht stelden. Na afloop ging het debat over de vraag hoe deze stroom van misleidende berichten gestelpt moest worden. En of het een bedreiging was voor de democratie.

Maar wie deelt dat nepnieuws eigenlijk, vroegen politicologen uit Princeton en New York zich af. Daarom benaderden ze een week na de uitslag duizenden facebookgebruikers met de vraag of ze hun tijdlijn van de maanden daarvoor mochten bekijken om te zien welke berichten ze hadden gepost of geliket, met de belofte dat ze niet in hun privégegevens zouden neuzen. Zo’n dertienhonderd gebruikers stemden toe.

De opvallendste uitkomst uit de studie is dat ruim 90 procent het nepnieuws niet heeft gedeeld, schrijven ze in vakblad Science Advances. Terwijl een kwart van de facebookers in die periode wel enkele tientallen berichten (regulier nieuws) aan vrienden of bekenden heeft laten lezen. Sterker, hoe vaker iemand gewoon nieuws verspreidt, des te minder deelt hij of zij een nepbericht.

In de groep die de onzin wel rondbazuinde, waren de Republikeinen in de meerderheid. Maar dat vinden de politicologen niet gek. Bijna al het nepnieuws was immers pro-Trump of anti-Clinton. Verder was er geen demografische factor in de verdeling te bekennen. Behalve dan de leeftijd: 65-plussers bleken veel gevoeliger voor het nepnieuws dan welke andere leeftijdscategorie ook. Gemiddeld gaven zij zeven keer zoveel onzinberichten door als de jongste gebruikers van Facebook.

Wellicht is de steekproef niet representatief, schrijven de onderzoekers. Het kan zijn dat de mensen die hun avonturen op Facebook geheim wilden houden en dus niet meededen aan het onderzoek juist veel nepnieuws delen. Een andere optie: oudere gebruikers zien veel meer nepnieuws op hun tijdlijn passeren.

De politicologen hebben twee verklaringen voor de kwetsbaarheid van ouderen. Velen zijn digibeet en beseffen wellicht niet helemaal wat de gevolgen zijn van het delen en liken. Of: het geheugen van ouderen takelt af en daarmee hun vermogen om nepverhalen door te prikken. Dat roept nieuwe vragen op. Hoe verhouden die twee verklaringen zich? In welk nieuwsbubbel zitten ouderen? Vertrouwen zij media meer?

Hoe dan ook, als het gaat om het indammen van nepnieuws, gaat het vaak over jongeren en hun veelvuldige gebruik van sociale media. Conclusie: “Dit onderzoek duidt erop dat een belangrijke groep over het hoofd wordt gezien.”

Lees ook: Nepnieuws een gevaar? Denk even na voor je retweet!

Nepberichten overspoelen de sociale media. De techniek is niet het probleem, het is de mens zelf met zijn zwak voor nieuwtjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden