Of Spies geld heeft vergooid is speculatie

Expert: Vestia had bij stijgende rente weer winst kunnen maken

Heeft de overheid woningcorporatie Vestia naar de rand van de afgrond geduwd? Heeft de toenmalige minister van binnenlandse zaken, Liesbeth Spies (CDA), 1 miljard euro weggegooid toen zij Vestia verplichtte om snel afstand te doen van een serie ingewikkelde financiële beleggingscontracten (derivaten) met banken?

Ja, zei Marcel de Vries, voormalig kasbeheerder bij Vestia en de man die namens de corporatie 21 miljard euro had gestoken in die risicovolle beleggingen, eergisteren tijdens zijn verhoor door de parlementaire enquêtecommissie. Volgens De Vries heeft Spies '1 miljard aan kredieten weggegooid'. "Heel triest dat dit gebeurd is", zei hij ook.

Maar klopt die redenatie? Derivatenexpert Jeroen Willems van ICC Consultants, een adviesbureau voor financiering en risicomanagement, kan zich de redenering van De Vries wel voorstellen. Vestia zou baat hebben bij de derivaten als de rente zou stijgen. Toen de rente daalde, was de corporatie in last: Vestia moest toeleggen op de contracten. Als de rente laag zou blijven, zou Vestia dat nog jaren moeten doen. Willems: "Door de contracten te beëindigen moest Vestia al die toekomstige betalingen in één klap voldoen. Tja, dan kun je in grote problemen komen."

Failliet ging Vestia niet, maar toch. Heeft de overheid dom gehandeld? Willems kan zich de handelswijze van het Rijk ook goed voorstellen. "Alle pijn werd in één keer gepakt. Anders zouden die contracten als een molensteen om de nek van Vestia kunnen blijven hangen. Bovendien konden de overheid en Vestia tijdens de onderhandelingen over de beëindiging van de contracten de banken onder druk zetten."

Hoe is het in de praktijk gegaan? Met hulp van de ministeries van binnenlandse zaken en financiën slaagde Gerard Erents, interim-bestuurder van Vestia, erin de beleggingscontracten te beëindigen. Schade voor Vestia: 2 miljard euro, waarvan 700 miljoen voor rekening van de 400 corporaties die Nederland rijk is. Zij zijn in dit soort gevallen verplicht om armlastige collegacorporaties bij te staan. Om haar schulden te verlichten heeft Vestia inmiddels de huren verhoogd, een reorganisatie aangekondigd, de verkoop van 15.000 woningen gepland én de nieuwbouw van woningen ter waarde van 1 miljard euro geschrapt.

Maar ook de betrokken elf banken kwamen er niet zonder kleerscheuren vanaf. Zij liepen, naar schatting, zo'n 400 tot 600 miljoen euro aan inkomsten mis. Alleen Credit Suisse was het niet eens met die oplossing. Vestia wilde die bank 60 miljoen betalen, maar de Zwitsers eisen 83 miljoen. Die kwestie ligt bij een rechter in Londen.

Heeft Spies geld vergooid? Theoretisch gezien zou dat kunnen. Als de rente flink stijgt, zou dat het verlies op de derivaten hebben beperkt. Het is zelfs niet uitgesloten dat Vestia er zelfs nog op zou hebben verdiend.

Maar in de praktijk is de rente sinds het afsluiten van die derivaten gedaald en heeft de overheid juist grotere verliezen voorkomen.

Willems: "Ik ken de zaak onvoldoende om een eindoordeel te geven. Vooralsnog lijkt het erop dat de overheid goed heeft gehandeld. Maar volgens mij liepen die contracten nog tientallen jaren door. Dat betekent dat er in principe veel ruimte zou zijn voor stijgende rentes."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden