Of e-reader beter is dan papieren boek? Nou nee

I-pad van Apple (Trouw)

D66 wil een laag btw-tarief voor de e-reader. Maar dat plastic spul is niet duurzamer dan het papieren boek. Integendeel.

Sinds de e-reader betaalbaar werd, hebben ’gewone’ boeken er een geduchte concurrent bij. Amazon verkocht vorig jaar al ruim een miljoen ’Kindles’. Producenten en consumenten claimen dat dit digitale leesmiddel een duurzaam alternatief voor het boek zou zijn. „Red een boom, koop een Kindle”, schrijft IT-professional Michael Ceranski op zijn blog.

Maar duurzaamheidsdeskundige Don Corli heeft al gewaarschuwd dat het een misvatting is dat digitale media per definitie groener zijn. „Computers, e-readers en mobiele telefoons groeien niet aan de boom. Bovendien is hun energieverbruik ook niet bepaald duurzaam te noemen”.

Inderdaad, de levenscyclus van een e-reader is lang niet zo groen als sommigen lijken te denken. Om computers te maken, en dus ook e-readers, zijn mineralen en metalen nodig die goedkoop uit de grond worden gehaald in landen waar weinig milieurichtlijnen zijn.

Bovendien wordt voor e-readers veel plastic gebruikt, ook geen product dat aan de boom groeit. En dan gaat het alleen nog maar over de productie. De batterijen van een e-reader moeten regelmatig opgeladen worden en ook het draadloos netwerk waar veel e-readers over beschikken, vraagt om energie. Komt nog bij dat die e-readers niet eeuwig meegaan en vaak als chemisch, niet-afbreekbaar afval eindigen.

Het papieren boek lijkt daarmee vergeleken nog niet zo gek. Papier is een natuurlijk product gemaakt van hout, dat vier tot zes keer gerecycled kan worden. Bomen kunnen steeds opnieuw worden aangeplant, terwijl de voorraad goud, zilver en kolen ooit op zal raken.

Voor een boek van George Orwell is trouwens niet per se een boom tegen de vlakte gegaan. Oud papier is de belangrijkste grondstof voor nieuw papier en karton in Nederland; nieuw papier bestaat slechts 25 procent uit houtvezels.

Van al het gebruikte papier en karton wordt namelijk in Nederland zo’n 80 procent ingezameld en hergebruikt waardoor tegenwoordig niet hout, maar oud papier de belangrijkste grondstof voor papier en karton is. Nederland produceert jaarlijkse bijna 3,5 miljoen ton papier en karton, waarvan 2,8 ton wordt hergebruikt (cijfers uit 2008 van de Stichting Papier Recycling).

Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66) denkt dat e-books juist milieuvriendelijk zijn. Om die reden heeft ze voorgesteld om papieren boeken in hetzelfde btw-tarief te laten vallen. E-books vallen nu onder het hoge tarief van 19 procent; hun papieren variant in het lage tarief van 6 procent. In ’t Veld vindt dit onbegrijpelijk. „Het kan toch niet zo zijn dat als ik ’1984’ van George Orwell voor mijn e-reader koop, bijna net zo veel betaal als wanneer ik de printversie van deze bestseller koop?”

De parlementariër meent dat deze btw-verschillen niet passen binnen het duurzaamheidsbeleid van Europa, want e-books besparen immers papier en transportkosten. Haar punt klinkt logisch, maar is het niet, want e-books zijn dan wel niet gemaakt van papier, dat maakt het digitale verhaal niet meteen duurzaam.

In ’t Veld en met haar vele anderen denken mogelijk dat een e-reader duurzamer is dan papier omdat zij jarenlang hebben gehoord dat het kappen van bomen slecht is voor het milieu. Dat voor de productie van een boek 78 keer meer water nodig is dan voor een e-book. Dat mag waar zijn, maar laten we vooral niet vergeten waar computers van worden gemaakt.

Het lijkt op het tweede gezicht dan ook niet zo vreemd dat e-books en papieren boeken onder verschillende btw-tarieven vallen. D66 zal een betere smoes moeten verzinnen om gewilde gadgets zoals e-books goedkoper te maken om zo rond verkiezingstijd te scoren bij de kiezer. Het persbericht lijkt op meer punten niet erg doordacht; Orwells ’1984’ is als e-book namelijk gratis te downloaden op tal van websites.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden