Of de nationale politie Nederland veiliger heeft gemaakt, valt niet te zeggen

Beeld ANP

Vijf jaar na de aftrap van de nationale politie valt niet te zeggen of Nederland door die reorganisatie veiliger is geworden. Over de prestaties van de politie zijn ‘geen betrouwbare algemene uitspraken te doen’, zo concludeert de commissie die onder leiding van deltacommissaris Wim Kuijken ’s lands grootste reorganisatie ooit heeft geëvalueerd.

Belangrijkste oorzaak is dat kabinet-Rutte I in 2011 bij het opstellen van de nieuwe politiewet nauwelijks meetbare doelen heeft opgesteld. Er moest meer ‘operationeel leiderschap’ komen, meer ‘vakmanschap’, ‘weerbaarheid’ en ‘operationele slagkracht’. ‘In veel gevallen is niet duidelijk wat daar precies mee wordt bedoeld’, concludeert Kuijken.

Daardoor is het onmogelijk na te gaan of de belangrijkste belofte van het toenmalige kabinet bij de totstandkoming van de nationale politie – ‘een veiliger Nederland’ – inmiddels is ingelost. De commissie kan ‘alleen de ietwat zuinige conclusie trekken dat het vertrouwen in en het functioneren van de politie er in de onderzochte periode in de ogen van de burger niet op achteruit zijn gegaan’.

Kuijken beschrijft in het rapport het ‘straffe tempo’ waarin de 25 regiokorpsen in 2013 in één korps opgingen. Hij spreekt van ‘een tweesnijdend zwaard’. De reorganisatie is een historische doorbraak, maar de invoering is ‘fors onderschat’. Er was in het begin te weinig oog voor de gevoelens op de werkvloer. Onzekerheid over nieuwe functies en arbeidsvoorwaarden en het sluiten van politiebureaus leidde daar al snel tot weerstand.

Interne rust

Het besluit van minister Van der Steur (VVD) in 2015 om op de rem te trappen en meer geld vrij te maken, zorgde intern voor rust en meer draagvlak voor de reorganisatie, aldus Kuijken. Met het terugschakelen erkende de politietop dat ‘het gehoopte tempo, centralisme en financiële kader niet realistisch waren geweest’.

Ondanks de opstartproblemen en moeilijk meetbare prestaties pleit de commissie voor behoud van de nationale politie. ‘Een volkomen rustig bezit zal de Nederlandse politie nooit worden’, schrijft Kuijken. Volgens hem biedt het nieuwe bestel ‘redelijke vooruitzichten’ en kost een reorganisatie als deze ‘eerder tien dan vijf jaar’.

“We zijn er nog niet helemaal”, zei minister Grapperhaus (CDA, justitie en veiligheid) gisteren in een eerste reactie. Hij kwalificeerde de vorming van het landelijke korps als ‘stroef en zwaar’, maar hij ziet in betere samenwerking en minder versnippering bij de politie ook grote voordelen. Komend voorjaar reageert de minister op de aanbevelingen van de commissie. 

Politie nog niet klaar met verbeteren ICT

De politie heeft de afgelopen ­jaren vooral achterstallig onderhoud gepleegd aan de eigen ICT-systemen. Nu de vernieuwing nog, schrijft de Review Board, de raad die toezicht hield op de voortgang van het verbeterprogramma ICT, in het eindverslag. Want in de operationele systemen – zeg maar datgene wat er voor moet zorgen dat de agent op straat zijn werk goed en efficiënt kan doen – is nog veel te verbeteren. Dat gaat naar schatting van de nationale politie zelf nog zeker vier tot vijf jaar duren.

De politie kwam van ver, toen in 2011 vanuit het ministerie een programma werd opgezet dat de nijpende problemen van storingen en uitval moest oplossen. Alle 26 korpsen die in 2013 werden omgevormd tot de Nationale Politie hadden hun eigen systemen, wat resulteerde in een instabiele lappendeken aan techniek.

De Review Board, die nu ophoudt te bestaan, concludeert dat de ICT van de politie de afgelopen jaren in de basis ‘robuuster en betrouwbaarder’ is geworden. Ook zijn er diensten bijgekomen. Zoals MEOS, een app waarmee agenten via hun smartphone een ­bekeuring kunnen schrijven of een rijbewijs kunnen scannen.

Maar er is nog steeds veel werk aan de winkel, stelt de raad. De vernieuwing en verbetering van de basissystemen waar agenten en rechercheurs mee werken, moet topprioriteit zijn. Ook adviseert de ­Review Board de politie om transparanter te worden en het interne toezicht te verbeteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden