Oerwoede gaat van vader op zoon

Emy Koopman

Het is me nogal een titel die Emy Koopman voor haar eerste roman heeft bedacht. 'Orewoet' (zeg maar 'oerwoede') is hét kernwoord in de poëzie van de dertiende-eeuwse mystica Hadewych. In zijn oorspronkelijke betekenis staat deze orewoet voor de allesverterende liefdesgloed die Hadewych in de armen van Jezus dreef. Bij Emy Koopman heeft de hemelse bruidegom plaatsgemaakt voor aankomend kunstenaar en hippie Lucas Brandmeester. Die heeft zich bevrijd van God en gebod en oefent een tomeloze aantrekkingskracht op dweepzieke meisjes én hunkerende huisvrouwen uit. De tijd is hem aanvankelijk welgezind. Als babyboomer heeft hij zich omstreeks 1970 gretig laten opnemen in het revolutionaire getij waarin oude vormen en gedachten ten onder gaan.

Op die flowerpowerperiode krijgen we pas zicht wanneer we, gegidst door een jeugdvriend en de moeder van Lucas' zoon zo'n dertig jaar teruggaan in de tijd. Professor Diederik J. Stegman (voorheen Dirk) en Agatha (omstreeks haar twintigste May geheten) zijn elkaar in hoofdstuk één weer tegengekomen tijdens Lucas' uitvaartplechtigheid. Zoon Alex heeft van zijn verwekker dan nog geen weet, maar zal door Diederik en Agatha worden bijgepraat. De jongen wordt daar zo balsturig van dat hij het moederlijk huis verlaat en op zoek gaat naar zijn vaders schim. Dan ervaart ook hij de oerwoede die Lucas beving toen die aan het begin van de jaren zeventig een tijd lang verbleef in een psychiatrische inrichting.

Het bijzondere van deze zoektocht naar de verloren tijd is dat Diederik, Agatha en Alex door Emy Koopman sprekend worden opgevoerd en daarbij een eigen stem toebedeeld krijgen. Helaas werken twee van die personages nogal op je zenuwen. Het zijn geen karakters, maar platte karikaturen, behept met een stereotiep spraakje. Diederik, behalve vriend ook concurrent, hanteert het oubollige idioom van de corpsbal. Hij wil May 'van haar slipje scheiden', begint een relaas met de frase 'zo kon het geschieden' en praat niet van 'enthousiasme' maar van 'begeestering'. May, smachtende en op den duur ook in de steek gelaten aanbidster, houdt ten tijde van haar romance met Lucas een tuttig dagboek bij. De moeilijk opvoedbare en losgeslagen Alex dendert door alle mogelijke porseleinkasten en manifesteert zich daarbij als een stoere en grofgebekte puber. Hij is de enige geloofwaardige speler in dit melodrama.

Ieder voor zich moeten deze drie personages met hun herinneringen aan Lucas in het reine zien te komen. Daarnaast hebben ze ook het nodige met elkaar uit te praten. Diederik (die als manipulerende en op den duur zelfs frauderende wetenschapper is gemodelleerd naar Diederik Stapel) wil Agatha ervan doordringen dat hij tijdens Lucas' verblijf in de kliniek de auteur was van diens liefdesbrieven, in de hoop haar voor zichzelf te winnen.

Agatha hangt weliswaar graag de bewust ongehuwde moeder uit, maar snakt stiekem toch naar de affectie van haar zoon. Alex roept op zijn eigen bruuske manier de volwassenen ter verantwoording en kiest ten slotte voor de vlucht naar voren, richting plaats delict waar Lucas een eind aan zijn leven heeft gemaakt.

Hoewel het gegeven van 'Orewoet' niet uitblinkt door originaliteit, had een bedreven auteur er zeker iets van kunnen maken. Helaas laat Koopmans invulling van het schema van alles te wensen en te klagen.

Diederiks machinaties zijn ongeloofwaardig. Agatha is een aanstelster. Met Alex, nakomeling van Salingers legendarische held Holden Caulfield, kun je nog zo'n beetje sympathiseren, maar in zijn eentje is hij niet bij machte deze roman te redden.

Emy Koopman: Orewoet

Emy Koopman (1985) is onderzoeksjournalist en gepromoveerd literatuurwetenschapper. Zij publiceerde onder andere in De Groene Amsterdammer, Het Liegend Konijn en bij De Correspondent. Daarnaast is zij redacteur bij Hard//hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden