Analyse

Oekraïners willen vooral vrede, maar president Porosjenko stuurt aan op oorlog

Oekraïense grenstroepen patrouilleren bij de haven van Marioepol langs de Zee van Azov.Beeld Getty Images

De Oekraïense president Petro Porosjenko probeert een slaatje te slaan uit de meest recente confrontatie met Rusland. Hij speelt hoog spel, maar op Europa hoeft hij niet te rekenen.

De contouren van de staat van beleg in Oekraïne worden zichtbaar. Russische mannen tussen de zestien en zestig jaar mogen het land voorlopig niet meer in. Zij vormen volgens de Oekraïense president Petro Porosjenko een gevaar, want er is een risico dat zij zich aansluiten bij privélegers in de Donbass, de regio waar pro-Russische rebellen al vijf jaar vechten tegen het Oekraïense leger.

De maatregel heeft nogal wat consequenties, omdat veel Oekraïeners Russische familieleden hebben. Voor de komende feestdagen kan dat vervelende gevolgen hebben.

Noodtoestand

Petro Porosjenko speelt hoog spel. Hij grijpt de recente confrontatie met Rusland aan om maatregelen af te kondigen die nog niet vertoond waren sinds het uitbreken van de oorlog in het oosten en de annexatie van de Krim. De afkondiging van de staat van beleg begin deze week riep ook in eigen land weerstand op.

Porosjenko stelde voor om in het hele land gedurende zestig dagen de noodtoestand af te kondigen als reactie op de Russische beschieting van Oekraïense patrouilleschepen in de Zee van Azov vorige week. De oppositie voelde daar niets voor, omdat het de verkiezingscampagnes – dit voorjaar zijn er verkiezingen – in de weg zou zitten. Er kwam een compromis: dertig dagen mag de noodtoestand duren, en alleen in regio’s die grenzen aan Rusland of aan zee.

“Porosjenko maakt misbruik van de situatie”, zegt Balazs Jarabik, specialist Oekraïne bij het Carnegie ­Centrum. “De afgelopen maanden waren er 7000 incidenten in de Donbass en dat wordt afgedaan als ‘normale oorlogsvoering.’ Het is duidelijk: we zitten in de verkiezingsmodus.” De Oekraïense president hoopt met een patriottische campagne met als slogan ‘Leger, geloof en taal’, de verkiezingen alsnog te winnen. Hij staat er slecht voor in de peilingen.

Het is de vraag of deze sterke­leiderstrategie werkt. Bij Porosjenko’s aantreden, vier jaar geleden, was zijn belangrijkste verkiezingsbelofte: vrede in heel Oekraïne. Dat is niet gelukt. Het Minsk-akkoord uit 2015 zorgde ervoor dat er minder intens gevochten wordt in Oost-Oekraïne, maar vrede is nog ver weg. “Met de af­kondiging van de staat van beleg doet Porosjenko nu het omgekeerde van wat hij beloofde: hij lokt een oorlog uit”, zegt Jarabik.

Corruptie

Uit alle opiniepeilingen blijkt wat de Oekraïners echt willen: vrede en economische voorspoed. Dat laatste lukt Porosjenko ook niet, de economie hapert. Het Internationaal Monetair Fonds schoot het land te hulp, maar stelde ook voorwaarden: er moet ­bezuinigd worden en de corruptie ­bestreden. Over de corruptiebestrijding zijn analisten ronduit negatief. In veel regio’s zijn nog altijd maffiose, corrupte gouverneurs aan de macht.

De Europese Unie laat Oekraïne ondertussen al jaren links liggen. De Russische annexatie van de Krim in 2014 was voor Europese regerings­leiders nog aanleiding om sancties ­tegen Rusland in te voeren, maar na die tijd bleef het stil. Na de recente confrontatie met Rusland maande ­Porosjenko westerse leiders om nieuwe stappen te zetten en vroeg hij de Navo om steun in de Zee van Azov. Bondskanselier Angela Merkel voelt daar in ieder geval niets voor.

Ook lijkt Europa niet tegemoet te komen aan Porosjenko’s wens om economische strafmaatregelen te ­nemen. De voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, beloofde vrijdag weliswaar dat er gepraat wordt over het verlengen van de sancties ­tegen Rusland, maar een uitbreiding daarvan is niet aan de ­orde. Laat staan dat er wordt toegegeven aan Porosjenko’s verzoek om een streep te halen door de gaspijplijn Nord Stream 2, de pijplijn die Rusland via de Baltische Zee met Duitsland moet verbinden.

Porosjenko staat dus alleen, niemand zit te wachten op een directe confrontatie met Rusland. In een laatste poging zijn gelijk te halen, kondigde hij vrijdag aan dat Oekraïne een klacht indient tegen Rusland bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

Lees ook: 

Waarom Rusland Oekraïne zo hard aanpakt in de Straat van Kertsj

De agressieve manier waarop de bemanning van de Russische marineschepen haar Oekraïense collega’s te lijf gingen, heeft menig waarnemer verbaasd

Oekraïense president wil steun van Navo in conflict met Rusland

De Oekraïense president Petro Porosjenko heeft de Navo om steun gevraagd nadat Russische patrouilleschepen zondag het bevel overnamen op drie Oekraïense schepen in de Straat van Kertsj. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden