'Oekraïne wordt geen nieuwe Koude Oorlog'

Rusland staat niet voor wereld-ideologie, zegt president in Brussel

BRUSSEL - De Amerikaanse president Barack Obama heeft tijdens een toespraak in Brussel hard uitgehaald naar Moskou, maar tegelijk gewezen op de onmisbare rol van Rusland op het wereldtoneel. "We hebben belang bij een sterk en verantwoordelijk Rusland, niet bij een zwak Rusland."

Ook paste Obama ervoor om in de crisis rond Oekraïne te vervallen in Koude-Oorlogsretoriek. "Dit is geen nieuwe Koude Oorlog. Anders dan de Sovjet-Unie, leidt Rusland geen blok van landen, geen mondiale ideologie. De VS en de Navo zoeken geen conflict met Rusland."

Aan het eind van zijn allereerste, eendaagse bezoek aan België sprak Obama gisteravond ongeveer tweeduizend, merendeels jonge genodigden toe in het Bozar, het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten. Hij sprak over de gemeenschappelijke kernwaarden van de Verenigde Staten en de Europese Unie, zoals vrijheid, zelfbeschikking en tolerantie.

Tegelijk was de toespraak een felle repliek op de minstens zo krachtige rede die de Russische president Poetin hield na de bekrachtiging van de annexatie van de Krim op 18 maart.

Obama ging in op de Russische beschuldiging dat het Westen hypocriet zou zijn in zijn verontwaardiging over de Krim-annexatie, vanwege eerdere westerse inmenging in onder meer Kosovo en Irak. "De Navo is pas tussenbeide gekomen in Kosovo nadat de bevolking jarenlang systematisch werd mishandeld en vermoord", aldus de Amerikaanse president.

Over Irak zei hij: "Het is waar dat de oorlog in Irak onderwerp was van verhitte debatten. Maar wij hebben geen Iraaks grondgebied geannexeerd. We hebben de oorlog beëindigd, en Irak aan zijn eigen bevolking teruggegeven. Zeker: de Verenigde Staten en Europa zijn niet perfect in het najagen van hun idealen. Noch beweren we dat wij de enige scheidsrechter zijn bij het bepalen van goed en slecht. We zijn mensen. Maar wat ons voor een deel anders maakt, is dat wij openstaan voor kritiek."

De president onderstreepte dat de Europese Unie en de Verenigde Staten samen optrekken in hun dubbele boodschap aan Moskou: enerzijds sancties, anderzijds het open houden van alle diplomatieke kanalen om de Oekraïne-crisis tot een goed einde te brengen. Hij hamerde ook op de positieve rol die Rusland na het einde van de Koude Oorlog heeft gespeeld in de internationale samenwerking, onder meer bij de vernietiging van kernwapens.

In de middag was Obama voor het eerst in zijn presidentschap op bezoek bij de Europese Unie in Brussel. Hij sprak ruim een uur met onder anderen de voorzitters Herman Van Rompuy (Europese Raad) en José Manuel Barroso (Europese Commissie). Behalve over Oekraïne spraken zij onder meer over het lopende vrijhandelsoverleg, het afluisterschandaal en de energievoorziening.

Na afloop zei Obama dat de Verenigde Staten graag willen meehelpen om Europa minder afhankelijk te maken van gas uit Rusland. Dat kan gebeuren door de Amerikaanse (schalie)gasvoorraden in grotere hoeveelheden te verschepen naar Europese havens.

Hij voegde daar wel aan toe dat Europa ook naar zijn eigen energievoorraden moet kijken - een duidelijke hint aan onder meer Duitsland en Frankrijk die vanwege milieurisico's vooralsnog niet naar schaliegas willen boren in eigen land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden