Oekraïne nog lang strijdtoneel

Oekraïense militairen bekijken een kaart in de buurt van Donetsk. Het separatistische bolwerk zou zijn omsingeld en afgesneden van Loegansk. Beeld ap

Oekraïense strijdmachten boeken snel terreinwinst op de pro-Russische separatisten in het oosten van het land. Maar de grote steden Donetsk en Loegansk, bolwerken van verzet, zijn nog lang niet bedwongen. Drie vragen over het verloop van de strijd.

Is het Oekraïense leger op weg naar een snelle eindoverwinning?
De Oekraïense strijdkrachten zeggen dat ze het gebied waar de separatisten heersen in tweeën hebben gespleten: ze hebben de stad Donetsk en omgeving, in het westelijk deel van Oost-Oekraïne, geïsoleerd van de stad Loegansk. Beide separatistische bolwerken zouden zijn omsingeld. Dit betekent dat de 'slotfase' kan ingaan, suggereerde een legerwoordvoerder - alsof de eindzege elk moment een feit kan zijn.

Maar dat kan weleens tegenvallen, vrezen experts. "De huidige Oekraïense president Porosjenko is in mei verkozen met de belofte dat hij de strijd in een paar weken zou winnen", zegt Mikhailo Minakov, hoogleraar politicologie aan de universiteit van Kiev telefonisch. "Die belofte was volstrekt onrealistisch. Ook nu nog: er zijn veel te weinig militairen om Donetsk en Loegansk goed te omsingelen. Separatisten kunnen nog steeds manschappen en materieel de steden in brengen."

De strijd kan daardoor nog heel lang duren, zegt Minakov. Hij verwijst zelfs naar de nachtmerrie van Grozni, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Tsjetsjenië waar eind vorige eeuw jarenlang bloedig strijd is geleverd door Russische troepen en separatisten.

Wat moet Oekraïne doen om de oorlog te winnen?
Het land heeft niet veel keus: doorgaan met verdelen en omsingelen, en hopen dat de vijand snel de moed verliest. En vooral: de grens met Rusland vergrendelen. Grensovergangen zijn nu nog over een groot gebied in handen van de separatisten, waardoor Rusland eenvoudig nieuwe munitie en strijders kan aanvoeren. Zo blijft het voor Oekraïne dweilen met de kraan open.

Voorlopig is winnen dan ook lastig, verwacht Anna Dyner, Oost-Europa-kenner bij het Poolse Instituut voor Internationale Zaken PISM. "Oekraïne beschikt weliswaar over meer strijders en militaire middelen dan de separatisten. Maar het Oekraïense leger is niet getraind op de strijd die nu ontstaat: een stadsguerrilla. Inwoners in Donetsk en Loegansk zullen er zwaar onder lijden: water, voedsel, medicijnen, overal zullen ze een tekort aan krijgen. Ik vrees een humanitaire catastrofe. Maar er is geen alternatief: als het leger de separatisten niet aanpakt, komt er nooit stabiliteit in Oekraïne", zegt zij vanuit Warschau.

De strijd gaat zeker nog maanden duren, voorspelt Dyner. En zelfs als Oekraïne dan wint, houdt het land waarschijnlijk nog jaren last van terroristische aanslagen en andere destabiliserende acties.

Beeld Trouw

En het gevaar dat Rusland binnenvalt?
De Navo zei gisteren dat ze aan dit escalerende scenario een 'hoge waarschijnlijkheid' toekent. Tegelijkertijd zou zo'n invasie voor Rusland zelf onverstandig zijn, gezien de internationale reacties en de grote militaire verliezen die dat ook aan Russische kant zou opleveren. "Bovendien heeft Rusland niet de mankracht om heel Oekraïne te bezetten", vult Dyner aan. "Dus als ze binnenvallen, waar houden ze dan op? Nee, rationeel zou een inval niet zijn. Maar het Kremlin neemt wel vaker irrationele beslissingen."

Een Russische inval zou het slechtst denkbare scenario zijn, zegt Minakov. Het beste is wat hem betreft een snelle overwinning van Kiev. En het meest waarschijnlijke? "Instabiele vrede. Dat wil zeggen: Kiev wint de strijd, over pakweg een jaar, en daarna blijft de regio nog lang onrustig. Mensen zijn diep getraumatiseerd, en er blijven aanslagen gepleegd worden."

De steun van de Navo en van westerse landen helpt in elk geval om de Russische president Poetin af te houden van een inval, zegt Minakov. "En dankzij alle westerse hulp - geld en adviezen - doet Oekraïne het nu veel beter dan anders het geval was geweest. Dus hartelijk dank voor die steun. Dat mag ook weleens worden gezegd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden