'Oekraïne is nu dictatuur'

Demonstranten uiten onvrede over drastische inperking van burgervrijheden

GEERT GROOT KOERKAMP

MOSKOU - De vlam is opnieuw in de pan geslagen in de Oekraïense hoofdstad Kiev, na afloop van een van de grootste protestbetogingen tegen het bewind van president Viktor Janoekovitsj sinds de jaarwisseling. Duizenden demonstranten raakten slaags met de oproerpolitie bij een poging op te rukken in de richting van het parlementsgebouw. De politie gebruikte traangas en waterkanonnen tegen de demonstranten, die enkele bussen in brand staken en de politie bekogelden met stenen.

Eerder op de dag verzamelden zich meer dan honderdduizend demonstranten op het Plein van de Onafhankelijkheid om hun onvrede te uiten over een reeks nieuwe wetten die Janoekovitsj heeft getekend. De wetten maken het beduidend moeilijker en riskanter te demonstreren en publiekelijk kritiek te uiten aan het adres van de zittende macht.

De toon op deze 'volksvergadering' was strijdlustig. "Op 16 januari is in Oekraïne een dictatuur gevestigd", zei een van de sprekers, een helm bovenop zijn pet gebonden. "Dit geeft het volk het recht om in opstand te komen." Andere sprekers zeiden Janoekovitsj niet langer te beschouwen als president van Oekraïne en riepen de aanwezigen op zich niet te laten intimideren door de nieuwe wetten.

De leiders van het protest in Oekraïne distantiëren zich van het geweld. Een van hen, bokskampioen Vitali Klitsjko, werd door onbekenden met een brandblusser in zijn gezicht gespoten bij een poging de gemoederen te kalmeren. Klitsjko riep president Janoekovitsj op af te treden en 'niet de weg op te gaan van Ceausescu en Kadafi', een verwijzing naar de Roemeense en Libische leiders die met geweld ten val werden gebracht en gedood.

Afgelopen donderdag nam het Oekraïense parlement bij handopsteken een pakket wetten aan waarmee de burgerlijke vrijheden in het land drastisch worden beperkt. De oppositie spreekt van een 'staatsgreep' en negeerde de zitting. Janoekovitsj tekende de wetten nog dezelfde dag. 'Laster' wordt net als in de Sovjettijd weer strafbaar. Internetsites kunnen zonder tussenkomst van de rechter worden geblokkeerd; het houden van demonstraties is aanzienlijk bemoeilijkt. Het bedekken van het gezicht of dragen van een helm is verboden, net als het opzetten van tenten. Ook steun verlenen aan niet toegestane demonstraties, bijvoorbeeld door voedsel of kleding te verschaffen, is strafbaar.

Kolonnes van meer dan vijf auto's zijn verboden zonder toestemming van de politie, een reactie op de recente 'mobiele demonstraties' naar de riante buitenverblijven van Janoekovitsj, de minister van binnenlandse zaken en de procureur-generaal.

In navolging van Rusland is een wet aangenomen die organisaties die geld ontvangen uit het buitenland verplicht zich te registreren als 'buitenlandse agent'. Op overtreding van al deze wetten staan zware straffen, die kunnen oplopen tot vele jaren gevangenisstraf.

Sinds eind november is Kiev in de greep van massale demonstraties voor toenadering tot de Europese Unie en, na diens weigering een associatieverdrag met de EU te tekenen, ook steeds meer tegen het bewind van Janoekovitsj. De hoofdstraat van Kiev is veranderd in een permanent tentenkamp van de oppositie.

Na het begin van de ongeregeldheden riep oppositievoorman Arseni Jatsenjoek de demonstranten op 'niet toe te geven aan provocaties'. "Geestkracht is onze kracht, niet fysiek geweld", zei Jatsenjoek. "Als het nodig is blijven we hier nog een maand staan, als het nodig is twee. Maar we zullen op wettige wijze onze doelen bereiken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden