Oekraïense soldaten: "Slechts een derde van ons heeft het gehaald"

Oekraïense soldaten naast hun tanks als ze zich opmaken om Debaltsevo te verlaten. Beeld Getty Images
Oekraïense soldaten naast hun tanks als ze zich opmaken om Debaltsevo te verlaten.Beeld Getty Images

Ze waren zelfs te voet gevlucht, sommigen van de 7.000 Oekraïense soldaten die wekenlang werden belegerd in Debaltsevo. Kapot, gebroken, zonder moraal. In en rond Artemivsk, de stad waar de soldaten zich hebben teruggetrokken, doen ze hun verhaal over wat er gebeurde tijdens de belegering van het belangrijke spoorwegknooppunt. Uit alles blijkt dat de Oekraïeners murw zijn geschoten.

Kick Hommes

De beelden van Debaltsevo doen aan als een scène uit de Tweede Wereldoorlog. Gebouwen staan nog half overeind, de wegen zijn kapot. Militairen duwen kapotte auto's aan de kant. In het rebellenkamp heerst vrolijkheid, melden journalisten van persbureau AP. De sfeer is uitgelaten, de strijders nemen foto's van elkaar. Een bebloede blauw-gele vlag van Oekraïne wordt vertrapt, een in de haast achtergelaten tank in dankbaarheid aanvaard.

Hoe anders is de stemming bij het Oekraïense leger. Zij zijn kapotgeschoten, zeggen soldaten tegen AP. "Non-stop lagen we onder vuur", vertelt soldaat Andrei. "In de nacht hielden ze ons wakker, in de ochtend vielen ze aan. Golf na golf, drie weken lang."

De soldaten konden vaak weinig meer doen dan urenlang schuilen in bunkers, zeggen ze tegen Reuters. De vele granaten maakten het zoeken naar voedsel en water uiterst moeilijk. Zelfs een tocht naar het toilet zat er niet in. Elke plastic kop met warme thee werd dankbaar geaccepteerd. Een sigaret in de koude winterlucht bood af en toe verlichting. "We zijn zo blij dat we hier zijn", zegt een soldaat tegen AP. "We hebben elke dag gebeden en hebben al honderd keer ons leven vaarwel gezegd."

Pro-Russische rebellen schieten raketten af op stellingen van het Oekraïense leger. Beeld AFP
Pro-Russische rebellen schieten raketten af op stellingen van het Oekraïense leger.Beeld AFP

Aftocht
Ook de aftocht bleek levensgevaarlijk. Het besluit van het leger om zich terug te trekken werd tot het laatste moment geheim gehouden, zegt de 22-jarige verpleger Albert Sardaryen in de New York Times. Samen met honderden soldaten kreeg hij slechts tien minuten om zijn spullen te pakken. Woensdag om 1.00 uur 's nachts verliet een colonne van 2.000 soldaten de stad over kleine landwegen. Trucks reden met gedoofde lichten om niet op te vallen.

Desondanks kwamen de uitgeputte soldaten bijna meteen onder vuur te liggen. "Er zijn geen woorden om te beschrijven wat er gebeurde", aldus soldaat Vadim van de dertigste brigade tegen Reuters. "De hele tocht lagen we onder spervuur. Vanachter elke boom die ze konden vinden bestookten ze ons met machinegeweren en granaatwerpers. Ze gebruikten alles."

Officiële cijfers
Volgens de officiële cijfers van het Oekraïense leger zijn tijdens het verlaten van de stad zeker dertien soldaten gesneuveld en raakten 157 strijders gewond. De kans is groot dat er veel meer slachtoffers te betreuren zijn. Journalisten van AP zagen tientallen gevechtsvoertuigen de stad verlaten. In bijna alle auto's zaten kogelgaten.

Sardaryen bereikte Artemivsk te voet, nadat hij de laatste zes kilometer had gerend. Doden en gewonden bleven in de sneeuw achter, omdat het er volgens hem te veel waren om mee te nemen. "Slechts een derde van ons heeft het gehaald, de rest niet", zegt sergant Volodomyr in de New York Times.

De soldaten moesten Debaltsevo verlaten wegens gebrek aan munitie, zo liet de legertop donderdag weten. Bijna negentig procent van de soldaten zou inmiddels zijn vertrokken, volgens president Petro Porosjenko 'ordelijk en volgens planning'. De soldaten spreken dat tegen. Volgens Nikolai, die op de vlucht een hele dag moest lopen, was hij niet zeker of hij moest vertrekken, of dat hij werd overgeplaatst.

Over het aantal slachtoffers in Debaltsevo is weing bekend. De legertop meldde dat negentig soldaten krijgsgevangen zijn gemaakt. Van 82 is het lot onbekend.

Een soldaat in de bus naar huis, nabij Artemivsk. Beeld REUTERS
Een soldaat in de bus naar huis, nabij Artemivsk.Beeld REUTERS
De soldaten Vika (L) en Sergei (r) drinken in Artemivsk een biertje in een eerste moment van ontspanning na hun vlucht uit Debaltsevo. Beeld Getty Images
De soldaten Vika (L) en Sergei (r) drinken in Artemivsk een biertje in een eerste moment van ontspanning na hun vlucht uit Debaltsevo.Beeld Getty Images

Politiek
De verhalen van de soldaten komen op het moment dat de leiders van Rusland, Duitsland, Frankrijk en Oekraïne na telefonisch overleg besloten om nogmaals te proberen een staakt-het-vuren te bewerkstelligen. Er is afgesproken om waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) volledig toegang te verlenen tot Oost-Oekraïne, iets wat de rebellen eerder deze week nog weigerden.

Volgens het Oekraïense leger wordt er nog geschoten in Donetsk en in een dorp aan de rand van Marioepol. Deze havenstad is de grootste stad in de regio die nog in handen is van de Oekraïense regering. Ook in Debaltsevo is het nog niet veilig. Rebellenleider Denis Poesjilin zegt dat hij de stad wil 'schoonvegen'. Een donderdag door een landmijn gedode kozak illustreert dat het er ook zonder strijd nog erg gevaarlijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden