Oeganda heet vluchtelingen heel hartelijk welkom

opvang | reportage | Elke dag komen er bijna 3000 Zuid-Soedanese vluchtelingen naar buurland Oeganda. Daar mogen ze een huis bouwen, werken, naar school en vrij reizen. 'Dit wens je elke vluchteling toe.'

JANNEKE JUFFERMANS

Ze liep vier dagen om het geweld in Zuid-Soedan te ontvluchten. Nu woont Allen (12) met haar moeder en vijf broertjes en zusjes in het Noord-Oegandese dorpje Boroli. Het dak van hun hut is van wit plastic met het blauwe UNHCR-logo (de vluchtelingenorganisatie van de VN) erop. Op deze opvallende logo's na, wijst niets erop dat hier vluchtelingen wonen. De hutten zien er hetzelfde uit als die van de Oegandezen vijfhonderd meter verderop.

Een vluchtelingenkamp wordt hier 'vluchtelingennederzetting' genoemd en is niet omheind. De vluchtelingen kregen allemaal een stuk land van 30 bij 30 meter van de overheid en bouwmateriaal van de VN. Ze mochten zelf hun huizen bouwen en het land bewerken. De eerste groenten steken hun kop op. Verderop, onder een mangoboom wordt onderling handelswaar verkocht. Van Zuid-Soedanezen en Oegandezen aan elkaar.

Oeganda's vluchtelingenbeleid staat bekend als het meest genereuze ter wereld. Zo mogen geregistreerde vluchtelingen vrij reizen, handel drijven, en krijgen ze toegang tot onderwijs en gezondheidszorg. Ook mogen ze werken. Titus Amadra bijvoorbeeld is leraar van de Boroli-basisschool, waar Allen op zit. De klassen zijn uitgebreid naar zo'n 200 kinderen per klas. Amadra is zeer te spreken over de opvang van Oeganda. "Ik voel me erg welkom. Op school stimuleren we de kinderen om met elkaar te spelen. Er is rust." Ook Allen is blij. Ze mist haar vader maar wil niet meer terug naar Zuid-Soedan, ook niet als de oorlog voorbij is vertelt ze.

De lokale economie vaart wel bij de vluchtelingen. Die nemen geld mee naar de regio, weet Sardhanand Panchoe, de Nederlandse senior veldcoördinator van de VN. "Gestuurd door achtergebleven familie." Ondernemers met een taxi- of kleermakersbedrijf beginnen hier opnieuw. Bovendien komen er hulporganisaties. De organisatie War Child bijvoorbeeld was haar werkzaamheden in noord-Oeganda met slachtoffers van de voormalige burgeroorlog net aan het afronden, maar maakt hier nu een doorstart. Zelfs toeristen weten Adjumani, de stad in de buurt van Boroli, inmiddels te vinden.

Vanuit de overheid worden de gemeenschappen gesteund om vluchtelingen op te vangen. Extra voorzieningen zoals scholing, goede wegen en gezondheidszorg worden voor iedereen beschikbaar.

Het beleid van Oeganda komt voort uit het besef van wederkerigheid, denkt Panchoe. "Iedereen kan ooit vluchteling zijn of hulp nodig hebben." Er is ook vertrouwen. Vluchtelingen krijgen een medisch onderzoek, maar worden niet gescreend op terroristische of gewelddadige neigingen. Ook worden de Dinka en de Nuer, groepen wier leiders in Zuid-Soedan strijden, niet apart gezet. "Het zijn voornamelijk vrouwen en kinderen die hier de grens overkomen", vertelt Panchoe. "Hun mannen blijven achter om op het land te passen of mee te vechten, dus de kans op geweld is ook niet zo groot."

Maar de druk wordt wel hoog. Sinds juni is het aantal vluchtelingen in Oeganda verdubbeld. Er zijn er nu 600.000 en daar komen er elke dag 3000 bij. Vorige week waarschuwden de VN voor een genocide in Zuid-Soedan. Zoals het ernaar uitziet zal Oeganda volgend jaar een miljoen vluchtelingen huisvesten. De scholen kunnen de instroom nauwelijks aan, apotheken zijn leeg en klinieken vol. "We worden vergeten door de wereld", zegt Panchoe.

Minister Ploumen (ontwikkelingssamenwerking) bezocht vorige week wel Bidi Bidi, een vluchtelingenkamp waar alle nieuwe vluchtelingen naartoe worden gebracht. Ze was onder de indruk van de voorzieningen. "Er was zelfs een speeltuin met schommels. Ik zou heel graag zien dat dit een model wordt. In Libanon en Jordanië krijgen vluchtelingen al werk en wordt onderwijs geregeld. Ook in Nederland kunnen ze vrijwilligerswerk doen. Maar zoals het in Oeganda gaat, dat wens je elke vluchteling toe."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden