Oecumenisch 'fusion-koken'

Honderdvijftig jongeren in kleermakerszit op het koude marmer. Rugzakjes naast zich. Rijen kaarsjes, een kruis-icoon en de almaar herhaalde liedjes. Dit is Taizé, op toernee in Amsterdam.

Voor de onervarenen is het bladeren geblazen, als zonder toelichting de liederen worden ingezet, maar zelfs zij kunnen ze zo meezingen. De eenregelige Taizéliedjes zijn het belangrijkste exportprodukt van de oecumenische broedergemeenschap; ze hebben hun weg gevonden naar menige traditionele kerkdienst en vooral naar de ongeveer honderd geregelde, min of meer op Taizé geënte avondgebeden die ons land telt. Het is eenvoud en herhaling die aanspreekt.

De Nederlandse Taizé'ers hebben met waxinelichtjes, kleden en oranje licht het interieur een ander aanzien gegeven - ze willen een Taizé-ervaring op eigen bodem. Proeven van het Taizégerecht. Het smaakt velen, door de ingrediënten van vrede en delen, van eenvoud en inkeer, opgediend in vieringen met rooms-katholieke, oosters-orthodoxe en protestantse liturgische elementen en overgoten met een saus van kaarsen, stilte en veel ongecompliceerde zang.

Soms komen de broeders in hun witte mantels even de Bourgondische heuvel af, om elders hun religieuze kookkunst te demonstreren en er anderen van te laten proeven. Maar al is het recept en zelfs het hele kookboek openbaar, hun gerechten zijn niet zomaar te kopiëren: het is specialité de Taizé.

In Nederland is het nu zoeken naar een eigen variant. Fusion-koken: Bourgogne met spruiten. ,,In Hilversum hebben we het geprobeerd, goed voorbereid, maar het smaakt toch anders. Minder. Die sfeer, hè, dat evenaar je niet. Al komt het vandaag wel aardig in de buurt. Weet je wat helpt? Op de grond zitten, dan is het echter, net als in Taizé,'' vertelt een jongen uit het Gooi.

,,We moeten de vertaalslag maken,'' zegt de woordvoerder. ,,Maar hoe vind je aansluiting bij de jongerencultuur? Het is in ons land moeilijker dan elders. Misschien heeft het calvinisme afstandelijker gemaakt. Taizé reikt beleving aan, een eenvoudige inhoud in aansprekende vorm.''

Als Taizé al een hype is, dan toch een bestendige, met meer dan een halve eeuw geschiedenis, honderd Taizébroeders en tweehonderdduizend bezoekers per jaar. ,,De schaalvergroting heeft, zeker toen Oost-Europa openging, meer structuur gebracht, maar in wezen is er niks veranderd.''

De betekenis van de spiritualiteit van het centrum in de buurt van Cluny dringt nu ook in Nederland door, zegt de woordvoerder, ,,vooral sinds het bezoek van frère Roger aan Rotterdam in 1996''.

De Zwitserse domineeszoon Roger Schutz, inmiddels een tachtiger, is de stichter van de broederschap. Geheel in zijn stijl schuwt Taize politieke en kerkelijke polarisatie. ,,Het is een overstijgende gemeenschap,'' zegt de woordvoerder. De spiritualiteit daar geeft een goed gevoel aan alle gezindten.

De Amsterdamse 'ontmoeting' roept om vergelijking met die andere moderne toogdag: de jongerendagen van de Evangelische Omroep. Ze bijten elkaar zeker niet en hebben ongetwijfeld de belangstelling van reli-kick-hoppers gemeen: jongeren die alle happenings afstruinen op zoek naar wat godsdienstige verrukking.

Maar de verschillen springen tijdens een dag Taizé-op-toernee meteen in het oog. Taizé is een Europeaan, de EO eerder een Nederlandse Amerikaan. De EO brengt in de Arena duizenden armen in de lucht, met moderne hallelujah-popmuziek, Taizé daarentegen zingt ingetogener, met minder mensen en minder modieus, de Latijnse canon Alleluia. En waar de EO traditionele antwoorden levert, biedt Taizé vormen uit allerlei tradities om vragen te stellen.

Alles draait in Taizé om de gebedsdiensten. Dat belang zien de Nederlandse jongeren kennelijk ook: buiten de grondzitters zitten er in de kerkbanken nog tweehonderd anderen die op de vroege zaterdagmorgen de weg hebben gevonden naar de St. Nicolaaskerk. De schriftlezing is drietalig: de zaligsprekingen van Jezus, over de verschoppelingen die bij God een streepje voor hebben. 'Gelukkig zijn de armen'.

Na de bijbelstudies, verderop in de Wester, volgt weer een gebedsdienst, en 's avonds nog een, een lichtdienst waarbij kaarsjes aangestoken en doorgegeven worden. De belangstelling is groot - de Nicolaaskerk is net groot genoeg om de negenhonderd aanwezigen te bergen.

Een van de Taizébroeders kondigt het aan als een 'gebed zonder end'. Na de reguliere viering gaan velen door met zingen, geholpen door orkestje en koor. Maar ook zonder die muzikale medewerking zingen ze nog door, ,,als in een discotheek, waar ze na de laatste ronde niet weg willen,'' zegt een pater vertederd. Het hemelse gerecht wordt tot op de laatste kruimel geconsumeerd. Dan verbleken grote, kille lampen de oranje Taizégloed. ,,We moeten de boel weer klaarzetten voor morgenochtend. Dan is hier weer een gewone mis.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden