Ode aan jan met de pet

(Trouw)

Ze waren even buiten beeld, maar de Schotse band Travis is terug, vol zelfvertrouwen.

Je verzint een personage dat zijn leven zat is, dat door een ingreep van het Lot vroegtijdig overlijdt, aan de Hemelpoort naar de Hel wordt doorverwezen, en daar aangekomen ontdekt dat de aarde die hel is. Hoe noem je die tragische figuur?

De Schot Fran Healy liet ter inspiratie sprookjesfiguren door zijn hoofd gaan, van Repelsteeltje tot Ziggy Stardust (David Bowie). „Maar die voorbeelden waren te pretentieus en te kleurrijk voor wat ik wilde vertellen.” J.Smith heet nu zijn geestelijke schepping, en de nieuwe cd van Healy’s band Travis is een verslag van Smiths mentale reis: ’Ode to J. Smith’. „Buitengewone dingen overkomen vooral gewone mensen. Ze leven hun leven en weten als ze ’s ochtends de metro instappen niet dat ze ’s avonds op het nieuws te zien zullen zijn. De gebeurtenis maakt de persoon, iedereen kan van alles overkomen”, zegt gitarist Andy Dunlop.

Vandaar die allergewoonste naam J.Smith voor deze Elckerlyck. Hij neemt de meeste ruimte in beslag in een Engels telefoonboek, zegt Healey. „En ik hoorde dat J.Smith ook nog eens de naam is die gegeven wordt aan anonieme doden.”

Hoewel ’Ode to J.Smith’ geen conceptalbum is, weeft meneer Smith zich door de hele cd heen.

De aarde is prachtig, maar ook nogal woest en onvoorspelbaar, moet zo’n beetje de ondertoon van het album zijn. „Een mensenleven kan zo anders lopen dan je wenst. Wij verblijven nu in een prettige hotelkamer, maar voor hetzelfde geld zaten we in een grot in Afghanistan terwijl de bommen ons om de oren vliegen, of waren we als kind misbruikt.”

Travis brak in 1999 door met de zachtaardige rock van de cd ’The Man Who’, inmiddels aangeschaft door één op de acht Britse huishoudens. Ze scoorden een hit met ’Why Does It Always Rain On Me’ en later met ’Sing’. In die tijd slaagde Healy erin grote podia klein te doen lijken, bijvoorbeeld toen Travis bij het optreden op Rock Werchter in 2000 een minuut stilte hield voor de overleden festivalbezoekers datzelfde weekend op het Deense festival Roskilde, ze waren in de verdrukking geraakt bij een optreden van Pearl Jam. De slagregens sloegen tegen het tentzeil terwijl de helft van het publiek onder leiding van Healy bedrukt voor zich uit staarde. De andere helft volgde per sms het verloop van de die middag gespeelde EK-finale.

Geleidelijk werd de positie van Travis op de muziekmarkt ingenomen door bands als Coldplay en vooral Keane. Met de cd’s ’12 Memories’ (2003) en ’The Boy With No Name’ (2007) konden ze het beginsucces niet evenaren. Healy ging zich inzetten voor het goede doel, als was hij het jonge broertje van Bono. Een moeilijke tijd hadden ze toen drummer Neil Primrose bij het zwemmen zijn rug brak. Hij is inmiddels hersteld.

Dat de band weer voldoende zelfvertrouwen heeft, blijkt volgens Healy wel uit met de koorpartij die samenvalt met het heldere gitaargeluid van Travis als J.Smith gelouterd wordt. „De gitaarriff die je dan hoort komt deels bij het nummer ’All My Life’ van Foo Fighters vandaan. Een hemels koor hoort in een vreemde taal te zingen, en gelukkig spreekt een vriend van mijn vader vloeiend Latijn.” Een andere vriend schrijft filmscores, en zo kwam die lastige partij binnen twintig minuten af.

Toen band en producer de opnames in de studio beluisterden barstte het stel in lachen uit. „Het was zo over the top, het leek net Queen. Dat we het toch aandurfden bewijst maar dat we zeker van onze zaak zijn.”

Voor een ’veertig jaar later’-tribute aan het Beatles-album ’Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ had Travis vorig jaar onder leiding van Beatles-techneut Geoff Emerick ’Lovely Rita’ opgenomen op antieke apparatuur. Dat beviel zo goed dat ze ook voor ’Ode to J.Smith’ de analoge aanpak verkozen. Maar hoe krijg je in het tijdperk van de computerstudio een band en die honderdtwintig koorleden op slechts veertien opnamesporen? „Voor het koor is één microfoon genoeg. Het gaat niet om de hoeveelheid tracks, maar om de kwaliteit van de microfoon, de draad en de compressor. Ik had het liever op vier sporen gedaan, want dat geeft een nog betere geluidskwaliteit.”

„Tape is zoveel eindiger dan een harde schijf, waardoor je elkaar voor het spelen even gespannen aankijkt, en vanzelf nog meer een bandje wordt. Wat ook helpt is dat de muziek die je produceert letterlijk tegen de tape aanslaat” – Healy ketst een vuist in zijn andere hand – „en de tape bij afspelen dat geluid niet imiteert maar reproduceert”.

En daarbij is analoog opnemen net als koken. „Als de verschillende partijen opgerold op elkaar liggen, drums, bas, gitaar en zang, versmelten ze ’s nachts. Ze kruipen naar elkaar toe, een proces dat even chemisch als magisch is. Alsof je bonensoep een nacht in de pan laat staan. De volgende dag is het lekkerder.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden