Ode aan de Hollandse bruidsjurk in de Nieuwe Kerk

Mart Visser selecteerde bruidsjaponnen van Nederlandse modeontwerpers. Een mooi overzicht, maar waar is de strikjesjurk van Viktor & Rolf?

De jonge modevormgeefster Leonie Smelt was helemaal van de kaart toen Mart Visser haar zelf belde met het verzoek een bijdrage te leveren voor zijn ode aan de Nederlandse haute couture in de Amsterdamse Nieuwe Kerk. "Ik was geneigd de telefoon meteen neer te leggen en eerst een vreugdedansje te doen en dan pas weer op te nemen. Ik was zó vereerd én verbouwereerd."

Mart Visser mocht dit jaar de rol van Kerkmeester op zich nemen en de kolossale kerk inrichten naar eigen inzicht. Hij koos voor 'de bruid'. Een passend thema want talloze bruiden hebben door de eeuwen heen het statige gebouw verwachtingsvol betreden. Ook prinses Juliana en prinses Máxima zijn er in vol ornaat getrouwd.

Smelt maakte een japon met ingenieuze, futuristisch ogende vouwsels. Die staat nu te pronken naast een bruidstoilet van oud-gediende Dick Holthaus. Ook van diens leermeester Max Heijmans en zijn oud-collega's Edgar Vos, Frank Govers en Fong Leng is werk te zien.

Visser selecteerde bruidstoiletten van zestien Nederlandse vakgenoten. Of het allemaal de benaming 'haute' en 'couture' verdient is discutabel, maar het aanbod is in ieder geval breed. Weelderige, ingetogen, mysterieuze en spectaculaire stukken wisselen elkaar af. Visser vindt dat het bij haute couture draait om creativiteit, kwaliteit en ambacht. "De bruidsjurk is altijd het sluitstuk van een haute coutureshow, vaak het topstuk en handschrift van de ontwerper. Bovendien zijn veel bruidsjurken wit. Dat brengt meer rust in de Nieuwe Kerk, een prachtig maar nogal overheersend gebouw."

Het koor is overspannen met een zwarte doek zodat de bezoeker niet wordt verzwolgen door de hoogte van de ruimte en er een intieme sfeer is ontstaan. De ereplek heeft Mart Visser aan zichzelf toebedeeld met een 'Versteende bruidsjurk' die hij samen met Joost Beerents realiseerde.

Het imposante koperen koorhek, dé blikvanger van de kerk, is weggewerkt achter een enorme rotsconstructie waarop enkele japonnen zijn opgesteld. Honderden naakte vrouwelijke etalagefiguren steken daar wat merkwaardig bij af. Op deze rotspartij, waar onder meer een jurk staat van Jan Taminiau, die regelmatig voor prinses Máxima ontwerpt, springt vooral de enorme plissé-waterval-jurk van Mattijs van Bergen in het oog. Bij nadere beschouwing blijkt die te zijn gemaakt van speciaal papier dat als beschermlaag wordt gebruikt bij geplisseerde stoffen. "Toen Mart Visser me benaderde had ik geen bruidsjurk liggen en wilde ik speciaal voor deze plek iets bijzonders maken", legt Van Bergen uit. "Ik bedacht wat het huwelijk tegenwoordig nog betekent en kwam erop uit dat dé dag en dé jurk vandaag belangrijker lijken dan het inhoudelijke van het huwelijk. De grootsheid, de waanzin om die ene jurk voor hét moment te willen. Een jurk die je slechts één dag draagt en dat opgeklopte glamourgedoe daar omheen. Ik wilde vooral die tijdelijkheid van de dag en de kwetsbaarheid van het huwelijk laten zien in iets fragiels en tijdelijks. Daarom koos ik voor papier. Het zit allemaal met plaktape aan elkaar, maar dat zie je niet."

Claes Iversen heeft in zijn shows altijd een bruidsjurk aan het einde. Die worden meestal niet als de jurk der jurken door zijn klanten uitgekozen. "De laatste tijd heb ik steeds meer opdrachten van bruiden", zegt Iversen. "Ik vind het leuk om iemands droom te helpen realiseren en luister goed naar hun wensen." Zo ging het ook met de bruidsjurk van presentatrice Renate Verbaan die onlangs huwde met Winston Gerschtanowitz. Iversen: "In samenspraak met haar is een jurk ontstaan die verwijst naar ultieme elementen van het klassieke jaren vijftig-silhouet." Deze staat opgesteld naast een fraai stuk van Max Heijmans. Hij hoeft het, zoals veel latere ontwerpers, niet van onlogische plooien of vergezochte details te hebben. De heldere coupe en halslijn geven gepaste allure.

Ook Frans Molenaar sluit zijn shows altijd af met een bruid. Van hem is een rommelige jurk van draperieën en kant te zien, maar ook een gedistingeerd broekpak, afgezet met bontranden. Het siert Visser dat hij zijn vroegere leermeester en werkgever niet heeft overgeslagen. Hun verhouding was enige tijd nogal vertroebeld. Ook Molenaars aanwezigheid bij de opening van de tentoonstelling lijkt er op te wijzen dat de strijdbijlen zijn begraven.

Maar twee andere ontwerpers schitteren wel door afwezigheid: Neerlands trots Viktor & Rolf. De met strikken bezaaide bruidsjurk van hun hand die prinses Mabel droeg zou hier niet hebben misstaan. Maar de sleep van het kunstwerk van Simon de Boer mag er ook zijn. Hij verknipte honderden afgedankte bruidsjurken tot een japon met een tachtig meter lange sleep die als een niet te torsen rol achter de bruid blijft liggen. Het is geen haute couture, maar de creativiteit spat ervan af. Daar kon de Boer echter, na jarenlang ploeteren, niet van leven. De ontwerper besloot onlangs om taartenbakker te worden.

Van de Kerkmeester zelf zijn meerdere couture bruidsjaponnen te zien. Toch richt Mart Visser zich niet uitsluitend op luxeklanten. Bij V&D hangen nu zestien damesjassen in de rekken die hij speciaal voor dit warenhuis ontwierp. Prijzen tussen 149,99 en 249,99 euro.

Informatie
'Mart Visser Kerkmeester 2011, Een ode aan de Nederlandse haute couture', De Nieuwe Kerk, Amsterdam, t/m 2 oktober.

Op donderdag 8, 15 en 22 september zijn er speciale activiteiten in de kerk, zoals speeddaten, show van trouwjurken, accessoires en gebruiken uit alle windstreken en visies op dé jurk van modestudenten. Voor het actuele programma zie: www.nieuwekerk.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden