Reportage

Occupy Guguta strijdt trommelend tegen de corruptie in Moldavië

Leden van Occupy Guguta gaan trommelend door de straten van Cahul, een stadje in het uiterste zuiden van Moldavië. Beeld Ramin Mazur

Moldavië, dat zondag naar de stembus gaat, worstelt met corruptie-schandalen en lethargische kiezers. Occupy Guguta ageert permanent luidkeels op straat.

In de vroege ochtend – het is nog donker – verzamelen vijftien jonge mannen en vrouwen zich op het busstation Gara de Sud aan de rand van de Moldavische hoofdstad Chisinau. Ze dragen grote tassen met folders mee. “Wat er vandaag ook gebeurt, ons protest gaat door”, zegt de 25-jarige Lilia Nenescu.

In een kleine vier uur hobbelt de bus met de demonstranten naar Cahul, een stadje in het uiterste zuiden van Moldavië. Bij licht worden de partijposters langs de weg zichtbaar. Morgen zijn er parlementsverkiezingen in het voormalige Sovjetstaatje, dat tot de armste landen van Europa wordt gerekend en dat – volgens VN-cijfers – het snelst krimpende land ter wereld is.

Een van de meest afgebeelde kandidaten is Ilan Sjor, een man met rode stropdas die zijn rechtervuist zegevierend in de lucht houdt. Deze zakenman en burgemeester van een stad nabij Chisinau is vandaag het mikpunt van de leden van Occupy Guguta. Hoewel Sjor de spil was in een geruchtmakende megafraude in 2014, waarbij een miljard dollar aan banktegoeden verdween, gaat hij op voor de verkiezingen.

“Het is al erg genoeg dat hij burgemeester werd, nu wil hij ook nog het parlement in. Terwijl hij schuldig is”, zegt Nenescu. Sjor werd twee jaar geleden veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf maar hij ging in hoger beroep, waarbij hij telkens niet komt opdagen. In Cahul staat de zaak vandaag opnieuw gepland.

Beeld Trouw/Sander Soewargana

Muzikale mars

Direct na aankomst op een levendige markt halen de jonge demonstranten hun trommels tevoorschijn en beginnen ze een muzikale mars naar de rechtbank. Occupy Guguta, genoemd naar een café dat de autoriteiten hebben gesloten, is een beweging die maar enkele tientallen leden heeft, maar die bekendheid verwierf tijdens grote demonstraties in Chisinau afgelopen zomer. Toen keurde de rechter de overwinning van de oppositie-kandidaat af bij de lokale verkiezingen in de hoofdstad. De EU concludeerde dat de rechter was beïnvloed en schortte de financiële steun aan Moldavië op. Nenescu en haar kameraden stonden trommelend vooraan en protesteren nu al zeven maanden elke week.

“Het gaat ons niet om aantallen”, benadrukt de antropologe, die in het dagelijks leven bij een organisatie werkt die de sociale samenhang in wijken probeert te verbeteren. “Het gaat om de bedoeling van het protest. We willen de mensen laten zien dat politici die een miljard dollar van ons gestolen hebben nog steeds de overheid beheersen. Ze houden de mensen arm en dwingen ze zo tot migreren.” Beide ouders van Nenescu wonen en werken in het buitenland, en zes van haar twintig klasgenoten zijn inmiddels geëmigreerd.

De inwoners van het stadje reageren enthousiast op het luidruchtige groepje. Passerende auto’s toeteren in de maat mee en de krantjes gaan grif van de hand. “Gelukkig is dit geen politieke partij”, zegt de 71-jarige Jon Voronin, die een leren pet draagt en langs komt lopen. “Ze hebben gelijk. Sjor heeft gestolen. Maar de regering is nog erger. Zij heeft het hele land leeggeroofd.” De man zegt te gaan stemmen op de Socialistisch Partij, die in de oppositie zit maar waarvan de leider, Igor Dodon, al een aantal jaar president is. Hij profileert zich openlijk als Rusland-gezind en gaat graag met Poetin op de foto. “We hebben een sterke staat nodig”, zegt Voronin goedkeurend.

De macht van de oligarchen

Volgens de protestbeweging gaat het eerder om versterking van democratische instituties en om de macht van de oligarchen in te perken. De regering van de Democratische Partij, die op verlies staat in de peilingen ten opzichte van de socialisten, heeft zich altijd als ‘pro-Europees’ geafficheerd. Onder haar leiding trad het Associatieverdrag met de Europese Unie in werking en werd aan Moldaviërs visumvrij reizen naar de EU toegestaan.

“Op het moment dat Moldavië haar pro-Europese gezicht toonde werd er een miljard gestolen”, zegt Vitalie Sprinceana, een dertiger met een grote trommel op zijn buik. “Europa had sancties moeten instellen: al die oligarchen hebben villa’s en bankrekeningen in Europa.” De meeste leden van Occupy Guguta stemmen voor een pro-Europese partij die in de oppositie zit.

Als de trommelaars bij de rechtbank aankomen blijkt dat de zaak opnieuw is uitgesteld, ditmaal tot april, om onduidelijke redenen. Nenescu: “Dan komen we dan terug.”

Het langetermijndoel van Occupy Guguta is onduidelijk, geven de demonstranten toe. In elk geval willen ze niet emigreren, wat talloze leeftijdsgenoten doen. “We geloven dat we hier zelf iets kunnen veranderen”, zegt Vitalie Sprinceana. “Maar we houden ons voorlopig ver van politieke partijen”, vult Nenescu aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden