Obama zit Pfizer dwars

Maatregelen VS raken fusie farmaceuten

Amerikaanse multinationals die door een bijzondere fusieconstructie de belasting in eigen land ontwijken; al sinds zijn eerste ambtstermijn probeert president Barack Obama daar zonder succes een einde aan te maken. Hij ziet het als een van zijn grootste ongeklaarde klussen. Nu onderneemt het Witte Huis een nieuwe poging om paal en perk te stellen aan deze zogenoemde 'omgekeerde overnames', waarbij een bedrijf op papier zijn hoofdkwartier verplaatst naar een land met een gunstiger belastingklimaat.

De aanstaande fusie tussen de Amerikaanse farmaceut Pfizer en de kleinere Ierse branchegenoot Allergan staat daardoor gelijk op losse schroeven. Het moest de grootste deal aller tijden worden, in zijn soort. Met de fusie is het enorme bedrag van 160 miljard dollar gemoeid. Het Amerikaanse ministerie van financiën kondigt de maatregelen aan in een week dat Trouw, Het Financieele Dagblad en ruim honderd andere media wereldwijd onthullingen doen over grootschalige belastingontwijking en -ontduiking, op basis van de Panama Papers.

De maatregelen van de VS zijn harder dan verwacht en zorgden ervoor dat de beurskoers van Allergan maandag in de nabeurshandel met 22 procent kelderde. Zo raakte de Ierse farmaceut in een keer meer dan 20 miljard dollar aan beurswaarde kwijt.

"Dit gaat een groot obstakel vormen", zegt Robert Willens, belastinganalist in New York, tegen de Wall Street Journal. "De maatregelen nemen vrijwel elk voordeel weg dat een bedrijf heeft bij een inversion-fusie."

Bij zo'n inversion, een 'omgekeerde overname', neemt een Amerikaans bedrijf een kleinere buitenlandse concurrent over. Pfizer (bekend van de potentiepil Viagra) wil dat bijvoorbeeld doen om het juridische hoofdkantoor op een postadres in Dublin te vestigen, waar Allergan (fabrikant van anti-rimpelmiddel botox) zetelt. Terwijl het operationele hoofdkantoor gewoon in de VS blijft. Na de 'verhuizing' hoeft het fusiebedrijf alleen de winstbelasting te betalen in het uitwijkland.

Dat belastingtarief is in Ierland (12,5 procent), het Verenigd Koninkrijk (20 procent), Nederland (25 procent) en Canada (15 procent) stukken lager dan in de VS (35 procent). Veel internationale bedrijven hebben hierom hun hoofdkantoor in een van deze landen.

Vanaf 2012 probeert Obama de wetgeving rond de vennootschapsbelasting aan te passen om dergelijke constructies onmogelijk te maken. Telkens stranden de plannen in het door de Republikeinen gedomineerde Congres.

Daarom gooit minister van financiën Jack Lew het nu over een andere boeg. Zijn fusieregels bestaan uit twee delen, die beide effect hebben op het samengaan van Pfizer en Allergan. Het eerste deel richt zich op 'serie-inverters': bedrijven die groot zijn geworden door meerdere omgekeerde overnames, zoals Allergan. Bij het beoordelen van zo'n bedrijf negeert de Amerikaanse overheid sinds maandag de Amerikaanse 'dochters' die het buitenlandse concern de afgelopen drie jaar heeft verworven.

In het geval van het Ierse Allergan gaat het om drie omgekeerde overnames van Amerikaanse farmaceuten met een totaalwaarde van 96 miljard dollar. Door die overnames niet mee te rekenen is Allergan volgens de VS nu te klein om Pfizers omgekeerde-overnamepartner te zijn.

Het andere deel moet de zogenoemde 'earnings stripping' aanpakken. Daarbij gaan Amerikaanse dochters een lening aan bij een buitenlands moederbedrijf. Het concern verplaatst vervolgens de Amerikaanse winst onder de noemer van 'rentelasten' naar het land met een lager belastingtarief en trekt deze rentelasten ook nog eens af bij de Amerikaanse fiscus. In het omgekeerde geval, als een Amerikaans moederbedrijf van een buitenlandse dochter leent, belast de Amerikaanse overheid dat inkomen met het standaard belastingtarief van de VS.

Pfizer en Allergan lieten in een reactie weten de nieuwe regels te bestuderen. "We gaan niet speculeren over de mogelijke impact, tot we het onderzoek hebben afgerond." Of de regels, die sinds maandag gelden, ook effect hebben op andere omgekeerde overnames is onduidelijk.

Behalve Obama, beloofden ook de presidentskandidaten Hillary Clinton (Democraat) en Donald Trump (Republikein) de omgekeerde overnames aan te pakken. Democratische Congresleden zijn tevreden met de nieuwe regels. Republikeinse collega's vinden dat de winstbelasting in de VS omlaag moet - die tot de hoogste ter wereld behoort - zodat bedrijven niet naar het buitenland verkassen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden