Obama: zet Amerikaanse moslims niet in de verdachtenbank

De Amerikaanse president Barack Obama tijdens zijn toespraak in de Oval Office in het Witte Huis. Beeld REUTERS
De Amerikaanse president Barack Obama tijdens zijn toespraak in de Oval Office in het Witte Huis.Beeld REUTERS

President Barack Obama wond er zondagavond geen doekjes om: de tragedie in San Bernardino, waar veertien mensen omkwamen, was het werk van een echtpaar dat 'het duistere pad van de radicalisering heeft gekozen, een perverse interpretatie van de islam die oproept tot oorlog tegen het westen. En het einde aan die dreiging moeten de VS bevechten in het luchtruim boven Irak en Syrië, maar ook in de harten van de Amerikanen zelf.

Obama was om acht uur - prime time - op vele tv-zenders te zien tijdens zijn toespraak vanuit het Oval Office. Hij kiest die lokatie alleen voor de allerbelangrijkste toespraken, het laatst in 2010.

Uiteraard stond hij even stil bij de verschrikking van die veertien doden, maar het ging hem er duidelijk niet om, een nationaal moment van medeleven en solidariteit te hebben. De opperbevelhebber was aan het woord, de man die in dat ovale kantoor de Amerikanen veilig moet houden.

Dat valt niet mee, gaf hij toe: "Onze militairen en antiterreur-mensen hebben de terroristen onvermoeibaar opgejaagd, toevluchtsoorden in allerlei landen verstoord, Osama bin Laden gedood, de leiding van Al Qaeda gedecimeerd. Maar de laatste jaren is de terroristische dreiging geëvolueerd naar een nieuwe fase. Naarmate we beter zijn geworden complexe aanvallen als die van 9/11 te voorkomen, richten terroristen zich op minder ingewikkelde gewelddaden, zoals de massale schietpartijen die in onze samenleving veel te vaak voorvallen.'

Politieke oplossing Syrië
Obama gaf een optimistisch getoonzet overzicht van de strijd tegen de tegenwoordige inspiratiebron van die terreur, IS. Het bombarderen van hun leiders en van economisch belangrijke objecten is in volle gang, en na de aanslagen in Parijs doen Frankrijk en Groot-Brittannië mee. Tienduizenden opstandelingen die tegen IS vechten, worden gesteund met geld, wapens en adviserende Amerikaanse commandotroepen. Samen met islamitische landen en moslims in de VS wordt de ideologie van IS bestreden. En er komen onderhandelingen voor een politieke oplossing in Syrië.

Al die dingen zijn niet nieuw, en commentatoren waren er na de toespraak van Obama op zowel linkse als rechtse opiniezenders als de kippen bij om te vertellen dat ze tot nu toe nog niet veel hebben geholpen.

null Beeld reuters
Beeld reuters

De president leek ze ook een beetje plichtmatig te hebben opgesomd. Hetzelfde gold voor de maatregelen die hij dacht te kunnen nemen om terroristen uit het land te weren en beter in de gaten te houden. Visa-regelingen zoals die waarmee Tashfeen Malik, de vrouwelijke schutter, zich bij haar man Syed Farook kon voegen, moeten strenger worden.

Misschien moet het visum-vrij reizen naar de VS door bewoners van bevriende landen (waaronder Nederland) aan banden worden gelegd. En zouden internetbedrijven misschien terroristen het communiceren wat moeilijker kunnen maken?

Bullebakken
Pas echt op dreef kwam Obama toen hij het had over wat hij van de Amerikanen zelf verwachtte. Hoe moeten zij reageren op aanslagen zoals die in San Bernardino? Niet met een grondoorlog te eisen, dan speel je IS (dat hij ISIL noemt) in de kaart, hield hij vol. En ook niet met het tot vijand verklaren van moslims en hun godsdienst. "ISIL spreekt niet voor de islam. Het zijn bullebakken en moordenaars, ze aanbidden de dood, en ze vormen maar een miniem deel van de meer dan een miljard moslims in de hele wereld - waaronder miljoenen vaderlandslievende islamitische Amerikanen."

Maar de moslims, binnen en buiten de VS, moeten de strijd tegen het extremisme wel meestrijden, vindt Obama. "We moeten niet ontkennen dat een extremistische ideologie zich heeft verspreid in sommige moslim-gemeenschappen. Dat is een reëel probleem dat moslims moeten aanpakken, zonder uitvluchten. Islamitische leiders in de hele wereld moeten met ons blijven samenwerken en beslist en ondubbelzinnig de van haat vervulde ideologie verwerpen die groepen als ISIL en Al Qaeda verspreiden; niet alleen door zich uit te spreken tegen gewelddaden, maar ook tegen interpretaties van de islam die niet stroken met de waarden van godsdienstige tolerantie, wederzijds respect en menselijke waardigheid."

Als ze dat doen, aldus de president, zijn de moslims in de VS 'onze sterkste bondgenoten.' En met een duidelijke verwijzing naar een aantal Republikeinse presidentskandidaten: "Het is onze verantwoordelijkheid om voorstellen te verwerpen dat islamitische Amerikanen anders behandeld zouden moeten worden. Want als we die kant opgaan, verliezen we. Die verdeeldheid, dat verraad aan onze waarden, speelt groepen als ISIL in de hand."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden