Obama's dilemma in het NSA-schandaal

President Obama gisteren tijdens een persconferentie in het Witte Huis. Vandaag spreekt hij zich voor het eerst uit over het NSA-schandaal Beeld ap

Eindelijk, Barack Obama spreekt zich uit over het NSA-schandaal. Al maandenlang veroorzaken de onthullingen van oud-NSA-medewerker Edward Snowden wereldwijd veel onrust. George W. Bush zou er om verketterd zijn, maar op het imago van Obama hebben smetten minder vat. Toch zal hij in dit dossier vuile handen moeten maken.

Obama dankt zijn populariteit binnen de buiten de Verenigde Staten aan zijn indrukwekkende speeches. De Amerikaanse president zal vanmiddag alles uit de kast moeten halen wil hij op enig begrip kunnen rekenen voor zijn dilemma: kiezen tussen privacy en veiligheid.

Als oplossing kiest Obama vermoedelijk de strategie van het voor zich uit schuiven. "Over veel grote kwesties zullen zij (de regering Obama, red) hun mening geven, maar de actie laten zij over aan het congres," zegt privacyexpert James Lewis van het Centrum voor Strategische Studies in Washington tegen persbureau Bloomberg.

Wel verwachten de volgers van het Witte Huis dat Obama twee aanbevelingen van de presidentiële adviescommissie overneemt. De eerste gaat over het verzamelen van metadata door de NSA. Metadata zijn gegevens over wie met wie belt, hoe lang en waar vandaan. Bij e-mailverkeer gaat het om IP-adressen, e-mailadressen, namen en attachments. Zowel bij de telefoongesprekken als bij mailverkeer wordt niet gekeken naar de inhoud. Toch is de informatie waardevol omdat het inzicht geeft in iemands sociale netwerk en de plaatsen die hij of zij bezoekt.

Daarnaast zou Obama ook een wetsvoorstel aankondigen die de juridische toestemming vereist voor het raadplegen van de telefoondatabase. Dat zou kunnen betekenen dat niet langer de NSA de database beheert, maar een externe partij.

Een ander advies waar Obama vermoedelijk mee akkoord gaat, is de instelling van een ombudsman. Die zou bij een geheime rechtbank moeten opkomen voor de privacybelangen van de burgers. De ombudsman komt alleen op voor de belangen van het Amerikaanse publiek. Wie buiten de Verenigde Staten wordt bespioneerd, kan geen aanspraak maken op het Amerikaanse rechtssysteem.

De schade van het NSA-schandaal reikt verder dan de binnen- en buitenlandse politiek. Ook economisch laten de onthullingen van Snowden haar sporen na. De Verenigde Staten kennen veel multinationals en bedrijven waarbij dataopslag een groot deel van hun business is. Denk aan Google, Facebook, Yahoo, Apple en Microsoft. Vertrouwen is voor hen cruciaal. Dat vertrouwen is nu aangetast doordat zij onder het Amerikaanse regime vallen.

De schatting is dat het spionageschandaal de Amerikaanse economie de komende jaren tot 35 miljard dollar kan kosten. Obama zal een panel instellen om de economische schade in kaart te brengen. Yahoo, Microsoft en Facebook hebben Obama verzocht of zij opener mogen zijn over het aantal verzoeken dat zij van de Amerikaanse overheid ontvangen. Of Obama daar op ingaat, is nog niet bekend.

Ook lijkt het er op dat buitenlandse kopstukken in politiek en zakenleven er rekening mee moeten houden dat er soms iemand meekijkt. Dat is overigens niets nieuws. Al tientallen jaren kijken spionagediensten waar ook ter wereld stiekem mee om beleids- en bedrijfsgegevens te stelen. Zo keken de Amerikanen in de Koude Oorlog niet alleen naar de Russen, maar bespiedden zij ook de bondgenoten in Europa. Net zoals de Britten, Fransen en de Nederlanders deden en nog doen.

De speech van Obama staat gepland voor 17.00 uur Nederlandse tijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden