Opinie

Obama, Rutte en de tweede grote periode van krimp

De Amerikaanse president Barack Obama. Beeld afp
De Amerikaanse president Barack Obama.Beeld afp

Het was een leerzaam weekje voor leiders. President Barack Obama kreeg de historische knal voor zijn kiezen dat zijn USA niet langer gekoppeld is aan de hoogste kredietstatus: AAA. Premier Mark Rutte moest de kritiek verwerken dat hij, toen het ging om de bijdrage aan de steun aan Griekenland, deed alsof hij de cijfers doorgrondde. Het bleek allemaal wat moeilijker te liggen dan hij het voorstelde.

Dubbel hoogwaardig leiderschap is wat hoognodig is in zware tijden. Daaronder wordt verstaan dat professionaliteit is gekoppeld aan ethische toerusting. Dat is de meetlat.

In het geval Rutte was het gesukkel met de cijfers een vorm van gebrek aan professionaliteit. De kritiek dat hij niet op de brug staat naast zijn stuurman De Jager, de minister van financien, is een verwijt dat slaat op de ethische toerusting.

De kracht van Obama was nu juist dat hij bijna de personificatie was van het dubbel hoogwaardig leiderschap. Zijn verkiezing heeft hij in hoge mate te danken aan een destijds veronderstelde hoge dosis ethische toerusting bij onbetwiste professionaliteit.

De aanval van zijn regering op de kredietbeoordelaars van ratingbureau Standard & Poor's (S&P), dat beticht werd van rekenfouten, bleek achteraf een gebrek aan professionaliteit. S&P paste de rekenmethode aan, maar hield de afwaardering van de Amerikaanse kredietstatus overeind. Obama's speech die daarop volgde was geen bevlogen blauwdruk waaruit blijkt dat hij de crisis onder controle heeft en dat hij de maatschappij, zelfs onder deze druk, bij elkaar weet te houden. Hij volstond met een kort betoog dat hij, wat hem betreft, nog altijd president is van de USAAA en niet van USAA+.

In tijden van nood wordt altijd hard om sterke leiders geroepen. Zo moeten de woorden van de Harvard-professor Kenneth Rogoff niet uitgelegd worden. De econoom, ooit chef econoom bij het Internationaal Monetair Fonds, riep deze week de leiders in de wereld 'slechts' op om wat geloofwaardiger met de crisis om te gaan. Te veel en te vaak wordt volgens hem gedacht dat het om een reguliere crisis gaat die alleen wat langer duurt.

Voor Rogoff staat vast dat deze periode de geschiedenis in gaat als die van de second great contraction (de tweede grote krimp). De eerste was de Great Depression van voor de Tweede Wereldoorlog. Wie dat nog niet door heeft, wordt er niet geloofwaardiger op. Tijd voor de juiste diagnose, beveelt Rogoff aan.

Aanbevolen is ook de bijdrage die hoogleraar Esther-Mirjam Sent aan het debat over leiderschap leverde in Trouw. Het leiderschap is wat kortzichtig doordat twee drempels niet worden geslecht. De eerste drempel is het dodo-effect: succes is altijd te danken aan onszelf, tegenspoed wordt vooral toegeschreven aan slechte karaktereigenschappen van anderen.

Een voorbeeld? De wereld zit opgescheept met een enorme berg schulden. Dat het niet goed gaat is te wijten aan de hebberigheid van eerst bankiers en nu speculanten die de beurskoersen naar een lager niveau dirigeren. Dat laatste gedrag wordt nu in een aantal landen verboden, maar daarmee is nog geen plan gemaakt voor het geordend verwijderen van schuldenbergen.

Sent wijst tevens op wat zij noemt rampenbijziendheid. Feitelijk schaart ze zich daarmee in het rijtje met Rogoff. Bij rampenbijziendheid wordt vooral de laatste ramp onthouden, de ramp in een verder verleden liefst vergeten. Daarmee is tevens de behoefte van Rogoff verklaard om te spreken over de Great Contraction. Nu de leiders nog...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden