Obama kan hoofdstuk Irak toch nog niet afsluiten

President Obama bespreekt de situatie in Irak in het Witte Huis in Washington. Beeld ap
President Obama bespreekt de situatie in Irak in het Witte Huis in Washington.Beeld ap

ANALYSE Terwijl in Oost-Oekraïne, Gaza en in Oost-Syrië hevig wordt gevochten, vallen de Verenigde Staten Isis-doelen in Irak aan. Waarom bindt president Obama wel de strijd aan met Isis en laat hij andere crises, vooralsnog, gaan?

Beginnen de Amerikanen een nieuwe oorlog in Irak?
Bij zijn aantreden als president in 2009 beloofde president Obama alle nog lopende Amerikaanse oorlogen te beëindigen. Inmiddels zit hij halverwege zijn tweede termijn, en staat hij op het punt om aan het afgesloten hoofdstuk Irak juist nieuwe passages toe te voegen. De Amerikanen legden de extremistische organisatie Isis tot deze week geen strobreed in de weg, maar daar kwam gisteren verandering in. De Amerikanen voerden verschillende bombardementen uit op Isis-doelen.

De officiële aanleiding voor het optreden is de recente exodus van christenen en yezidi's in Noord-Irak. Zij zijn gevlucht voor het extreme geweld van Isis, en enkele duizenden gevluchte yezidi's dreigen nu van honger om te komen in de bergen. Daarmee heeft Isis een grens overschreden, aldus Obama.

Maar het lot van de yezidi's en de christenen was niet doorslaggevend. Isis rukte deze week op richting de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil, het laatste Amerikaanse bastion in Irak. De VS hebben daar een militaire basis. Ook de CIA heeft er een kantoor. Als Erbil ten prooi valt aan Isis, dan zijn de Amerikanen hun invloed in Irak volledig kwijt.

Wat leveren de bombardementen tot nog toe op?
Militair gezien hebben de precisie-aanvallen nog weinig schade aangericht. Op enkele artillerie-installaties na, zijn er aan de kant van Isis weinig verliezen gemeld. De bombardementen zijn onder meer bedoeld als politiek signaal: de Amerikanen tonen hun bereidheid om geweld te gebruiken.

Tegelijkertijd zijn de bombardementen ook een psychologische opsteker voor de tegenstanders van Isis. Bij de de Iraakse krijgsmacht zakte de moed de afgelopen maanden meerdere keren letterlijk in de schoenen. Bij confrontaties met Isis, trokken de militairen hun uniformen uit, en namen zij vervolgens de benen.

Wanneer Isis zich terugtrekt uit gebieden om aan de bombardementen te ontkomen, dan kan dat de Iraakse militairen helpen. Want niets is zo bevorderlijk voor het moreel als een vluchtende vijand.

Is dit mogelijk een ommekeer in de strijd tegen Isis?
Een oorlog winnen alleen vanuit de lucht is onmogelijk. Daarvoor zijn toch echt grondtroepen nodig. Maar Obama sluit die mogelijkheid uit: de Irakezen moeten het zelf doen.

De luchtaanvallen kunnen het Isis in elk geval wel moeilijker maken. Met bombardementen vanuit de lucht hield Isis tot op heden amper rekening. De Iraakse luchtmacht moet nog grotendeels worden opgebouwd, wat nog enkele jaren kan duren. Isis-strijders konden zich daardoor vrij bewegen. In jeeps en zelfs tanks reden zij in sneltreinvaart op de vijand af, soms met honderden tegelijk.

Nu Amerikaanse straaljagers en drones in de lucht jagen op Isis-doelen, kunnen de djihadisten zich niet meer in grote aantallen vertonen in de open lucht. De strijders moeten zich nu verspreiden en een aantal gevestigde posities opgeven, om zo aan de Amerikaanse precisiewapens te ontkomen. Isis zal dus voorzichtiger te werk moeten gaan, wil het zijn strijdmacht behouden. En dat is in het voordeel van de Iraakse en Koerdische strijdmachten.

Kan Isis terugslaan tegen Amerika?
De moordlust van Isis beperkt zich niet tot sjiieten en Iraakse christenen, maar is gericht tegen iedereen wie het op zijn pad tegenkomt. Met het bombarderen van Isis-doelen heeft Amerika nu de aandacht van zo'n tienduizend zwaarbewapende en wraakzuchtige djihadisten op zich gevestigd.

Tegen luchtbombardementen kan Isis weinig uitrichten. Daarvoor schieten de wapens van de djihadisten te kort. Maar hoe gericht en beperkt de acties tegen Isis ook zijn, de organisatie zal waarschijnlijk willen terugslaan. En daartoe is het in staat, bijvoorbeeld door het plegen van terroristische aanslagen.

Isis-strijders, onder wie honderden westerlingen, kunnen proberen om Amerikaanse doelen in de regio aan te vallen, of die van westerse bondgenoten. Daarvoor hoeven zij niet ver te reizen: de Amerikanen zijn alom aanwezig in dezelfde landen waar Isis terreurcellen heeft, zoals Libanon, Turkije en Jordanië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden