Obama herhaalt Berlijnse belofte

Amerikaanse president bevestigt op de vroegere grens van Oost en West reductie van aantal kernwapens

ANTOINE VERBIJ

BERLIJN - Toen Barack Obama zich vijf jaar geleden in Berlijn als presidentskandidaat presenteerde, was de reductie van kernwapens een van zijn meest concrete beloften. Gisteren bij zijn tweede bezoek aan Berlijn, nu als president, herhaalde hij die. Obama stelde concrete stappen in het vooruitzicht om samen met Rusland het aantal strategische kernwapens met een derde te verminderen.

Obama deed zijn voorstellen in een speech die hij 's middags hield aan de voet van de Brandenburger Tor, ooit het symbool van de Koude Oorlog. Ze zaten verpakt in een rede over de gemeenschappelijke waarden van de Amerikanen en de Duitsers. Obama riep zijn gehoor op om ook over de eigen grenzen heen te kijken. "We zijn pas echt vrij als iedereen op de wereld dezelfde kansen heeft."

Obama sprak in de brandende hitte voor een uitgelezen publiek van circa 5000 mensen. Anders dan zijn voorgangers Kennedy en Clinton liet hij zich er niet toe verleiden enkele zinnen in het Duits te spreken. Van een bad in de menigte, zoals in 2008, was dit keer geen sprake. De gewone Berlijner heeft vrijwel niets van de Obama's te zien gekregen.

Eerder op de middag sprak Obama uitvoerig met bondskanselier Angela Merkel in haar kanselarij. Getuige de persconferentie na afloop was de sfeer tijdens het gesprek buitengewoon hartelijk, de beide regeringsleiders tutoyeren elkaar en noemen elkaar bij de voornaam. Maar op een aantal punten lopen hun meningen nog altijd duidelijk uiteen.

Dat geldt vooral voor de spionagepraktijken van de Amerikaanse geheime dienst NSA. Obama nam op de persconferentie veel tijd om het NSA-beleid te verdedigen. "Ik heb bij mijn ambtsaanvaarding het Amerikaanse volk beloofd dat ik het bescherming zou bieden." En: "De activiteiten van de NSA hebben over de hele wereld vijftig serieuze bedreigingen afgewend."

Merkel viel hem bij: "De Sauerlandgroep (een islamistische terroristische organisatie die in 2007 een bomaanslag in Duitsland voorbereidde, redactie) is mede door informatie uit de Verenigde Staten opgerold." Merkel maakte echter ook duidelijk dat het bij spionage-activiteiten altijd op de 'juiste maat' aankomt en dat de NSA die wellicht uit het oog heeft verloren.

Obama legde uitvoerig uit dat het bij de NSA-activiteiten niet gaat om de inhoud van telefoongesprekken en e-mails. "Het gaat alleen om de gegevens over verbindingen. Om de inhoud te bekijken is toestemming van de rechter nodig. De normale burgers in Europa hoeven niet te vrezen dat de NSA hun e-mails meeleest of hun telefoongesprekken afluistert."

Een Duitse journaliste greep de gelegenheid aan om de teleurstelling van veel Duitsers over het beleid van president Obama lucht te geven. Het voortbestaaan van Guantánamo, de in Amerika nog altijd wijdverbreide doodstraf, de inzet van drones - stuk voor stuk zaken die volgens de journaliste een winnaar van de Nobelprijs voor de vrede niet sieren.

Obama verzekerde dat de sluiting van Guantánamo nog altijd zijn doel is, maar dat het Congres niet meewerkt. Over de drones zei hij dat die ook in Amerika een punt van discussie zijn.

"Maar anders dan sommige media hebben bericht, worden ze niet bestuurd vanuit Amerikaanse bases in Duitsland", stelde hij de kritische journaliste gerust.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden