Obama blijft geloven in de kracht van democratie

President Obama samen met Eleni Banou, van het Griekse ministerie van cultuur.Beeld AFP

"Het was hier, 25 eeuwen geleden, op de rotsige heuvels van deze stad, dat een nieuw idee ontstond. Democratie. Kratos, het recht om te heersen, komt van de demos, het volk." Het was geen toeval dat Barack Obama Athene had uit gekozen voor zijn afscheidsspeech tijdens zijn laatste buitenlandse reis als president van de Verenigde Staten.

De Griekse hoofdstad geldt als de bakermat van de democratie. En dat onderwerp was de rode draad tijdens Obama's toespraak gisteren voor een groep genodigden en journalisten in een cultureel centrum.

Het meeste applaus van zijn Griekse gehoor kreeg Obama toen hij de Grieken roemde om hun gastvrijheid en naastenliefde, onder meer in de opvang van vluchtelingen. "Griekenland mag daarin niet alleen gelaten worden", stelde hij. Maar het grootste deel van zijn toespraak was gericht op Amerika en de rest van de wereld, die in onzekerheid verkeren over de gevolgen van de verkiezing van Donald Trump tot president.

Hij probeerde bijvoorbeeld bezorgdheid weg te nemen over het belang dat de VS aan de Navo hecht. "Ik vertrouw erop dat onze inzet en betrokkenheid blijft, net zoals dat onder eerdere regeringen het geval was, of ze nou democratisch waren of republikeins. Inclusief onze verplichting om elke bondgenoot te verdedigen." Trump heeft er in zijn verkiezingscampagne op gezinspeeld van dat laatste af te willen.

Ook op andere punten leek Obama' zijn opvolger impliciet te bekritiseren of te willen bijsturen. "We baseren beslissingen op feiten", verdedigde hij de afspraken om wetenschappelijk vastgestelde verandering van het klimaat tegen te gaan. Trump gelooft niet dat het klimaat door toedoen van de mens aan het veranderen is.

Het belang van democratie

De rest van zijn toespraak wijdde Obama voornamelijk aan het belang van democratie. Zijn boodschap leek daarbij opnieuw haaks op die van zijn opvolger te staan. Obama legde een verband tussen het regeren op basis van consensus met diplomatie in plaats van oorlog om problemen de wereld uit te helpen. Daarbij ventte hij de successen van acht jaar presidentschap uit. "Dankzij diplomatie konden we een eind maken aan het kernwapenprogramma van Iran zonder een schot te lossen. En gingen de VS relaties met Cuba aan."

Ook memoreerde hij het homohuwelijk dat onder zijn presidentschap mogelijk werd als uitkomst van een democratisch proces. "Democratie is waarom de Verenigde Staten mensen van alle rassen, religies en achtergronden verwelkomen, inclusief immigranten die ernaar streven hun kinderen een beter leven te geven."

Voorafgaand aan de toespraak van bijna een uur kreeg Obama een rondleiding op de Acropolis, symbool van het oude Athene. Hij was aanvankelijk van plan zijn toespraak daar te houden, maar om veiligheidsredenen week hij uit naar een nieuw cultureel centrum aan de rand van de stad. Vorige week gooide een onbekende een handgranaat naar de Franse ambassade. Een terroristische organisatie had opgeroepen tot aanslagen.

Om Obama's veiligheid te garanderen, waren er de afgelopen twee dagen meer dan 5.000 Griekse en 300 Amerikaanse agenten op de been. Delen van Athene en metrostations waren gesloten, evenals scholen en de universiteit. Gisteravond arriveerde Obama in Berlijn. Daar spreekt hij onder meer met bondskanselier Merkel en andere Europese leiders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden