O.J. Simpson

Het proces tegen O. J. Simpson, dat maandag na een lang voorspel echt begint, slaat alles wat tot op heden in de VS te zien was aan showprocessen. Het gehakketak over bewijsmateriaal, schuld en onschuld van de zeer populaire football-speler, verdacht van moord op zijn ex-vrouw, houdt kijkers en lezers al maanden in de ban.

BERT VAN PANHUIS

De afgelopen maanden heeft dat Amerikaanse publiek er langzaam aan kunnen wennen dat O. J. zich binnenkort moet verdedigen tegen de beschuldiging dat hij op die 12de juni - met voorbedachte rade? in een vlaag van jaloerse razernij? - een einde heeft gemaakt aan het leven van Nicole Brown Simpson en Ron Goldman. Tal van kwesties die de afgelopen maanden in de media de revue zijn gepasseerd zullen opnieuw ter discussie komen. Wordt O. J. er in geluisd? Zijn blanke Amerikanen en juryleden al dan niet bewust racistisch en neigen zwarte Amerikanen en juryleden ertoe een huidskleurgenoot al dan niet bewust de hand boven het hoofd te houden? Is het in elkaar slaan van je vrouw een wijd verspreide 'huiselijke bezigheid' van veel Amerikaanse mannen? Krijg je wel de doodstraf als je onbekend bent en niet als je een grootheid bent?

Het proces-O. J. Simpson, dat maandag in het Criminal Courts Building in downtown Los Angeles begint en op zijn minst tot het einde van het jaar zal duren, is het voorlopige 'hoogtepunt' in de showmatige strafprocesgeschiedenis van de laatste jaren in de Verenigde Staten. 'John Bobbitt' en 'William Kennedy Smith' zullen erbij verbleken. De kans is groot dat als de jury haar oordeel en de rechter zijn vonnis heeft geveld er geen spaan meer over is van het imago van O. J. Simpson. Het imago van de eerste zwarte 'running back' die het had gemaakt in de National Football League, bij de Buffalo Bills en de San Francisco 49ers, de 'nummer 32' - zoals Johan Cruijff de geschiedenis zal ingaan als 'nummer 14'. Het imago van 'The Juice', de man die reclame maakte voor sinaasappelsap, die met een koffertje als een hordenloper sprintte in de richting van een Hertz-huurauto, die de kijkers toelachte als sportverslaggever van networks als ABC en NBC en die in onbetekenende filmrolletjes fungeerde, van 'Roots' tot de 'Naked Gun'-reeks.

Met name een groot artikel in het weekblad Newsweek heeft O. J. teruggebracht tot een doorsnee-Amerikaan. Het is het aloude verhaal van het dubbelleven. Voor de buitenwereld was Simpson de sportman, die een gezond en voorbeeldig leven leidde; in werkelijkheid bracht hij een groot deel van zijn tijd door met drank en drugs. Voor de buitenwacht was hij het voorbeeld van een African-American, die trots was op zijn afkomst: een jongen die het had gemaakt, die zich had ontworsteld aan de ghettowijk Potrero Hills in San Francisco; in werkelijkheid was hij verslingerd aan 'blanke' vrouwen. Newsweek, wat pompeus: “Soms kan een dubbelleven te veel zijn om te dragen. Het is verbazingwekkend hoe lang Simpson de schijn heeft weten op te houden.”

DE SLACHTOFFERS

Nicole Brown, 35 jaar ten tijde van haar dood, maakte voor het eerst met O. J. kennis als 18-jarige serveerster in een nachtclub in Beverly Hills. Zij ging met hem samenwonen, terwijl Simpson bezig was van zijn eerste echtgenote te scheiden. Aan het eind van de jaren tachtig werd openbaar dat O. J., met wie ze inmiddels vier jaar was getrouwd haar regelmatig mishandelde. Ze riep de hulp van de politie in, haar man werd gearresteerd en kreeg een voorwaardelijke gevangenisstraf wegens mishandeling. In 1992 scheidde het paar, maar ze blijven elkaar ontmoeten. De middag voor haar dood ging Nicole Simpson met haar ex-man naar een dansvoorstelling, waarin ook hun dochtertje Sydney optrad. Na het optreden vertrok O. J. en Nicole ging met wat familieleden naar restaurant Mezzaluna. Een ijsje etend vertrok ze later naar haar woning, waar ze nog weer later dood werd aangetroffen.

Het tweede slachtoffer, Ronald Lyle Goldman (25), kende Nicole Simpson van het trendy Mezzaluna, waar hij als kelner werkte. Ze behoorden beiden tot een groepje mensen, dat dikwijls in het uitgaanswereldje van west-Los Angeles werd gesignaleerd. Hij ontkende meermalen een verhouding te hebben met Nicole Simpson; hij vond het goed voor zijn imago met haar te worden gezien. Goldman werkte zo nu en dan als model, zou volgens eigen zeggen een rolletje krijgen in de tv-serie Bay Watch en was ooit deelnemer aan het wat ranzige dating-programma Studs. Op de avond van de dubbele moord stond hij erop Nicole Simpson de bril terug te bezorgen die zij na het etentje in Mezzaluna had laten liggen. Dat was de laatste maal dat men hem levend zag.

DE RECHTER

Over rechter Lance Ito lopen de meningen tot nu toe nogal uiteen. De een zegt dat hij de touwtjes strak in handen heeft, maar zich goed realiseert dat het proces een mediaspektakel is. En dus dient hij de sfeer wat los en levendig te houden. Anderen menen dat hij dat veel te veel door laat schieten naar het showachtige. Volgens hen hoort Ito veel meer voet bij stuk te houden als hij de aanklager of de verdediging tot de orde roept. Tijdens de hoorzittingen, die aan het eigenlijke proces vooraf zijn gegaan, heeft hij zich evenwel doen kennen als een man met wie niet te spotten valt. Zo heeft hij al duidelijk gemaakt flink de pest te hebben aan het uitlekken van informatie, die achter de gesloten deuren van de kamer van de rechter was verstrekt.

De 44-jarige Ito, die geldt als ongeduldig, is de zoon van Japans-Amerikaanse ouders, die elkaar ontmoetten tijdens de internering die president Franklin Roosevelt na Pearl Harbour voor deze groep Amerikanen beval. Ito heeft zijn jeugd doorgebracht op scholen met kinderen van verschillende raciale afkomst, wat volgens juristen zijn onpartijdigheid kan versterken. Hij werd in 1987 door de Republikeinse gouverneur van Californië George Deukmajian tot rechter benoemd, een opmerkelijk feit, omdat Ito een Democraat is. De echtgenote van Ito, Margaret York, is de hoogste vrouwelijke politie-officier in de LAPD, het politiekorps van Los Angeles. Mede op haar persoon is het script van de televisieserie Cagney and Lacey geschreven. Ito's belangrijkste zaak tot nu toe is die van Charles Keating geweest, een gigantische fraudezaak, waarin ook zes leden van de Amerikaanse Senaat waren betrokken.

DE AANKLAGER(S)

'Drammerig' en 'een kreng' waren enkele kwalificaties die een nepjury in Phoenix onlangs ten beste gaf over het optreden, tijdens de hoorzittingen, van Marcia Clark, de openbare aanklager in het proces-Simpson. De 40-jarige Clark heeft de afgelopen maanden op tamelijk aggresieve wijze de rol van het openbaar ministerie vertolkt, haar tegenpartij geen millimeter toegevend. Sarcasme is een van haar scherpste wapens. Vriend en vijand zijn vol lof over haar kwaliteiten. 'Het beste wat het openbaar ministerie kan bieden', aldus een van de verdedigers van Simpson. Anderen prijzen haar ethiek en vasthoudendheid. Clark is een van de tien plaatsvervangende aanklagers in de regio Los Angeles, die 'high profile'-zaken doen. Haar meest succesrijke zaak tot nu toe is die in 1991 tegen de moordenaar van een tv-actrice geweest. Op de achtergrond speelt Clarks baas, district attorney Gil Garcetti een rol. Hij had de ondankbare taak de pers te woord te staan toen O. J. - toen nog niet gearresteerd - er vandoor ging met de Ford Bronco. Hij was degene die moest beslissen of het openbaar ministerie de doodstraf zou vragen voor Simpson. Het werd dus nee.

DE VERDEDIGERS

Kosten nog moeite heeft O. J. Simpson gespaard om zich te verzekeren van de beste verdediging, die Los Angeles heeft te bieden. Robert Shapiro, de eerste verdediger, houdt volgens deskundigen zo'n 1,8 miljoen gulden over aan het proces. Daarmee doet hij het op een koopje, want gewoonlijk vraagt Shapiro 1250 gulden per uur. Als het proces met alles er op en eraan zes maanden duurt zou hij een rekening van bijna vier miljoen gulden hebben kunnen presenteren. Shapiro (51) geldt als een meester in het maken van deals met de aanklager. Een van de meest in het oog springende zaken, die Shapiro de afgelopen jaren heeft gedaan, is die van Christian Brando, zoon van Marlon Brando, die de vriend van zijn zuster doodschoot. Shapiro's rechterhand tijdens het proces-Simpson is Johnnie Cochran, die Michael Jackson heeft bijgestaan in zijn 'kleine-jongetjes'-affaire. Cochran is een goede vriend van O. J. Het verdedigingsteam laat zich overigens door enkele kopstukken van elders adviseren: Harvard-hoogleraar Alan Dershowitz, die onder meer bokser Mike Tyson, tv-dominee Jim Bakker en hotelkoningin Leona Helmsley tot zijn klanten heeft: en F. Lee Bailey, verdediger destijds van Patty Hearst en Boston Strangler Albert DeSalvo.

DE GETUIGEN

De mannen zullen een belangrijke rol spelen als getuige. In de eerste plaats is dat Al Cowlings, de vriend en voormalige teamgenoot van Simpson bij de Buffalo Bills en de San Francisco 49ers, die achter het stuur zat tijdens de vlucht van de Ford Bronco. Cowlings, die momenteel op borgtocht vrij is na zijn arrestatie wegens helpen van Simpson, zou informatie kunnen geven over de gemoedstoestand van de verdachte vlak na de moorden. Aangezien Cowlings misschien nog terecht moet staan kan hij zich beroepen op het Fifth Amendment, dat bepaalt dat niemand een getuigenis hoeft af te leggen dat tegen hem kan worden gebruikt. Een tweede getuige is Brian 'Kaylo' Kaelin, een acteur met een surfboy-uiterlijk, die ten tijde van de moorden inwoonde bij Nicole Simpson en als oppas fungeerde. Hij zou licht kunnen werpen op wat er die 12de juni gebeurde. Tenslotte is er Mark Fuhrman, de rechercheur, die als een van de eersten op de plaats van het misdrijf was en daar onder meer een met bloed besmeurde handschoen vond. Fuhrman wordt er door de verdediging van beschuldigd een racist te zijn en zij zal ook tegen hem aanvoeren dat hij het huis betrad zonder huiszoekingsbevel.

BEWIJSMATERIAAL

Meer dan ooit zal de vraag aan de orde komen of DNA acceptabel is als bewijslast. Bij voorgaande processen in Californie heeft de rechter wisselend geoordeeld. Het lijkt er op dat de rechter in het O. J. Simpsonproces rekkelijk is; Lance Ito heeft tot nu toe alle pogingen van de verdediging om DNA als onbetrouwbaar afgewezen te krijgen van tafel geveegd. Wel is hij de verdediging tegemoet gekomen door haar tijd te gunnen voor eigen research. Maar bloedsporen en haren zullen waarschijnlijk door de aanklager kunnen worden opgevoerd. Een tweede topper is de bruine envelop die de verdediging al vroeg tijdens het vooronderzoek aan de rechter heeft overhandigd. Daarin zit inderdaad een mes. Hét mes, waarmee de moorden zijn gepleegd? Of 'het mes' dat Simpson ooit heeft gekocht?

DE MEDIA

Vanaf het moment dat Simpson zich aan gerechtelijke vervolging trachtte te onttrekken is hij het speeltje van de media geweest. Alle belangrijke networks zonden op vrijdag 17 juni rechtstreeks de vlucht van de Bronco op de freeways van Los Angeles uit; een van hen werkte zelfs met een 'split screen' omdat er onder de kijkers ook liefhebbers van een belangrijke basketbalwedstrijd was. Schandaalbladen als de National Enquirer en massa-entertainmentbladen als People haalden recordoplagen met titelverhalen over het drama in Brentwood en boden kapitalen voor exclusieve interviews met mogelijke getuigen. Een krant als USA Today verkocht op dagen dat er belangrijke nieuwe ontwikkelingen waren in de zaak zo'n 100.000 exemplaren meer. Een van de zwaarste uitglijers maakte het weekblad Time dat op de voorplaat een foto van O. J. Simpson afdrukte, die veel 'zwarter' was aangezet dan vergelijkbare foto's in bijvoorbeeld Newsweek. Simpson zag er op Time uit als een onvervalste boef. Als komende maandag het echte proces begint zullen de media weer camera's en pennen te kort komen om minutieus de zaak te coveren. NBC heeft bijvoorbeeld de afgelopen week een deel van zijn ochtendtv-programma al vanuit Los Angeles uitgezonden.

DE JURY

Waar vind je twaalf juryleden die zich nog onbevooroordeeld een mening kunnen vormen over O. J. na alle publiciteit, die de afgelopen maanden over de Amerikaanse bevolking is uitgegoten. Is er nog iemand te vinden die 'van niks' weet? Amerika is het land van de 'Knock knock'-grappen en een daarvan is sinds de arrestatie van Simpson heel populair geworden: 'Klop klop'. 'Wie is daar?' 'O. J.' 'O. J. wie?' 'U zit in de jury!' De eerste weken van het proces zullen vrijwel zeker volledig opgaan aan het samenstellen van de groep van de twaalf gezworenen en over en weer zullen aanklager en verdediging kandidaat-juryleden wraken. Waarschijnlijk zullen duizenden mensen de komende tijd worden gewogen en te licht bevonden. Geslacht, leeftijd, ras, status, welstand en tal van factoren zullen een rol spelen. Op grond van studiemateriaal zullen beide partijen hun 'favorieten' uitkiezen. Vrouwen zullen waarschijnlijk sneller de mishandeling van Nicole Simpson laten meespelen, dus dat is de doelgroep van de aanklager; gescheiden mannen kiezen sneller partij voor de verdachte. Ziedaar de ideale juryleden van de verdediging. De groep tussen 18 en 25 jaar spreekt vrij, die tussen 50 en 64 jaar veroordeelt. Rijken en machtigen spreken vaker het schuldig uit, armen en nederigen vaker het onschuldig. En zo zal van beide kanten het profiel van de ideale getuigen worden getekend.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden