Nutsdenkers zijn vaker antisociaal

© Thinkstock

Is iemand die bij morele keuzes let op het 'grootste algemene nut' sympathiek? Amerikaanse psychologen zijn kritisch. Volgens hen hebben zulke utilitaristen vaak gewetenloze, psychopathische en onverschillige trekken.

Utilitaristen vinden: juist handelen is een kwestie van oog hebben voor het 'algemeen nut'. De mens moet zó handelen dat zijn daden welzijn en geluk scheppen voor zo veel mogelijk mensen.

Er zitten scherpe randjes aan de filosofie die onder meer John Stuart Mill en Jeremy Bentham aanhingen. Wat als je door iemand te martelen een grote ramp kan voorkomen? Neemt streven naar 'algemeen nut' dan geen gruwelijke gedaante aan?

Dilemma
Psychologen Daniel Bartels en David Pizarro legden ruim 200 studenten een klassiek dilemma voor. De situatie: je ziet dat een trein op ramkoers is met vijf mensen. Als je niet handelt, laten ze alle vijf het leven. Zelf voor de trein springen om hem te doen stoppen kan niet. Daarvoor ben je te licht.

Naast je staat een dikke vreemdeling. Als je hem voor de trein gooit, stopt het voertuig gegarandeerd. Offer je dan één onschuldig mensenleven om er vijf te redden? Zo ja, dan ben je een fanatiek 'algemeen nut'-denker.

Psyche
Bartels en Pizarro becijferden niet alleen het utilitaristisch gehalte van de studenten, ze onderzochten ook hun psyche. Nutsdenkers bleken vaker gewetenloos. Ze voelden veel voor de stelling 'de beste manier om met mensen om te gaan is ze te vertellen wat ze willen horen'.

Bovendien werden ze bovengemiddeld enthousiast voor stellingen als 'eigenlijk is het leven de moeite niet waard'. Ook op psychopathie scoren ze hoog, ontdekten de onderzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden