Nutrilon? Vanavond terugkomen

Nederlandse melkpoeder voor baby's blijft gewild bij Chinese ouders. Supermarkten moeten listen verzinnen om nog genoeg voor Nederlandse ouders in de schappen te houden.

Tien over zes 's avonds. Voor de ingang van de Albert Heijn aan de Rotterdamse winkelstraat Beijerlandselaan verzamelen zich vier mensen van Chinese afkomst. Het is er donker en koud, een gure wind jaagt over het pleintje. Toch gaan ze niet naar binnen, ze blijven keurig buiten wachten.

Met het verstrijken van de tijd neemt de omvang van de groep toe. Links en rechts verschijnen steeds nieuwe Chinese mannen en vrouwen, die het clubje luid kakelend begroeten. Om kwart voor zeven staan er elf grote boodschappentrolleys voor de supermarkt.

Binnen wordt op dat moment een kar met kartonnen dozen naar de linkerkassa gereden. Pak voor pak stapelt het kassameisje de bussen Nutrilon babymelkpoeder op de band, zo'n tachtig in totaal. Nog een moment van rust. Dan geeft beveiliger Aleksandar een seintje. De 21 Chinezen die zich inmiddels voor de schuifdeuren hebben verzameld sprinten naar binnen, hun rolkoffers slingerend achter hen aan.

Binnen twintig minuten is de kassaband leeg. "Zo gaat het elke dag", lacht Aleksandar. "Het ziet er misschien gek uit, maar het is een goede oplossing voor de problemen die we hadden met de verkoop van babymelkpoeder." De beveiliger doelt op de grote aantallen zogenoemde 'runners', die winkel na winkel, buurt na buurt en stad na stad afstropen om zo veel mogelijk pakken Nutrilon te bemachtigen.

De bussen worden via tussenhandelaren doorverkocht aan China, waar de vraag naar Nederlands melkpoeder explosief steeg na het babyvoedingschandaal in 2008. De lokale blikken poeder bleken aangelengd met melamine, waardoor zes baby's stierven. Sindsdien gaan de Nederlandse pakken Nutrilon voor gemiddeld veertig euro over de Chinese toonbank, waar ze hier amper dertien euro kosten.

Om te voorkomen dat Nederlandse ouders lege schappen aantreffen, experimenteren winkeliers met allerlei maatregelen. Zo hebben de meeste supermarkten en drogisterijen een maximum gesteld aan het aantal pakken dat een klant per dag mag kopen. Eerst waren dat er vijf, later drie en nu meestal maar één.

Ook Albert Heijn in de Beijerlandselaan stelde die regel in. Maar de vaste klant bleef misgrijpen. "Sommige Chinezen deden buiten een bril op, of een andere muts, en verschenen opnieuw aan de kassa", legt Aleksandar uit. "Als we dat zagen en hen het kopen van een extra pak weigerden, ontstonden er soms problemen."

Sinds een aantal maanden doet de supermarkt het op deze manier. Ze heeft met de Chinese runners afgesproken 's avonds rond een uur of zeven te komen, wanneer de meeste vaste klanten hun bus babymelkpoeder al binnen hebben. "Dit was echt nodig", zegt Aleksandar. "Ook omdat het Chinese jaar van de Aap is aangebroken, een goed jaar om kindjes te krijgen." Of het niet discriminerend is, om de verkoop van Nutrilon overdag te weigeren aan een bepaald ras? "Het is grijs gebied", erkent de beveiliger. "Maar op deze manier is iedereen tevreden: de ouders kunnen hun baby's voeden en de Chinezen hun brood verdienen."

Het hoofdkantoor van Albert Heijn vindt het een lastig dilemma. "Het zou kunnen dat er weleens een verkeerde inschatting wordt gemaakt, en bepaalde mensen onterecht aan de kassa worden geweigerd", zegt een woordvoerder. "Maar babymelkpoeder blijft een dilemma. Onze filialen, die zelf hun beleid mogen bepalen, doen hun best maar de oplossing ligt op een hoger niveau."

In de winkel is de rust weergekeerd. Zodra blijkt dat de laatste blikken babyvoeding vergeven zijn en nog eens in de rij aansluiten zinloos is, is de groep weer net zo gauw weg als ze was gekomen. Waar leven ze? Wie is hun leider? Gebarend dat ze geen Engels spreken hollen ze verder, de straten in.

Een man met kinderwagen aanschouwt het gebeuren hoofdschuddend. Net zoals Aleksander wil ¿uaip alleen met zijn voornaam in de krant, het onderwerp ligt gevoelig, vindt hij. Hij is blij met de actie die zijn Albert Heijn ondernomen heeft. Met een aantal andere ouders diende hij een tijdje geleden een klacht in bij de supermarkt.

"Mijn dochtertje drinkt geen Nutrilon meer sinds een aantal maanden, maar de situatie was rampzalig", zegt hij. "Net als elders in de stad is de babymelkpoeder continu uitverkocht, we moesten vaak helemaal naar Ridderkerk." Als ¿uaip aanstalten maakt om te gaan moet hij plots lachen. "Ik bedenk me net dat ik thuis nog een bus heb staan. Die ga ik op Marktplaats zetten."

De volledige namen van de bewaker en ¿uaip zijn bij de redactie bekend.

Oplossing ligt in China

Vooral in de steden worstelen winkeliers met de enorme vraag naar babymelkpoeder. Om de vaste klanten geen 'nee' te hoeven verkopen, bedenken ze allerlei methodieken. Zo bekrassen ze de bussen babyvoeding, leggen ze het witte goud achter speciale kassa's of koppelen ze de verkoop aan een bepaald bedrag of een pak luiers. Ook blijft Nutricia de productie verhogen - in december werd de bouw van een nieuwe fabriek in Cuijk aangekondigd - en opent Oranje Nutrition eind dit jaar een speciale fabriek voor de Chinese markt. Intussen blijft het probleem groot, aldus Detailhandel Nederland. "Winkeliers kunnen niet meer doen dan de distributie verbeteren en de criminaliteit aanpakken", zegt woordvoerder Bert van Staag. "De echte oplossing ligt in China. Daar moeten ouders hun producten weer gaan vertrouwen."

Opkopen poeder niet illegaal

De aard en de omvang van de handel in babymelkpoeder is de afgelopen periode gegroeid, stelt de Nationale Politie. Samen met Nutricia en de branchevereniging van winkeliers probeert de politie de problematiek in te dammen. Dat is lastig, want het kopen en doorverkopen van bussen babymelkpoeder is niet illegaal. "Maar het wordt ook vaak gestolen door georganiseerde bendes", zegt politiewoordvoerder Suzanne van de Graaf. "Kennelijk is het handelen in Nutrilon lucratief en er is veel criminaliteit mee gemoeid." Hoe de illegale handel precies in elkaar steekt, kan ze niet zeggen. "Maar het probleem staat hoog op onze prioriteitenlijst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden