'Nut? Wat nou nut? Liefhebben, dát telt'

"In mijn vak is dagdromen hetzelfde als creatief zijn. Mijn nachtelijke dromen beperken zich tot wat me overdag bezighoudt. Ik droom momenteel over de repetities van mijn nieuwe opera, 'Theatre of the World': de zangeres wordt ziek, ik kom veel te laat. Springen deed ik vaak in mijn dromen. Als je een goede sprong maakt, vlieg je daarna ettelijke seconden: onvergetelijk.

Met Jeanette, mijn eerste vrouw, heb ik meer dan vijf decennia geleefd. Ze is overleden na een nare ziekte die tien jaar heeft geduurd. Jeanette is enorm belangrijk geweest voor mijn ontwikkeling als componist, niemand was kritischer dan zij.

Bepaalde dingen konden me weleens irriteren. Ze wilde buiten wonen; ik droomde dan van een kamer die ontzettend vies was, of zonder vloer, en een kamer die ik alleen kruipend door een wit tunneltje kon bereiken. Ik neem haar niets kwalijk, ik aanbad haar, maar blijkbaar hadden we een eigenaardige, asymbiotische verhouding.

Klagen over mijn artrose, daar kan ik m'n hele leven mee verpesten. Jeanette's lange ziekte, op die manier omgaan met de dood: een dergelijk proces is vreselijk naar, maar leerzaam. Ik ben veel laconieker dan vroeger, sterker ook. Problemen kan ik beter hanteren. Het heeft mijn werk niet veranderd. Ik heb me ooit voorgenomen om elk stuk iets anders te doen dan dat daarvoor, en dat doe ik nog steeds.

De mensen om me heen zijn permanent bezig met machientjes, er is geen ruimte voor vrij denken, fantaseren, voor datgene waarom een kunstenaar een kunstenaar kan zijn. Dat rare woord nut, wat nou nut? Het enige nut: je manier van denken ontwikkelen. Leren liefhebben, zeer belangrijk. Niet alleen muziek, maar ook mensen en dieren. Dag in dag uit ben ik bezig met schoonheid: architectuur, schilderkunst, literatuur. Dat pakket heb ik meegekregen van vroeger.

Ik hoop altijd dat ik de juiste noten voor een stuk vind. De inspiratie daarvoor komt uit dat pakket. Ik kon niets anders dan componist worden, de ambitie om goede muziek te schrijven heb ik van mijn vader. Wat mijn beste stuk is, kan ik niet beoordelen - dat kan pas gezegd worden als je dood bent. Dat beste stuk is overigens wel erg belangrijk. Het andere belangrijke: goed omgaan met je naaste. Lesgeven vond ik leuk, mensen helpen in het vak.

Mijn vader was erg kritisch. Studeren, hoe doe je dat? Op de piano, elke dag een uur, linkerhand, rechterhand, blijven tellen. En die ingehouden woede van mij die daarachter zat. Hoe je bent, komt voor een belangrijk deel uit je opvoeding.

Ruzie maken kan ik niet, dat mocht vroeger thuis ook niet. Ik vind het leuker om te charmeren. Flirten, daar leer ik van, van hoe mensen daarop reageren. Iets vanuit het hart, communiceren op mythologisch niveau."

Louis Andriessen (1939) is een van Nederlands belangrijkste componisten. Op 11 juni gaat tijdens het Holland Festival zijn opera 'Theatre of the World' in première, zie hollandfestival.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden