'Nu staan de gemeenten er weer alleen voor, dat is heel bitter'

Interview | De gemeenten staan perplex over het stuklopen van het overleg met Dijkhoff, zegt burgemeester Wienen.

Het is mislukt. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD) en de gemeenten kunnen het niet eens worden over de wijze waarop ze moeten omgaan met rondzwervende uitgeprocedeerde asielzoekers. Op dit moment worden zo'n 1400 uitgeprocedeerden opgevangen in circa 35 gemeenten. Burgemeester Jos Wienen van Haarlem (CDA) vertegenwoordigt in de onderhandelingen de gemeenten. Hij is 'zeer teleurgesteld'.

Wat is er volgens u misgegaan?

"Dit is een bitter moment. We waren het namelijk eens met de staatssecretaris. Wij hebben er sinds de zomer veel met hem over gesproken hoe we een oplossing konden vinden voor honderden uitgeprocedeerden die in veel gemeenten rondzwerven en daarom worden opgevangen.

"In de coalitie van VVD en PvdA was afgesproken om in zes steden gezamenlijke opvangcentra te regelen voor deze groep. In het akkoord werden dat er acht. Tot zaterdag was ik ervan overtuigd dat we overeenstemming hadden bereikt over hoe we dit precies zouden aanpakken. De teksten waren er, op één formulering na.

"De staatssecretaris wilde nog even ruggespraak voeren met de achterban over dat ene punt. De VVD was zaterdag bijeen. Ik ga ervan uit dat de afwijzing daar gekomen is. In elk geval hoorde ik gisteren opeens dat het akkoord van de baan was."

Wat was dat ene punt?

"Wat er gebeurde is dit. Er moest van ons wel één zin bij: namelijk dat er in gemeenten een heel sobere nachtopvang openblijft voor individuele gevallen die op straat zwerven. Gemeenten worden soms geconfronteerd met uitgeprocedeerden die rondzwerven over straat, dat is de realiteit. Die moeten ze dan 's nachts een bed kunnen geven en dat moet in het akkoord staan. Maar die toevoeging roept bij de staatssecretaris opeens twijfels op of de gemeenten de bestaande opvang wel echt gaan sluiten. Of niet gewoon alles bij het oude blijft."

En alles blijft niet bij het oude?

"Nee, dat is toch evident, we hebben dat akkoord toch opgesteld. Maar het is gecompliceerd. We hadden het bijvoorbeeld over Amsterdam waar uitgeprocedeerden van een vluchtkerk naar een vluchtgarage enzovoort trokken en waar nu een uiterst sobere nachtopvang is gemaakt. Die voldoet precies aan dat ene zinnetje uit het akkoord. De burgemeester van Amsterdam wil daar dus die nachtopvang voor individuele gevallen houden, logisch.

"Maar de staatssecretaris zei: ja, daar gaan we al. Hij wilde het zo niet. Die opvang moet dicht om dan vervolgens ergens anders precies hetzelfde te doen? Dat is toch onzinnig? Hoe kan het dat het hierop helemaal stukloopt? Wat ik hier zie gebeuren is een botsing van de papieren werkelijkheid in Den Haag met de realiteit van gemeenten."

U klinkt geërgerd.

"Ik ben zeer teleurgesteld. Kijk, wij kunnen ook gaan roepen: als de staatssecretaris zijn werk goed doet was dit probleem er helemaal niet. Want waarom zorgt hij niet dat mensen die uitgeprocedeerd zijn het land verlaten?

"Maar zo simpel is de wereld nu eenmaal niet. Het lukt de staatssecretaris niet om ze het land uit te krijgen en vervolgens hebben de gemeenten een groot probleem. Wij kregen ruim tien miljoen euro voor de opvang. En nu stopt hij de financiering gewoon, breekt de onderhandelingen af en staan wij er weer alleen voor. Nogmaals, dat is heel bitter."

Drie gemeenten over het afbreken van het overleg

'Stel commissie van wijzen in'

Wethouder Kees Diepeveen (GroenLinks) uit Utrecht

"Het vraagstuk blijft bestaan dat mensen zonder rechtmatig verblijf op straat terechtkomen. Daar kunnen we onze ogen niet voor sluiten. Het is cruciaal dat Rijk en gemeenten op één lijn komen bij deze en andere belangrijke onderwerpen op het gebied van migratie en asiel. Ik stel voor dat een commissie van wijzen gaat kijken naar de aanpak van het Rijk en van gemeenten."

'Dijkhoff, kom maar langs'

Wethouder Jan Jaap Kolkman (PvdA) uit Deventer

"Het lijkt wel of staatssecretaris Dijkhoff de schuld van het mislukken bij de gemeenten wil neerleggen. Ik heb nog nooit contact gehad met de staatssecretaris. Hij is van harte welkom om te zien hoe wij vormgeven aan perspectief voor mensen die niet kunnen blijven én niet terug kunnen. In die zin is Deventer liberaal. Systemen moeten werken in dienst van mensen en niet andersom."

'Niemand zal hier buiten slapen'

Wethouder Ton Schroor (D66) uit Groningen

"Dit is zeer spijtig en onbegrijpelijk. Als gezamenlijke gemeenten dachten wij dat een akkoord binnen handbereik leek, maar de deur wordt nu hard dichtgegooid door de staatssecretaris. We kunnen niet uit de voeten met een papieren werkelijkheid, we hebben een oplossing nodig die in de praktijk werkt. Het is wat mij betreft geen discussie tussen politiek links en rechts. We moeten staan voor een humane oplossing. In Groningen hoeft niemand onder een brug te slapen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden