Nu pas begraaft Srebrenica 599 mannen en een vrouw

Familieleden hebben gisteren slachtoffers van het drama Srebrenica begraven. Duizenden begeleidden de zeshonderd kisten naar de nieuwe begraafplaats in Potocari, recht tegenover de plaats waar Dutchbat zijn basis had.

POTOCARI - Aan de rij agenten komt geen eind. Tussen Bratunac en Potocari staat er één om de paar meter. Servische politiemannen, want Potocari, waar zeshonderd slachtoffers van het drama Srebrenica worden begraven ligt in het Servische deel van Bosnië. Navo-helikopters en vredesmilitairen houden een oogje in het zeil.

,,Hoe móet ik me voelen'', vraagt Sesket Hodzic, een tanige, gebruinde man van in de zeventig. ,,Mijn zoon is vermoord. Ik heb verdriet. Ik heet Hodzic en van ons Hodziccen zijn er elf vermoord na de val van Srebrenica.''

Het is voor het eerst dat er in Potocari, tegenover de plek waar in 1995 de basis van Dutchbat was, slachtoffers van Srebrenica worden begraven. Begeleid door duizenden mensen worden er zeshonderd slachtoffers -599 mannen en één vrouw- in de versgedolven graven neergelaten.

Het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) heeft jarenlang ge & ijverd voor de collectieve begraafplaats en het herdenkingscentrum, dat nog niet af is. Makkelijk was dat niet. De Servische republiek verzette zich fel en ook de internationale gemeenschap liep aanvankelijk niet erg warm.

Dion van den Berg, namens het IKV aanwezig in Potocari, is dan ook blij dat het er eindelijk van is gekomen. ,,De mensen hebben een deel van hun recht herwonnen, door de stoffelijke resten hier nu te kunnen begraven'', zegt hij. ,,Voor sommigen is het ook een politiek statement. Die zeggen: jullie hebben ons eruit gedonderd. Nu komen we terug. Eerst de doden en dan de levenden.''

Hoewel Nederland nauw verbonden is met de gruwelen van Srebrenica, is de overige Nederlandse aanwezigheid uitermate beperkt. Ambassadeur Bosscher is er, twee IKV'ers en twee vertegenwoordigers van de werkgroep Nederland-Srebrenica, al jaren ter plekke aanwezig.

Eén van hen, Bob Jansen, vertelt dat de schaarse teruggekeerde moslims (in totaal zo'n zevenhonderd) in Srebrenica al weken uitkijken naar deze gebeurtenis. ,,Ik hoop dat ze nu een plek hebben waar ze een periode kunnen afsluiten'', zegt hij. ,,Waar ze dagelijks hun overleden familieleden een bezoek kunnen brengen.''

Hoe meer mensen er geïdentificeerd en begraven worden, hoe 'minder rauw' de emoties zullen zijn, en op termijn kan dat de verzoening tussen Serviërs en moslims in Bosnië ten goede komen, hoopt hij.

Voor Almedina Dautbasic, die haar beide ouders verloor, is het zover echter nog niet. Zij sprak een boodschap uit 'aan allen van wie gerechtigheid kwam via een mes of een kogel'. ,,Ze hebben geprobeerd een heel volk uit te roeien. Maar onthoud goed: jullie hebben ons geheugen niet vermoord. Vanaf vandaag zal dat sterker zijn dan jullie kwaad en het zal jullie achtervolgen zolang er nog een spoor van jullie over is.''

Tot nu toe zijn de resten van ongeveer vijfduizend van de naar schatting achtduizend slachtoffers van Srebrenica opgegraven. De identificatie door middel van DNA-vergelijking vergt veel tijd. Op 11 juli, precies acht jaar na de val van de enclave, worden er weer enkele honderden begraven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden