Nu overleg Syrië begint, wil ook PvdA bombarderen

Vier vragen over inzet Nederlandse F-16's

Het kabinet besluit waarschijnlijk vrijdag tot het bombardementen van IS in Syrië. Sinds Nederlandse F-16's in oktober 2014 naar Irak gingen, was de VVD al voorstander van uitbreiding. Na het fractiebereid van gisteren deelt ook coalitiepartner PvdA dat standpunt.

Waarom is de PvdA nu akkoord?

Volgens PvdA-Kamerlid Michiel Servaes is er voldaan aan een cruciale eis voor zijn partij: er moet sprake zijn van een politiek proces in Syrië met zicht op vertrek van president Assad. Hij doelt op gesprekken die deze week in Genève gepland staan tussen de Syrische regering, sommige oppositiegroepen en landen die zich in het conflict mengen. "Ik vind dit een cruciaal moment. We hebben twee jaar niet zo'n conferentie gehad. Ook Rusland, Saudi-Arabië en Iran steunen dit."

Aan twee andere eisen van de PvdA was al eerder voldaan. In juni 2015 vonden overheidsjuristen een volkenrechtelijk mandaat: Nederland mag Irak helpen zich te verdedigen tegen IS-aanvallen vanuit Syrië. Sinds Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland eind vorig jaar besloten om ook boven Syrië te vliegen, was voldaan aan de gewenste Europese samenhang in het beleid rond Syrië.

Waarom kijkt de PvdA niet eerst wat de gesprekken in Genève opleveren?

Volgens Servaes is het niet nodig om te wachten op een moment dat de gesprekken inhoudelijke vooruitgang opleveren. "Het is lastig te bepalen wat zo'n belangrijk moment dan is. Terecht stellen oppositiegroepen nog eisen vooraf, zoals een einde aan de vatenbommen van Assad. Ik heb begrepen dat de eerste weken bestaan uit verkennende gesprekken. Je moet de vooruitgang dan ook niet van dag tot dag bekijken. Het komende half jaar is cruciaal om te zien of het een beetje volume krijgt. Uiteindelijk moeten we dan de balans opmaken. Het gekke is natuurlijk dat de F-16's dan al weer terug in Nederland zijn"

Wat gaat het kabinet nu doen?

Om de Nederlandse F-16's nog enige tijd boven Syrië te laten bombarderen, moet het kabinet snel beslissen. In juli lost de Belgische luchtmacht Nederland af. Een verlenging van de Nederlandse missie lijkt weinig aantrekkelijk. Een rustperiode is nodig om achterstanden bij de training van piloten en onderhoud van vliegtuigen in te lopen. Mogelijk kan Nederland later België weer aflossen. Door beurtelings in het Midden-Oosten actief te zijn, doen Brussel en Den Haag mee aan continue militaire druk op IS.

Het kabinet zal waarschijnlijk na de ministerraad van vrijdag een voorstel voor een uitgebreide missie naar de Kamer sturen. Dankzij de steun van de PvdA is daar nu een ruime meerderheid voor bombarderen boven Syrië.

Waren er nog andere argumenten voor de keuze van de PvdA?

De legertop en defensieminister Jeanine Hennis (VVD) hebben de afgelopen weken gelobbyd voor uitbreiding van de missie. In december vertelde commandant der strijdkrachten Tom Middendorp aan de Kamer dat om IS in Irak te verslaan ook de aanvoerlijnen in Syrië gebombardeerd moeten worden. Vorige week dinsdag gaf de generaal ook een presentatie aan de PvdA-fractie.

Frankrijk en de Verenigde Staten drongen eind vorig jaar ook aan op intensivering van de Nederlandse strijd tegen IS. Volgens minister van buitenlandse zaken Bert Koenders (PvdA) ging dat om meer dan bombarderen boven Syrië. Het is dus mogelijk dat het kabinet vrijdag ook over andere stappen besluit. De opties lijken meer militaire trainers in Irak, adviseurs die Iraakse offensieven begeleiden, of commando's die IS-kopstukken in Syrië aanvallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden