Nu ook de plastic soep te lijf in rivieren met uitvinding van student uit Delft

Rinze de Vries, bij een proefopstelling om plastic uit het water te halen voordat het in de zee komt. Beeld Maartje Geels

De plastic soep in de oceanen komt grotendeels van rivieren, kanalen en sloten die op zee uitkomen. Student Rinze de Vries bedacht een oplossing om dit plastic uit het water te vissen: het visvriendelijke scheprad.

Is er na Boyan Slat nog een Nederlandse whizzkid met een ingenieuze oplossing voor de plastic soep in de oceanen opgestaan? Rinze de Vries (31) is hard op weg met zijn idee voor een visvriendelijke manier om plastic afval in rivieren en kanalen af te vangen met behulp van het oud-Hollandse scheprad. In december won de student technische bestuurskunde aan de TU Delft een prijs van 4000 euro van het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, en nu helpt datzelfde waterschap hem om zijn oplossing in de praktijk te testen.

Bij 3D Makers Zone in Haarlem, een centrum voor innovatieve technieken, heeft De Vries daarom een proefopstelling neergezet. Op dit terrein, ooit de remise van vuilniswagens van de naburige vuilstort, zette hij een groot blauw zwembad op met daarin twee panelen van kippengaas die als wieken aan een slinger op de rand van het zwembad zijn gemonteerd. Als De Vries aan die slinger draait, vangen de wieken het plastic spaflesje, de lege broodzak en een plastic tasje op die in het water drijven. “Straks is het de bedoeling dat er opvangbakken onder de panelen komen. Vandaar uit wordt dat opgevangen in een aparte bak water, zodat vissen die per ongeluk zijn opgevist, weer uitgezet kunnen worden”, legt De Vries uit. “De panelen worden dan niet meer met de hand maar met een scheprad aangedreven, een motor is overbodig.”

De installatie is nu nog in een trial-and-errorfase. De Vries: “In een logboek hou ik bij waar ik tegenaan loop. Zo bleek het handiger om het gaas niet plat maar in een komvorm te spannen, zo blijft het afval beter hangen.” Voor advies en overleg kan hij aankloppen bij Michiel Swuste, technisch medewerker van het hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier. Samen met een collega zit hij een dag in de week bij 3D Makers Zone om te broeden op innovaties die de werkwijze van het waterschap kunnen verbeteren.

“Op deze inspirerende plek kunnen we los van al het dagelijkse werk op innovatieve ideeën komen en deze tot prototypen ontwikkelen”, zegt Swuste. “We zijn nu bijvoorbeeld met herkenningssoftware bezig om de migratie van vis in speciale vispassages via webcams te monitoren. En dankzij de 3D-printers in het pand hebben we een goedkopere kunststof hark geprint waarmee we bij de rioolwaterzuivering tampons, condooms, schoonmaakdoekjes en ander niet afbreekbaar afval dat door de wc wordt gespoeld, weg kunnen harken.”

Prijsvraag

In het kader van de innovatie besloot het waterschap ook de prijsvraag uit te schrijven die De Vries uiteindelijk won. Swuste: “Wij zijn een maatschappelijke organisatie en we vinden het belangrijk om te kijken of wij de plastic soep in de oceaan kunnen verminderen. De beste manier is om dat meteen bij de bron te doen.”

De plastic flessen, tasjes en andere verpakkingen die in sloten, grachten en rivieren drijven, zijn meestal door de wind in het water geblazen. Uiteindelijk komt dit plastic in zee terecht waar het in de magen van vissen en vogels belandt. Tachtig procent van het plastic in de plastic soep in de oceanen is naar schatting afkomstig van het land. Swuste: “De gemalen van de waterschappen spelen daarin een rol. Zij pompen overtollig water weg naar zee en kanalen. De gemalen zijn weliswaar voorzien van roosters, maar die vangen alleen groot afval op zoals jerrycans en zelfs tuinstoelen.”

Eenvoud

Met zijn vondst kan De Vries het kleinere afval dat tussen de roosters doorglipt, opvangen. “De kracht van mijn idee zit hem in de eenvoud. Het maakt gebruik van de opwaartse waterstroom en bestaande technieken zoals de oer-Hollandse schepraderen van de poldermolens en kan zonder al te grote investeringen achter gemalen worden geïnstalleerd. Het is bovendien ook nog eens visvriendelijk. De schepraderen bewegen namelijk langzaam en alleen in het bovenste deel van de watergang, daardoor kunnen vissen makkelijk uitwijken.”

De Vries heeft knutselen altijd leuk gevonden. In de schuur van zijn ouderlijk huis in het Friese Luinjeberd was hij al druk met de zaag en de boor in de weer en in zijn krappe studentenkamer in Delft had hij al gauw een constructie gemaakt waarmee hij zijn bed overdag kon optakelen zodat er ruimte was voor een eettafel.

“Omdat ik een waterliefhebber ben, heb ik veel vakken gekozen die met waterveiligheid te maken hadden. De prijsvraag leek me een leuke uitdaging om mijn liefde voor techniek en water te combineren.”

Inmiddels is hij afgestudeerd en werkt hij bij ingenieurs- en adviesbureau Movares. Om zijn idee voor het plastic scheprad uit te werken, neemt hij daar iedere week een dag vrij. Na de zomer zal zijn installatie in de praktijk worden getest door Hollands Noorderkwartier. Het streven is om binnen twee jaar een werkende installatie te hebben staan op een locatie waar veel afval in het water beland, zoals bijvoorbeeld Amsterdam.

Ontwikkelingshulp

Swuste: “Als de schep werkt, willen wij als waterschap deze in de rest van Nederland gaan promoten.” Uiteindelijk is het de droom van De Vries en het waterschap om zijn idee bij wijze van ontwikkelingshulp te exporteren naar arme landen waar het probleem van plastic afval nog veel groter is. De Vries: “Ik ben in Indonesië geweest en daar heb ik rivieren bomvol afval gezien, verschrikkelijk.”

En Boyan Slat, heeft die al enthousiast aan de lijn gehangen? De Vries: “Ik ken hem niet, maar ik ben wel van plan om binnenkort contact op te nemen om te zien of we misschien kunnen samenwerken.”

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld rinze de vries

Hoe het werkt

Het rivierwater dat uit het gemaal stroomt, brengt een groot waterrad (links) in beweging. Daaraan zijn twee kleine raderen gekoppeld, elk voorzien van vier ‘wieken’. Deze vissen het plastic uit het water: zodra een wiek verticaal staat, valt het plastic in een afvoer. Uiteindelijk wordt alle plastic verzameld in een van de twee grote afvalbakken op de voorgrond. Daar zit ook water in, om vissen te laten overleven.

Lees ook: Succes lonkt voor dobberende opruimbrigade van Boyan Slat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden