Nu nog de wereldmarkt op

African Economic Outlook: De zaken gaan goed, toch gaat het grote geld aan het continent voorbij

Met een economische groei van 4 procent - en uitschieters van 10 procent-plus in Sierra Leone en Tsjaad - kan Afrika een lange neus trekken naar de rest van de wereld. De wereldwijde groei lag in 2013 een procent lager. Toch staat de Afrikaanse Ontwikkelingsbank niet te juichen.

Afrika is het continent van de kleine ondernemer, van de boerin die haar oogst verkoopt, van de man die een winkeltje drijft. Een zaakje laten uitgroeien tot een bedrijf dat investeert, mensen aanneemt, toeleveranciers aan het werk houdt en de wereldmarkt op kan, blijkt heel lastig. Maar dat moet wel gebeuren, vindt de ontwikkelingsbank.

Want anders blijft Afrika voor eeuwig hangen aan de onderkant van de economische keten, schrijven de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, de Oeso en de VN in hun gisteren verschenen African Economic Outlook. Het continent verkoopt zijn cacao, olie, katoen of zijn arbeidskrachten voor een vriendelijk prijsje, maar is al lang uit beeld op het moment dat het echte geld wordt verdiend: wanneer de klant zijn centen neertelt voor een reep chocola, zijn auto voltankt of een T-shirt koopt.

De fabricage van producten was vorig jaar goed voor slechts 10 procent van wat Afrikaanse landen verdienen. Gebrek aan scholing is een van de verklaringen waarom een Afrikaanse ondernemer zelden uitgroeit tot magnaat. Koudwatervrees bij geldschieters om in hem te investeren is een tweede. Ook belangrijk: de Westerse en Aziatische bedrijven die ondernemen in Afrika verbinden zich te weinig met plaatselijke leveranciers, waardoor die nooit de kans krijgen te laten zien wat ze kunnen. Of om met vallen en opstaan te leren wat 't betekent om voor de wereldmarkt te leveren.

Al ziet de Ontwikkelingsbank daar een kentering. H&M bijvoorbeeld, dat zijn kleding voornamelijk in Azië laat maken, opende in 2013 een kantoor in Addis Ababa, Ethiopië. Het zette er geen eigen fabriek neer, maar betrekt zijn jurkjes en shirts van Ethiopische naaiateliers. Die ateliers zijn ook verantwoordelijk voor het transport van kleding naar onder meer Kroatië, Nederland, de VS of Zweden. 'Made in Ethiopia' is niet zaligmakend, zegt de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, maar het helpt wel.

West-Afrika is kampioen

Met een groei rond de 7 procent is West-Afrika het beste jongetje van de klas. Niet de olie-industrie - die lijdt onder illegaal aftappen van leidingen en achterblijvende investeringen - maar ICT, landbouw en handel hielpen Nigeria aan zijn groei. Ghana en Ivoorkust profiteren van respectievelijk olie- en gasproductie en hervonden politieke rust die investeerders geruststelt. Sierra Leone is de snelste groeier, dankzij zijn export van ijzererts, landbouw en de bouw. Conflictland Mali herstelt zich.

In Oost-Afrika kunnen Ethiopië, Rwanda, Tanzania en Oeganda uitzien naar een groei tussen de 6,5 en 7,5 procent in 2014 en 2015. Landbouw, industrie en diensten zijn de belangrijkste bronnen. De prestaties van Soedan en Zuid-Soedan, geteisterd door conflict, zijn lastig te voorspellen. Somalië krabbelt op, dankzij stevige steun van donoren en een dynamische private sector.

In Centraal Africa profiteert Tsjaad van zijn nieuwe olievelden. Ruim 10 procent groei kan het verwachten. Ook Gabon, de beide Congo's en Kameroen groeien dankzij grondstoffen, landbouw, diensten en de bouw. Zwakke broeder is de Centraal-Afrikaanse Republiek, door conflicten verscheurd. Equatoriaal Guinee is het enige land dat krimpt; de olieproductie daar valt terug en er is geen andere activiteit die dat kan opvangen.

De gevolgen van de Arabische Lente spelen Noord-Afrika nog altijd parten. Net als de crisis in Europa, een belangrijke afzetmarkt. De Ontwikkelingsbank voorziet een groei van 4 tot 5,5 procent.

In Zuidelijk Afrika zijn Angola, Mozambique en Zambia de trekkers. Investeringen en grondstoffen zorgen voor een groei tussen de 7 en 9 procent in 2014 en 2015. Zuid-Afrika, van oudsher de economische grootmacht in de regio, lijdt onder arbeidsonrust, een verminderde vraag naar zijn producten en zijn zwakke munt. Op meer dan 3 procent hoeft het niet te rekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden