Nu moeten bisschoppen aan de bak

Paus Franciscus kreeg de discussie die hij wilde, én ruimte voor zijn barmhartige aanpak

Paus Franciscus staat zaterdagmiddag aan het eind van de synode buiten het congresgebouw nog even met wat bisschoppen te praten. Hier een praatje, daar een handdruk, een schouderklopje.

In plaats van linksaf te gaan naar zijn appartement in het Casa Santa Marta, loopt hij recht op het groepje journalisten af om hen breed lachend 'zeer te bedanken voor uw belangrijke werk'. Hij zegt het zonder een spoor van ironie.

Sommige media hebben het vuurtje rondom de bisschoppensynode over gezin en relaties flink opgestookt, maar daar zit de paus niet mee. Sterker nog: het was juist zijn opzet dat er tijdens de synode discussies zouden ontstaan en hij heeft er geen enkele moeite mee dat die nu op straat liggen.

Nog geen uur na het afsluiten van de synode grissen verslaggevers in de Sala Stampa de tekst van de slotverklaring uit de handen van zwetende medewerkers van de Vaticaanse persdienst. Paus Franciscus heeft bepaald dat de slotverklaring onmiddellijk openbaar moet worden, inclusief de precieze stemverhouding (zie kader). Die verklaring is immers het begin van het tweede deel. De bisschoppen hebben als huiswerk meegekregen zich in eigen land te beraden over de pastorale praktijk ten aanzien van gezin en relaties, ook die van homoseksuelen en mensen die zijn gescheiden en hertrouwd. Over een jaar moeten zij daarover verslag uitbrengen op de volgende synode.

De buitengewone synode van de afgelopen twee weken heeft bisschoppen en priesters al veel meer bepaald tot de barmhartige aanpak die de paus voorstaat. Die aanpak kunnen ze in hun thuisland dus al gaan toepassen.

"De deuren staan wijd open om mensen in nood te ontvangen, niet alleen de rechtschapenen", benadrukte de paus zaterdag tijdens zijn slottoespraak. "De kerk mag geen tijd verliezen om hoop te ontsteken in de vele mensen die de hoop verloren hebben." Gisteren citeerde de paus tijdens de zaligverklaring van paus Paulus VI diens uitspraak dat de kerk 'een liefhebbende moeder van de hele menselijke familie moet zijn, maar ook moet toezien op haar redding'. De leer staat niet ter discussie: het huwelijk is onverbrekelijk en de rooms-katholieke kerk is tegen samenwonen, het gebruik van voorbehoedsmiddelen en seks tussen homo's.

Op het Sint Pietersplein staan duizenden mensen in de rij voor de basiliek. Ze hopen een glimp van paus Franciscus op te vangen. "Zijn boodschap van barmhartigheid spreekt ons aan", zegt Jos Smit, een van de Nederlandse aanwezigen. Smit betreurt de 'onnodig ouderwetse standpunten' van de Nederlandse bisschoppen: "De bisschoppen zijn op hun conservatieve ideeën uitgekozen. Juist in Nederland zou je dat niet verwachten." Een andere toeschouwer, Ellie van der Molen, weet dat 'veranderingën natuurlijk niet van de ene op de andere dag gaan', maar stelt ook vast dat in Nederland 'de praktijk botst met de ideeën van de bisschoppen'.

Paus Franciscus maakt zondagmorgen, tijdens de zaligverklaring, een vermoeide indruk. Twee weken vergaderen hebben hun sporen nagelaten. Maar na de plechtigheid veert hij op en neemt enthousiast afscheid van emeritus paus Benedictus en de aanwezige kardinalen. "De synode was een geweldige ervaring: we hebben samen gereisd en zijn als collega's opgetrokken."

undefined

De stemuitslagen

Op de buitengewone bisschoppensynode geen gehannes met stembriefjes die na afloop verbrand moeten worden, maar moderne techniek. De bisschoppen konden in het congresgebouw naast de Sint Pieter met een elektronisch stemkastje laten weten met welke van de 62 paragrafen ze het eens waren en met welke niet. De uitslag van de stemming is direct - zij het geanonimiseerd - bekendgemaakt.

De paragraaf over pastoraat voor homoseksuelen (in de loop van de week al flink afgezwakt) kreeg geen tweederde meerderheid: 118 bisschoppen stemden tegen, 62 voor. Tegen de paragraaf over het tot de eucharistie toelaten van mensen die gescheiden en hertrouwd zijn, stemden 112 bisschoppen.

Dat wil niet zeggen dat deze kwesties geen onderwerp van discussie meer zijn. De paragrafen maken deel uit van het synodeverslag ('relatio synodi') dat als geheel wel door een ruime meerderheid van de bisschoppen is goedgekeurd en het komend jaar verder wordt besproken.

undefined

COC teleurgesteld

Homobeweging COC is 'zwaar teleurgesteld' over de conclusies van de bisschoppensynode. Volgens voorzitter Tanja Ineke stond de deur op een kier, maar die lijkt door de bisschoppen hard te zijn dichtgeslagen in het gezicht van rooms-katholieke lesbiennes, homo's, bi's en transgenders.

"We hadden de hoop dat de rooms-katholieke kerk eindelijk een mildere toon zou aanslaan. De bisschoppen zijn blijkbaar nog niet klaar voor een liefdevolle benadering", concludeert Ineke.

De stichting Dignity Nederland, die zich inzet voor de positie van homoseksuelen in de rooms-katholieke kerk, beziet de berichten met gemengde gevoelens.

"Eerst werd er nog gesproken van een aardschok in het denken over dit onderwerp in Rome", zegt voorzitter Ronald Pellemans. "Inmiddels weten we dat er tegengeluiden uit conservatieve hoek in de kerk klinken. Wat een aardschok leek te worden, is slechts een heel klein stapje in de goede richting, en dan nog met de nodige mitsen en maren."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden