Nu moet het gebeuren op de Amsterdamsestraatweg

De Amsterdamsestraatweg in Utrecht wordt door automobilisten als uitvalsweg gebruikt. Dat maakt de straat met opmerkelijk veel schimmige kapperszaakjes minder aantrekkelijk.Beeld Werry Crone

De Amsterdamsestraatweg in Utrecht was treurig en bleef treurig. Toch doet het stadsbestuur een nieuwe poging de straat erbovenop te helpen, met hulp van nieuwe bewoners.

Twee pleintjes langs de straat zijn al opgeknapt. In het sierhekwerk dat er een paar weken geleden is neergezet, zijn namen van steden te lezen als Bayonne, Hamburg, Cherbourg en Amsterdam. Dat zijn steden waarnaartoe Napoleon ooit wegen aanlegde. Wegen als deze, de Amsterdamsestraatweg in Utrecht.

Vijf kaarsrechte kilometers lang strekt deze straat zich uit, van vlakbij het Centraal Station tot aan Maarssen. Die geschiedenis wekt misschien verwachtingen van grandeur, maar nee, de reputatie van de straat wordt bepaald door alle schimmige zaakjes die er zitten, waar 's avonds figuren rondhangen die omwonenden een unheimisch gevoel geven. Het stadsbestuur zet zich al zeker vijftien jaar in om de straat een beter aanzien te geven, en inderdaad, het lijkt iets veiliger geworden. Maar nog steeds ligt de straat er niet florissant bij.

Een aanhoudende stroom auto's gebruikt de straat als uitvalsweg. De boompjes op de stoepen zijn zo schriel dat het groen ervan nauwelijks opvalt. De bebouwing is een merkwaardig allegaartje, net als de winkels die er zitten. Op het deel waarover het stadsbestuur zich het meest zorgen maakt, ruim één kilometer vanaf het spoorviaduct, zitten tien kappers, zes of zeven massagesalons en een handvol beautysalons - bijna niemand gelooft dat al die zaakjes draaien op de omzet die klanten binnenbrengen.

De Amsterdamsestraatweg zit nog steeds 'in zwaar weer', stelde de gemeente een paar jaar geleden vast, daarom doet ze nu een nieuwe poging. Afgelopen zomer besloot ze de straat deels in te richten als dertigkilometergebied, met smallere rijstroken, bredere fietspaden en drempels met zebrapaden. Het sierhekwerk op de pleintjes moet de eerste aanzet zijn voor een bloeiende Amsterdamsestraatweg. "We trekken er drie miljoen voor uit", zegt wethouder Kees Diepeveen (GroenLinks). "Dat moet toch ook winkeliers vertrouwen geven om te investeren."

Waarom zou het nu wél lukken? Ton van Rietbergen, Utrecht-kenner en economisch geograaf aan de Universiteit Utrecht, heeft z'n twijfels. "Zolang je de straat niet echt autoluw maakt, blijft het een doorgaande weg, onaantrekkelijk als winkelstraat", zegt hij. "En de concurrentie is groot. Wie gezellig wil winkelen, kan naar de binnenstad, die is vlakbij. En voor de dagelijkse boodschappen ga je met de auto naar het winkelcentrum in Overvecht, lekker makkelijk." Maar Diepeveen gelooft erin. Wandelend door de straat wijst hij plekken aan waar al iets te zien is van de inspanningen van de gemeente. Panden waar winkels plaatsmaken voor woningen, in een poging het winkelaanbod niet te versnipperen over de volle lengte van de straat. Panden met vage zaakjes waar de gemeente samen met de politie en de Fiod onderzoekt hoe ze hun geld verdienen. Panden waar na stevig aandringen bij de eigenaar deze keer géén nieuwe kapper is gekomen.

Gentrificatie 

"Een taaie strijd", zegt hij. "De panden hier zijn in bezit van veel verschillende eigenaars, mensen die hier veelal nooit komen en niets met de straat hebben. Juridisch hebben we weinig middelen om het winkelaanbod te beïnvloeden. We moeten het vooral hebben van overreding."

Maar de belangrijkste kans krijgt de Amsterdamsestraatweg dankzij een proces dat zich bijna zelfstandig voltrekt: de bevolking van de buurten eromheen verandert. Utrecht is populair bij jonge en welgestelde gezinnen en in de buurten waar zij het liefst wonen, rond de binnenstad, hebben zij de Utrechters met minder geld al deels verdrongen. Voor dat proces, gentrificatie genoemd, is nu het gebied rond de Amsterdamsestraatweg aan de beurt - het is te zien aan de stijgende huizenprijzen en het groeiend aantal bakfietsen voor de deur.

Op de 'Straatweg' zelf is er nog weinig van te merken. De Russische supermarkt en slijterij, de Koopjeshal, fietsenwinkel Cheap Bikes: ze richten zich vooral op mensen met niet al te veel geld. "Dat soort winkels moet ook blijven", zegt Diepeveen. "Gentrificatie moet niet te snel gaan, er moet een gemengde straat ontstaan."

Wat IJsbrand van Buijtenen betreft kan het niet snel genoeg gaan. Acht maanden geleden begon hij hier een eetwinkel, Familie van Rijk. Hij mikt op de hoogopgeleide Utrechters die stap voor stap de voormalige arbeidershuisjes in de buurt gaan bewonen. Daarvan zijn er nog niet genoeg voor Van Buijtenen, want van de winkel alleen kan hij niet rondkomen. Maar hij heeft er vertrouwen in. "Binnen drie jaar gaat het gebeuren."

Een wereldse straat

Drie weken geleden een braderie, vandaag een 'expeditie' met straattheater en muziek: de winkeliersvereniging Hart voor de Straatweg trekt er hard aan om het publiek warm te laten lopen voor hun straat. 'Een wereldse straat' is morgen het motto. Want, zegt de vereniging, hier zijn producten uit alle delen van de wereld te vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden