Nu is het wachten op de foto's van die nieuwe wereld

New Horizons passeert Pluto: close-ups laten ons veel nieuws zien

Hoe ziet Pluto eruit, de rode dwergplaneet aan de rand van ons zonnestelsel? Ruimtesonde New Horizons geeft vandaag het antwoord na een reis van 9,5 jaar en 4,5 miljard kilometer.

De Nasa-sonde fotografeerde gisteren het oppervlak van een afstand van 12.500 kilometer, ongeveer de afstand van een gps-satelliet tot de aarde. De close-ups onthullen details ter grootte van een flink voetbalveld en geven voor het eerst een echt beeld van de verre ijsplaneet.

New Horizons naderde gisteren even voor 14.00 uur Nederlandse tijd met grote snelheid het punt het dichtst bij Pluto. Daar maakte de sonde ook opnamen van de grootste van Pluto's vijf manen: Charon. Enkele uren later, bij de tocht door de schaduw van Pluto en Charon, verzamelde New Horizons informatie over de atmosfeer. Meetapparatuur ving zonlicht en radiostraling op van vlak boven de horizon. Daaruit kan de precieze samenstelling van de atmosfeer worden achterhaald.

Zover is het nu nog niet, want sinds maandag is er geen contact meer met New Horizons. Alle computerkracht is in gebruik om metingen te verrichten. Pas vannacht, een halve dag na de passage, verzond de sonde de eerste gegevens. En vanwege de grote afstand zal het zeker anderhalf jaar duren voordat alle data zijn doorgeseind. Tenminste, als een verdwaalde steen of ijsklomp de sonde niet voortijdig vernielt.

Tijdens de nadering van Pluto in de afgelopen weken bracht New Horizons al veel nieuws. Pluto blijkt bedekt met bevroren methaan, stikstof en koolmonoxide. En de doorsnede bedraagt 2370 kilometer, iets groter dan eerder geschat. Daarmee is Pluto slechts een fractie groter dan de in 2003 ontdekte concurrent Eris (2326 kilometer), maar nog steeds het grootste object in ons zonnestelsel voorbij Neptunus.

De dwergplaneet heeft geen ring of zesde maan. De maan Charon is bijna half zo groot als Pluto: 1208 kilometer. Het oppervlak van deze maan bestaat vooral uit ijs en bevroren ammoniak. Ze heeft grote kraters en een stelsel van kloven dieper dan de Grand Canyon.

New Horizons fotografeerde ook de mysterieuze 'vingerafdrukken' op Pluto: vier donkere vlekken van gelijke grootte op de kant van de dwergplaneet die altijd naar Charon is gericht. Aan de andere kant is een grote witte hartvormige vlek te zien en een donkere plek die 'de walvis' wordt genoemd.

De sonde reist nu verder in de richting van twee ijzige ruimtestenen van zestig tot honderd kilometer doorsnee. Die liggen in de zogeheten Kuipergordel, de ijle ring van komeetachtige objecten aan de rand van het zonnestelsel. De eerste komt in 2019 in beeld.

"Net als Pluto zijn het werelden van ijs en steen", aldus Marlies van de Weijgaert, sterrenkundige aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Ze kunnen veel vertellen over hoe planeten ontstaan." Toch is Van de Weijgaert zelf het meest nieuwsgierig naar die eerste oppervlaktebeelden van Pluto. "Spannend, een eerste echte blik op een compleet nieuwe wereld."

Na de Kuipergordel zit de missie van de New Horizons erop. De sonde verlaat het zonnestelsel in de richting van het sterrenbeeld boogschutter. Een volgende (dwerg)planeet ligt duizenden jaren reizen verder.

De Amerikaanse wetenschapsjournalist Jon Lomberg is onlangs een campagne gestart om Nasa te overtuigen de New Horizons een boodschap voor buitenaards leven mee te geven.

Geen planeet, maar een dwergplaneet

Pluto is in 1930 ontdekt door de Amerikaanse astronoom Clyde Tombaugh als negende planeet van het zonnestelsel. Een deel van de as van zijn ontdekker - Tombaugh stierf in 1997 - is aan boord van New Horizons. De rode planeet blijkt geen gasreus zoals Uranus of Neptunus. Het is een ijsdwerg, kleiner zelfs dan de maan.

Een paar maanden na lancering van verkenner New Horizons in 2006 raakte Pluto zelfs officieel de planeetstatus kwijt. De verre planetoïde is rond, draait om de zon, maar veegt zijn baan niet compleet schoon. Bovendien zijn er zeker vier andere objecten voorbij Neptunus die met evenveel recht planeet genoemd kunnen worden. Pluto gaat daarom tegenwoordig door het leven als dwergplaneet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden