Nu even niet, ik zit te eten

Dat duurzame gedoe, moet dat nou ook nog met Kerst? Ja, zeggen dierenbeschermers. Juist zo'n vleesfeest vraagt om alternatieven.

Weinig families serveren volgende week een kiloknaller of plofkip. Het diner met Kerst mag best wat kosten. Toch gaat er ook bij het zogenaamd luxe aanbod nog veel mis, waarschuwt Wakker Dier. Kalkoen en konijn hebben het meest last van een kerstpiek. Normaal liggen ze niet in de schappen, nu regent het opeens aanbiedingen. En het zijn geen dieren die de rest van het jaar vrolijk rondhuppelen of scharrelen.

De kalkoen is volgens de actiegroep het grootste kerstslachtoffer. Er leven ruim 800.000 kalkoenen in Nederland. Ze mogen niet naar buiten en hebben weinig ruimte. Bovendien krijgen ze veelvuldig antibiotica toegediend. En, net als de plofkip zijn ze doorgefokt op snelle groei. Een haan wordt zo'n twintig kilo in twintig weken: elke week een kilo erbij.

Goede tweede in de zielige kerststal is het konijn. In de Nederlandse industrie worden 300.000 konijnen gefokt. Ze zitten niet in het hooi, maar in een draadgazen kooi, ter grootte van een A-4'tje. Door gezondheidsproblemen en stress door chronische verveling is de sterfte van konijnen hoger dan van andere dieren in de veehouderij, meldt Wakker Dier. Een op de vijf haalt de slachtleeftijd niet.

De wat onbekende actiegroep Ongehoord doet er deze week nog een schepje bovenop. Haar onderzoeksteam legde konijnen vast die van de vacht van een dode soortgenoot graasden, bij gebrek aan echt gras. Ook probeerden de levende konijnen te graven in het lichaam van dode konijnen. Op een boerderij met het Beter Leven keurmerk trof ze vrijwel alle konijnen in gewone hokken.

Wild
Wild is puur natuurlijk scharrelvlees, zegt de Koninklijke jagersvereniging op haar website. Ook uit minder verdachte hoek wordt die visie ondersteund. Dit vee zoekt zelf zijn voedsel en is dus energiezuinig, zegt consumentenorganisatie Milieu Centraal. Er komt geen grootschalige productie en vervoer van voer aan te pas. Ze leven vrij en blij. Als het goed is, komen de bejaagde dieren vrijwel stress- en pijnloos aan hun eind, omdat jagers erop getraind zijn dieren op slag te doden. 'Het is niet bekend in hoeverre dit in de praktijk ook lukt', voegt Milieu Centraal daar fijntjes aan toe.

Toch is het ook bij wild opletten. Jaarlijks wordt in Nederland zo'n twaalf miljoen kilo aan wild gegeten, slechts vijf procent hiervan komt uit eigen land.

'Wild' zegt vaak alleen iets over de smaak en diersoort. De term is namelijk niet in de Warenwet beschermd.

Maak een studie van de verpakking!, zegt Wakker Dier. Het woordje 'tam' duidt op industrievlees, het woordje 'gekweekt' betekent dat de dieren worden gefokt. Als het écht gaat om wild, wordt dat specifiek aangeduid. Dan staat het woordje 'wild' niet los op de verpakking, maar staat er bijvoorbeeld 'wilde eend'. Van sommige kerstslachtoffers zijn er varianten met Beter Leven-sterren verkrijgbaar. Bij Albert Heijn ligt bijvoorbeeld kalkoen met 2 sterren uit Frankrijk. Hoe meer sterren hoe beter.

De jagersvereniging helpt graag met de bereiding, op www.knjv.nl staan tientallen recepten: van eend met zuurkool tot konijnfilet in een krokante jas.

Vegagangen
Eigenlijk beleven dierenwelzijnsorganisaties deze dagen hun eigen kerstpiek. Geen beter moment voor een dramatisch onderzoek naar zielige dieren of consumentengedrag. Toch zijn ze niet alleen aan het zeuren.

Natuur & Milieu vroeg 814 Nederlanders naar hun mening en weet te vertellen dat een meerderheid bereid is om het kerstmenu zonder vlees of vis te doen.

Nou ja, een deel van het diner. En de meerderheid is krapjes: 54 procent. Olof van der Gaag, hoofd marketing & campagnes van Natuur & Milieu vindt het toch een hoge uitkomst. "Kerst is een eetfeest en traditioneel ook een vleesfeest. Je ziet dit langzaam veranderen. Veel mensen willen bij het hoofdgerecht wel graag vlees, maar ruim de helft vindt het prima als het kerstmenu deels vegetarisch is."

De clubs geven ook tips. Natuur & Milieu verwijst naar de vegetarische slager voor een plantaardige Kerst: recepten zijn te vinden op flexitarier.nl.

Dierenwelzijnsorganisatie Ongehoord heeft deze week een site gelanceerd met plantaardige kerstrecepten: diervriendelijkekerst.nl. De nare dierenverhalen staan er ook op.

De oudste en grootste vegetarische website van Nederland, Vegatopia.com, pakt uit met vijf nieuwe, vegetarische kerstmenu's, waaronder een Indiaas feestmenu, en een stoer kerstmenu voor echte mannen.

Zelfs de Allerhande heeft in haar dikke kerstnummer een compleet vegadiner opgenomen, van voorgerecht tot toetje. Wie erg opziet tegen roze quinoa met biet of een courgette knolselderijsalade: je kunt het wegspoelen met een bloody mary van wodka en wortelsap.

Top 5 kerstslachtoffers
Uit de supermarktomzet van de afgelopen drie jaar blijkt dat de verkoop van sommige diersoorten een duidelijke piek heeft in december. Bij kalkoen bijvoorbeeld wordt 21 procent van de jaaromzet gemaakt in december, voor konijnen is dit zelfs 55 procent.

Wakker Dier maakte een top 5 van kerstslachtoffers, (met de de decemberomzet van 2012, bron: IRI Nederland)

Kalkoeneuro2.245.000

Konijneuro1.269.000

Herteuro 548.000

Eendeuro 476.000

Wild zwijneuro 305.000

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden